Od 2018 roku w Chinach trwały prace prawodawcze nad uproszczeniem procedur wejścia na chiński rynek oraz na dostosowaniu, tam gdzie to jest możliwe, chińskich norm jakości i bezpieczeństwa do standardów zachodnich (światowych). W ocenie chińskiego rządu 2022 rok będzie początkiem nowej ery eksportu do Chin żywności oraz produktów rolnych. Co więc się zmienia i jak w porę dochować warunków rejestracji?

Zarządzenia 248 oraz 249

12 kwietnia 2021 roku General Administration of Customs of the People's Republic of China (GACC) opublikowała nowe zasady wejścia na chiński rynek dla wszystkich eksporterów. GACC wydał dwa akty prawne, które zmieniają te warunki i są to:  Zarządzanie nr 248 w sprawie rejestracji i kontroli zagranicznych przedsiębiorstw produkujących żywność importowaną do Chińskiej Republiki Ludowej (Zarządzenie 248) oraz Zarządzenie nr 249 w sprawie środków bezpieczeństwa w imporcie i eksporcie żywności (Zarządzenie 249).

Oba zarządzenia wywołały na całym świecie u eksporterów wiele wątpliwości. Chiński rząd wydał do nich interpretacje, ale mimo tego obawy nie zniknęły. Największym problem jest obowiązek rejestracji w systemie GACC, nawet tych firm, które już eksportują do Chin, a które są już zarejestrowane. Kto i kiedy więc podlega rejestracji? 

Kwestię rejestracji zagranicznych firm reguluje Zarządzenie 248. Według niego podlegają jej przedsiębiorstwa produkujące, przetwarzające oraz magazynujące żywność z przeznaczeniem na eksport do Chin. Z obowiązku tego są zwolnione są firmy produkujące, przetwarzające i magazynujące dodatki do żywności oraz produkujące produkty związane z żywnością. 

Pojęcie „produktów związanych z żywnością” jest w ustawie Prawo Chińskiej Republiki Ludowej o bezpieczeństwie żywności. Przez te produkty należy rozumieć np. o opakowania do żywności, środki dezynfekcyjne czy narzędzia używane w produkcji żywności.

Producent (eksporter) może zarejestrować się w systemie GACC jedną z dwóch metod. Pierwsza to uzyskanie rekomendacji właściwego krajowego organu urzędowej kontroli żywności. W Polsce są trzy takie urzędy: Główny Lekarz Weterynarii (GLW), Główny Inspektor Sanitarny (GIS), Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN). Właściwość zależy od tego, jakiego rodzaju firma produkuje produkt żywnościowy lub napoje czy też rolny. Drugą metodą jest możliwość samodzielnej rejestracji lub jej odmiana – samodzielna rejestracja przez chińskiego przedstawiciela polskiej firmy w Chinach, któremu dana firma udzieliła oficjalnego upoważnienia.

Rekomendacja dotyczy 18 produktów spożywczych wymienionych w Zarządzeniu 248. Z kolei autonomiczna rejestracja jest obowiązkowa dla przedsiębiorstw, które już eksportują do Chin, ale ich produktów nie ma w tej grupie osiemnastu. Poza tym samodzielna rejestracja jest obowiązkowa dla każdego nowego eksportera. Rejestracja jest bezpłatna i jest ważna 5 lat.

GACC doprecyzował, że jeśli zagraniczne przedsiębiorstwo wytwarza produkt należący do jednej z czterech kategorii (mięso i produkty mięsne, ryby i owoce morza, produkty mleczarskie, ptasie gniazda i produkty z ptasich gniazd) oraz jest już zarejestrowane w systemie informatycznym administracji celnej oraz prowadziło i nadal prowadzi eksport do Chin, to ta rejestracja jest nadal ważna i zwolnione jest ono z obowiązku rejestracji.  

Jest jedno ale. Należy podkreślić, że według Zarządzenia 248 każde przedsiębiorstwo, bez względu na metodę rejestracji, obowiązane jest od 1 stycznia 2020 roku do umieszczania w sposób widoczny numeru rejestracyjnego na wewnętrznym i zewnętrznym opakowaniu żywności eksportowanej do Chin. Nie dochowanie tego warunku będzie błędem skutkującym z blokadą rynku chińskiego dla danej firmy. Jeśli więc przedsiębiorstwo wyśle przesyłkę bez właściwego umieszczenia numeru, to na chińskiej granicy nie będzie odprawiona. 

Poza tym GACC w połowie grudnia 2021 roku wyjaśnił, że opakowanie żywności musi spełniać nowe wymogi określone w Zarządzeniu 248 i 249. Innymi słowy i numer i opakowanie są warunkami bezwzględnymi dla przesyłek z datą realizacji od 1 stycznia 2022 roku.

Rejestracji można dokonać poprzez strony internetowe. W toku rejestracji, poza danymi firmy, trzeba wpisać właściwy chiński kod HS produktu. Kody są do pobrania ze strony Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na tej stronie są także inne informacje dotyczące procesu rejestracji, choć nie są to wszystkie informacje.

Nowy limit patogenów 

Dla wszystkich eksporterów żywności do Chińskiej Republiki Ludowej od 22 listopada 2021 roku obowiązują nowe wymogi w zakresie dopuszczalnej granicy patogenów w żywności. Tego dnia zaczęła obowiązywać nowelizacja normy jakości i bezpieczeństwa GB 29921-2021 Krajowa norma bezpieczeństwa żywności – Limity bakterii chorobotwórczych w żywności paczkowanej, która została wydana w 2013 roku. Chiński rząd dokonał zmiany tej normy, bowiem z kontroli żywności zarówno chińskiej jak importowanej do Chin wynika, że są one zanieczyszczone chorobotwórczymi drobnoustrojami. W całej liczbie zgłoszeń związanych z jakością i bezpieczeństwem żywności aż 40-50 procent z nich dotyczy bakterii chorobotwórczych.

Zakres tej normy jest szeroki, bowiem dotyczy ona wszystkich produktów żywnościowych oraz napojów eksportowanych do Chin. Norma wskazuje na 7 głównych patogenów, w tym np. salmonellę.

Nowa norma GB 29921-2021 ma zastosowanie do następujących 13 kategorii produktów żywnościowych: produkty mleczarskie, produkty mięsne, ryby i owoce morza oraz inne pozyskane w wodzie, produkty z jajek, produkty spożywcze, produkty gotowe z soi, wyroby czekoladowe i z kakao, produkty gotowe z owoców i warzyw, napoje, produkty mrożone, przyprawy, orzechy i nasiona, specjalna żywność dietetyczna.

Normy tej nie stosuje się do świeżej żywności nie gotowej do spożycia oraz żywności o niskim ryzyku mikrobiologicznym.

Innymi słowy polscy producenci produktów wymienionych w tej normie od 22 listopada bieżącego roku są zobowiązani do dostosowania swoich wyrobów żywnościowych pod kątem nowych limitów bakterii chorobotwórczych. Niestety norma ta jest dostępna li tylko w języku chińskim.

Mąka i owoce mrożone

Dla czterech polskich zakładów (uprawnienia eksportowe otrzymały 4 zakłady: 3 zakłady firmy Polskie Młyny S.A. oraz 1 zakład firmy Gdańskie Młyny S.A.) producentów mąki pszennej oraz żytniej otwarte zostały możliwości eksportowe do Chin. Otóż od 26 listopada 2021 roku obowiązują wymogi GACC dotyczące kontroli i kwarantanny dla mąki importowanej z Polski. 

Rynek mąki w Państwie Środka z każdym rokiem rośnie. Chińczycy coraz więcej konsumują produktów piekarniczych oraz cukierniczych na bazie mąki (np. ciastka). Ten trend – jak przewidują eksperci – w kolejnych latach będzie rosnący.  

Liczba czterech zakładów wydaje się mała, ale nie ona jest istotna. Obie firmy są to duzi krajowi producenci, którzy mają właściwy potencjał by zapewnić chińskim odbiorcom odpowiedniej wielkości wolumen, a do tego ciągłość dostaw. 

Z kolei 1 lutego 2022 roku zaczną obowiązywać przepisy GACC określające wymogi kontroli i kwarantanny dla owoców mrożonych importowanych z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Innymi słowy zatwierdzeni polscy producenci będą mogli eksportować do Chin mrożone owoce. 

Choć ogólnie Chińczycy preferują świeże owoce, to od dwóch lat w chińskich miastach wśród młodych osób, mających rodziny, widać rosnące zainteresowanie mrożonymi owocami zwłaszcza w modelu spożycia DIY.

Wymogi kontroli i kwarantanny dla owoców mrożonych dokładnie stanowią kto może eksportować oraz jakie warunki fitosanitarne muszą. Podobne rygorystyczne zasady są ustanowione dla eksportów mąki.

Należy podkreślić, że w powyższych standardach i wymogach zaimplementowane zostały przez chiński rząd rozwiązania niemal identyczne, znane choćby na gruncie prawa Unii Europejskiej. Nie zmienia to faktu, że nawet całkowite podobieństwo norm chińskich z unijnymi nie zwalnia z obowiązku rejestracji, certyfikacji (jeśli taka jest wymagana), zatwierdzenia. Są to niewątpliwie ułatwienia, ale na gruncie prawa chińskiego są to wymogi, które trzeba spełnić lub wykazać stosowonym dokumentem.