Przybywa w Polsce urządzeń do sprzedaży mleka popularnie zwanych mlekomatami. Zainteresowanie tą formą sprzedaży mleka wynika z kilku powodów. Od strony konsumenta zaletą jest dostęp do świeżego mleka, które oprócz walorów smakowych może być wykorzystane do zrobienia zsiadłego mleka, śmietany czy masła domowym sposobem. Po stronie właściciela mlekomatu są to niemałe zyski. Marże uzyskiwane w tej chwili, z tej formy sprzedaży są na tyle wysokie, że inwestycja może się zwrócić już nawet po pół roku. Możliwe to jest dzięki wyeliminowaniu pośredników czyli mleczarni i sklepu. Atrakcyjność tego biznesu jest na tyle duża, że część pracujących urządzeń nie należy do rolników- producentów mleka lecz do podmiotów gospodarczych.

Na wstępie wyjaśniam, że poniższe założenia i wyliczenia mają jedynie charakter poglądowy. W praktyce, każdy przypadek jest inny, indywidualny, często uzależniony od zdolności negocjacyjnych. Sukces zależy od wielu czynników, najważniejsze to żeby mleko się sprzedawało a urządzenie nie miało awarii.

Decydując się na mlekomat rolnik musi dokonać zgłoszenia do odpowiednich służb weterynaryjnych i sanepidu. Istotną kwestią jest wybór odpowiedniego urządzenia i lokalizacja. Lokalizacja to nie tylko wybór miejsca blisko marketu czy centrum handlowego ale również odległość od gospodarstwa. Im dalej tym większe koszty. Przy obecnych cenach paliwa może to być istotny element wpływający na rentowność przedsięwzięcia. Poniżej zamieszczona jest tabela z uproszczoną analizę kosztów i przychodów. Dążąc do jak najbardziej rzetelnego przedstawienia wyliczeń niektóre dane uzyskałem dzięki uprzejmości firmy T-mleko, w szczególności dotyczy to rzeczywistego poziomu sprzedawanego mleka.

Zamieszczone w tabeli dane dotyczą pierwszego roku prowadzenia biznesu. Wartości podane są w cenach brutto. Największym wydatkiem, który rolnik musi ponieść na początku jest zakup mlekomatu. Na rynku jest dość bogata oferta, najprostsze urządzenie można kupić już za niewiele ponad 30 tys. zł, najdroższe to wydatek grubo ponad sto tysięcy zł. W tabeli przykładowo umieszczone są wyliczenia dla czterech poziomów inwestycji. Wybór wersji tańszej czy droższej powinien być bardzo przemyślany gdyż determinuje to czas zwrotu inwestycji a co za tym idzie i podejmowane ryzyko. Jak można zauważyć w ostatnim wierszu tabeli, zwrot inwestycji może nastąpić już po pół roku przy tańszej wersji ale i po blisko dwóch latach – droższa wersja.

Ze sfinansowaniem zakupu nie powinno być większych problemów. Część firm sprzedaje na raty, pomaga w uzyskaniu leasingi czy też kredytu. Dla celów przedstawianych wyliczeń przyjęto zakup urządzenia za kredyt oprocentowany na 10 proc. rocznie. Wkład własny rolnika 20 proc. Drugi wiersz tabeli zawiera koszt (odsetki) obsługi kredytu w pierwszym roku. Opłaty za miejsce są zróżnicowane, im lepsza lokalizacja tym drożej. Z reguły jest to miesięczny wydatek na poziomie 200-500 złotych. W tabeli, w pierwszej kolumnie przyjęty koszt to 300 zł, w drugiej 400 zł i pozostałych dwóch po 500 zł. Za energię elektryczną posiadacz mlekomatu zapłaci miesięcznie od 100 do 250 zł. Do wyliczeń przyjęto 100 i 200 zł.

Koszt transportu mleka, jak wspomniano wcześniej może być znaczny w zależności od odległości, do wyliczeń przyjęto odległość 15 km w jedną stronę. Dwadzieścia przejazdów miesięcznie. Inne koszty na poziomie 500 zł (np. środki czystości). Kosztów serwisu nie ma (okres gwarancji z reguły 2 lata).

Roczna realna sprzedaż mleka wynosi ok. 40 – 50 tys. litrów ( a przynajmniej powinna wynosić). W zdecydowanej większości cena sprzedaży mleka w mlekomacie sięga 3 zł/litr, ale zdarza się i 4 zł. Z kolei ceny mleka uzyskiwane przez producentów w mleczarniach znacznie się różnią i wynoszą od ok.1,1 zł/l do 1,6 zł/l (mleczarnie zaczęły już obniżać ceny więc w tym momencie 1,6 zł/l może być nieosiągalne)  Do wyliczeń przyjęto cenę 1,2 zł/l.

Przy tych założeniach nadwyżka przychodu ze sprzedaży mleka w mlekomacie w stosunku do sprzedaży do mleczarni wynosi 72 tys. zł  (dwie pierwsze kolumny) i 90 tys. zł w pozostałych przykładach. Odejmując poniesione koszty uzyskujemy od blisko 60 tys. zł do niewiele ponad 70 tys. zł dodatkowych dochodów rocznie. Należy podkreślić, że jest to nadwyżka wynikająca z różnicy ceny sprzedaży mleka w mlekomacie i w mleczarni czyli kwota ta stanowi dodatkowy dochód rolnika-producenta mleka.