PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zaborów sławna wieś...

Teatr ludowy i działalność oświatowa w tradycji polskiej wsi nie były czymś wyjątkowym



Jest już dzisiaj spory poczet wsi w Polsce, które cieszą się sławą na cały kraj i o których w książkach ludzie piszą i na zebraniach opowiadają” – informował młodych rolników Piotr Banaczkowski w „Przysposobieniu Rolniczym” z 1936 r. I wymieniał wśród znanych wsi m.in.: Handzlówkę w Łańcuckim, która „przez spółdzielczość stanęła na nogi, dzięki (...) pracy swego przodownika Franciszka Magrysia, który napisał (...) „Żywot chłopa działacza”, Szyce, gdzie w 1924 r. powstał Wiejski Uniwersytet Ludowy, czy Porębę Wielką w górach, „gdzie na gazdostwie swoim siedząc i rolę uprawiając, pisał piękne książki o życiu wiejskim Władysław Orkan”. Wiele by jeszcze można przytaczać nazw sławnych wsi – twierdził autor artykułu, ale jedną trzeba wymienić koniecznie – Zaborów.

Nadwiślańskie Soplicowo
Tak nazywał Zaborów, swoją rodzinną wieś, Jędrzej Cierniak (urodził się w 1886 r. w rodzinie chłopskiej jako najstarsze z pięciorga dzieci Rozalii i Jana). Ten znany „wszystkim oświatowiec, artysta ludowy, znawca i krzewiciel teatru chłopskiego”, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego stworzył świetny dokument – książkę „Wieś Zaborów i zaborowski Dom Ludowy”. Przedstawił w niej nie tylko historię podkrakowskiej wioski, sięgającą czasów pierwszych Piastów, ale opisał też „kto w chatach Zaborowa żył, ile i jakich wychowała zaborowska ziemia ludzi, wykarmił razowy, tak oszczędnie przez nasze matusie krajany na kromki i skibki chleb”. Jędrzej Cierniak przedstawił także jak Zaborowianie „żyją dzisiaj, jak się weselą, do czego dążą”. I jak sam się przyznał, pisał te słowa niemal w mickiewiczowskim nastroju , „w szczerej otworzystości serca (...) w jarmarcznym, przytłaczającym harmiderze wielkiego miasta Warszawy, patrząc z przerażeniem prostego człowieka na oportunizm i płyciznę jego wewnętrznego życia (...), bo ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, kto cię stracił”.

Zaborowski teatr
W latach 20. XX w. na wsi powstało ponad 10000 zespołów teatralnych, które wystawiały swoje przedstawienia przy każdej nadarzającej się okazji, jak: okoliczności państwowe, rocznice, święta, itd. Również w Zaborowie działał teatr wspierany przez „grupę oświatowców”, którzy wychowali się w Zaborowie. „W ciągu 10-ciu lat przed samą wojną dano kilkadziesiąt przedstawień teatralnych we wsi, a i gdzieindziej”. Wystawiano „Betlejem Polskie” Lucjana Rydla, robiąc „kostiumy i rekwizyty (...) według osobistych wskazówek i rysunków Włodzimierza Tetmajera”. Grano wybrane sceny z „Kościuszki pod Racławicami” Wacława Anczyca i z „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. A w 1909 r. teatr z Zaborowa otrzymał pierwsze miejsce na „konkursie anczycowym” i wystawił z okazji 25. rocznicy śmierci pisarza jego sztukę „Łobozowianie” w teatrze miejskim w Krakowie! „Jak długo istnieje scena krakowska, nie widziała na swoich deskach chłopów, którzyby próbowali tu swoich sił, a zarazem przypomnieli całemu narodowi, że żyje w ludziach siła niespożyta” – pisano w „Poradniku teatrów i chórów włościańskich”. Aktorzy z Zaborowa wzbudzili ogromne zainteresowanie wśród licznej inteligencji, z której wielu nie chciało uwierzyć, że „włościanin potrafi ruszać się na stołecznej scenie z taką swobodą i świadomością”.

Dom Ludowy
Planowano wybudować go jeszcze przed pierwszą wojną światową, ale dopiero w latach 20. udało się zrealizować to przedsięwzięcie. A to za sprawą Zaborowian w Ameryce, którzy utworzyli w Chicago Towarzystwo Obywateli Wioski Zaborowa, aby wspierać rodzinną wieś. Zaborowianie z Ameryki kupili plac i dostarczyli pieniędzy na materiały budowlane, a miejscowi „bezpłatnie mieli dom wybudować”.W 1934 r. Zaborowianie otrzymali swoją „świątynię nauki i wychowania”, w której „młodzież mogłaby zdobywać wiedzę poprzez odczyty, urządzanie przedstawień, a (...) starsi mogliby mieć posiedzenia, pogadanki i odczyty na temat rolnictwa” (...).

W Domu Ludowym działał m.in. teatr, który miał tu własną scenę, i „Koło Młodzieży z radjoodbiornikiem”. Mieściła się tu także biblioteka licząca ok. 400 tomów („pożyczało w ciągu roku książki 140 czytelników”) i czytelnia. Wśród prenumerowanych czasopism był m.in.: „Plon”, „Piast”, „Gospodarz Wiejski”, „Wici”, „Teatr Ludowy” i „Przysposobienie Rolnicze”. W tym ostatnim znalazła się recenzja z książki Jędrzeja Cierniaka, którą zakończono: „A więc czytajmy tę mądrą książkę i bierzmy przykład z Zaborowian, jaki powinniśmy mieć stosunek do swej bliższej ojczyzny, to jest do wsi i ziemi, z której pochodzimy. A sława Zaborowa niechaj się rozchodzi po całym świecie wraz z przyśpiewką weselną, od której Jędrzej Cierniak zaczyna swoja opowieść: „Zaborów sławna wieś, dadzą pić, dadzą jeść, – hej! I dziewcyne dadzą, jesce odprowadzą”.

Źródło "Farmer' 08/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.237.183.249
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.