PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kur pieje

Dużo się ten uczy, kto ciekawy a patrzeć umie!



„Naukowe metody przewidywania pogody są zdobyczą ostatnich lat” – pisano w majowym numerze ,,Przysposobienia Rolniczego” z 1934 r. ,,Badania specjalne nauki zwanej meteorologią, dokonywane parę razy dziennie przy pomocy odpowiednich przyrządów (...), pozwalają na przewidywanie pogody na następne dni.” Tymczasem mieszkańcy wsi robili to od wielu stuleci bez żadnych przyrządów. W zwyczaju było bowiem przepowiadanie pogody z łatwych do zaobserwowania znaków, ,,wyczytanych w żywej księdze przyrody”. Gospodarze wszystkie te obserwacje przekazywali swym następcom. Oni je sprawdzali, uzupełniali, a wreszcie ujmowali w szereg zasad – przysłów, które były wskazówkami dla kolejnych pokoleń. W codziennej pracy na roli sami doświadczali tego, że gdy ,,Kur pieje – pogoda się chwieje” czy ,,Kiedy jaskółka się zniża – deszcz się do nas zbliża”. Pocieszali się też, gdy rankiem niespodziewanie spadł deszcz, bo „Deszcz ranny, gniew panny i taniec starej baby niedługo trwają”. Staropolskie przepowiednie dotyczyły nie tylko deszczu czy śniegu, ale także przynosiły prognozy na dłuższe okresy, a nawet całe pory roku. Brały one za punkt wyjścia stan pogody w ciągu poszczególnych dni, które tradycyjnie uważane były za przełomowe.

Sporo przepowiedni wiązało się z wiosną, ważną w życiu wsi porą roku. Gospodarze, rozpoczynając pracę w polu, z niepokojem obserwowali niebo, czy nie poskąpi im ono pomocy. Patrzyli z uwagą, czy horyzont nie bywa zbyt mglisty, bo „Ile mgieł w marcu, tyle deszczu w czerwcu”. Wiedzieli też, że „Suchy marzec, maj niechłodny, kwiecień mokry, rok niegłodny”. Na podstawie majowej pogody przewidywano jej przebieg w następnych miesiącach: ,,Czerwiec po deszczowym maju często dżdżysty w naszym kraju”.

Martwiono się, gdy 8 czerwca padało, bo „Gdy się Medar rozpłacze, a Jaś nie utuli, popłacze jeszcze do Urszuli”, czyli do 21 października, co mogło zakończyć się klęską dla rolnictwa. Jeszcze bardziej niepomyślną była ulewa 2 lipca, ponieważ: „Gdy w Nawiedzenie deszcz pada, 40 dni ulew nielada”. Biada wówczas zbiorom i gospodarzom. Na szczęście rzadko lato bywało tak mokre, znacznie częściej słońce sprowadzało suszę: „ Od lip ciągnie wonny lipiec – nie daj słonku kłosa przypiec”.

Latem, które dla mieszkańców wsi było okresem wytężonej pracy, powtarzano: „W sierpniu przewodzi sierp – mitręgi nie cierp”. A już po najważniejszych zbiorach, pierwszego września, przypominano: „Dzień św. Idziego, gdy się wypogodzi, cztery niedziele potem pogoda dogodzi”. 15 i 21 września zapewniano: „Pogoda na Nikodema, niedziel cztery deszczu nie ma”, a gdy: „Pogoda na Mateusza, cztery niedziel się nie rusza”. Bardzo ważny był również dzień św. Michała, czyli 29 września, bo mówił o dalekiej jeszcze zimie: „Gdy noc jasna na Michała, to nastąpi zima trwała” lub też: „Ptaszki przed Michałem odleciały, będzie ostry grudzień cały”. Inne przepowiednie wskazujące na bliską i ostrą zimę: „W jesieni gdy tłuste ptaki, mróz w zimie nie byle jaki”. Tym, którzy zawczasu chcieli wiedzieć, jaka będzie najzimniejsza pora roku, radzono także: „ Na Wszech Świętych sztuka: utnij gałąź z buka, gdy już soku niema, będzie tęga zima”. Wielkie znaczenie przywiązywano również do pogody w dzień św. Marcina, bowiem: „Jaki Marcin, taka zima”. A gdy nadszedł ostatni miesiąc roku, zauważano: „Mroźny grudzień, wiele śniegu – żyzny roczek będzie w biegu”, a także „Boże Narodzenie białe – Wielkanoc zielona”. Sporo przepowiedni było związanych z 2 lutego: „Gdy w gromnice z dachów ciecze, zima jeszcze się odwlecze”, bo „ Luty bywa różnie zmienny, pół zimowy, pół wiosenny”. Inne  przysłowie dopowiadało – „Czasem luty się zlituje, że człek wiosnę czuje, ale czasem tak się zżyma, że człek prawie nie wytrzyma”. A wytrzymać trzeba jeszcze było, bo marzec i kwiecień to kapryśnie pod względem pogody miesiące. O tym ostatnim mówiono: „łudzikwiat”, bo, mimo nadziei, daje kwiatów jak na lekarstwo.

I w ten sposób ,,obiegliśmy rok gospodarski, przepełniony przepowiedniami pogody (...), które posiadają swe uzasadnienie w wielowiekowym doświadczeniu naszych przodków i sprawdzają się niejednokrotnie”.

Dziś, w czasach nowych rozwiązań technologicznych, zwłaszcza w dziedzinie meteorologii i rolnictwa, użyteczność przepowiedni ludowych nie jest już tak duża jak dawniej. Większość z nas podchodzi do nich sceptycznie. Przysłowia stanowią jednak interesujący element tradycyjnego folkloru ludowego, są śladem zmysłu obserwacyjnego wielu pokoleń i choćby z tego względu warto o nich pamiętać.

Źródło "Farmer" 06/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.3.228.47
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.