O znaczeniu wzorowo utrzymanego układu chłodzenia silnika w codziennej eksploatacji maszyn rolniczych nikomu nie trzeba mówić. Konieczność częstego czyszczenia chłodnicy i dbania o optymalny poziom cieczy w układzie chłodzącym zweryfikował okres intensywnych prac polowych, który zbiegł się z dość wysokimi, jak nasz klimat temperaturami powietrza. 

Układ chłodzenia silnika

Sam układ chłodzenia nie jest zbyt rozbudowany. Jego głównym elementem jest pompa, chłodnica, układ przewodów prowadzących ciecz oraz termostat. W przypadku większości pojazdów rolniczych stosowany jest wymuszony układ chłodzenia silnika. Oznacza to, że przepływ w całym systemie zachodzi z wykorzystaniem pompy, która zasilana jest czy to za pomocą pasków klinowych czy też bezpośrednio z wału korbowego silnika.


Cieczowy układ chłodzenia jednostek napędowych może pracować w jednym dwóch obiegów: małym oraz dużym. Pierwszy z nich wykorzystywany jest w przypadku pracy silnika w zakresie niższych temperatur. Ciecz krąży wówczas w obiegu z pominięciem chłodnicy cieczy. Po nagrzaniu cieczy do wartości około 80°C następuje otwarcie zaworu termostatycznego i uruchomienie dużego obiegu, w którym pracuje również chłodnica. Pełne otwarcie zaworu następuje dopiero po osiągnięciu przez czynnik chłodzący temperatury 90°C.
Sama chłodnica pełni w tym przypadku rolę wymiennika ciepła pomiędzy cieczą a powietrzem. Stopień wymiany ciepła regulowany jest głównie poprzez powierzchnię wymiany ale również przez ilość przepływającego przez nią powietrza. Stąd obecność przy chłodnicy wentylatorów, które w przypadku nowoczesnych maszyn rolniczych napędzane są z wykorzystaniem układu sprzęgła wiskotycznego (zapewnia ono możliwość bezstopniowej zmiany prędkości obrotowej wentylatora).


Głównym zadaniem opisanego układu jest zatem utrzymanie optymalnej temperatury pracy silnika. Ta zaś w przypadku silników diesla powinna wahać się w granicy 97- 105 °C. Jest to przedział wartości pomiędzy którymi silnik uzyskuje najwyższą sprawność spalania, zapewnione jest optymalne smarowanie silnika, a emisja szkodliwych substancji nie jest podwyższona.

Woda, jedynie 100°C?

Sam przedział wartości optymalnej temperatury pracy silnika w zasadzie wyklucza możliwość zastosowania wody w układzie chłodzenia silnika. Właściwości fizyczne wody sprawiają, ze zamarza ona w temperaturze 0°C, wrze zaś po osiągnięciu 100°C.
Ze względu na zastosowanie pompy w układzie chłodzenia, a co za tym idzie osiąganie wymuszonego przepływu z pewnym ciśnieniem, temperatura wrzenia wody w układzie chłodzenia silnika jest o kilka (2-6) stopni wyższa.