PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Rynek w obliczu zmian

Dla producentów mleka bieżący rok będzie równie korzystny, jak ubiegły, w którym akcesja Polski do UE spowodowała wzrost eksportu produktów mleczarskich i wzrost cen skupu mleka



Polskie mleczarstwo stale się unowocześnia. Wzrasta koncentracja w produkcji i przetwórstwie mleka. Popyt na rynku unijnym i wysokie ceny na rynku światowym decydowały o wzroście eksportu, przy niekorzystnym dla eksporterów kursie walutowym. Negatywnym zjawiskiem jest nieznaczne zwiększenie skupu mleka w zestawieniu z krajową kwotą mleczną oraz z małym popytem na mleko i jego przetwory na rynku krajowym.

Kara za mleko W czerwcu zatrzymany został spadek pogłowia krów, które podobnie jak przed rokiem liczyło 2,8 mln. Nieznacznie zmniejszyło się pogłowie krów mlecznych, a podwoiła się liczba krów mamek, która wynosi 43,3 tys. sztuk. W gospodarstwach rodzinnych, w których utrzymywane jest 95 proc. krów, pogłowie uległo niewielkiej redukcji. Zwiększyło się natomiast w gospodarstwach osób prawnych, w których liczba krów wzrosła o 5 proc., do 147 tysięcy. Wydajność mleczna krów wzrośnie średnio o nieco ponad 100 l i wyniesie 4190 l. Utrzymują się duże różnice między poszczególnymi typami gospodarstw. W gospodarstwach indywidualnych mleczność wzrośnie do 4100 litrów, a w gospodarstwach osób prawnych i znajdujących się pod kontrolą użytkowości mlecznej może przekroczyć 6100 litrów. Krajowa produkcja mleka wzrośnie z 11,5 mld litrów w 2004 r. do 11,6 mld litrów w br.

Zachodzą duże zmiany w rozdysponowaniu produkcji mleka, ponieważ wzrasta skup, a maleje zużycie w gospodarstwach i sprzedaż bezpośrednia. Ocenia się, że w 2005 r. skup mleka zwiększy się o 10 proc., do 8,4 mld l. Wskazuje na to rosnąca z miesiąca na miesiąc dynamika dostaw do mleczarni. Jeżeli obecna dynamika skupu utrzyma się w pierwszym kwartale 2006 r., w roku kwotowym 2005/2006 dostawy mleka do przemysłu mogą wzrosnąć do 8,9 mld litrów. Oznacza to, że będą o 365 mln l większe od kwoty sprzedaży hurtowej. Dla rolników, którzy przekroczą indywidualną kwotę mleczną, istnieje ryzyko zapłacenia kar w wysokości 30,91 euro za tonę. Już we wrześniu mleczarnie pobierały od niektórych rolników zaliczki na poczet kar w wysokości 20 gr za litr mleka. W 2006 r. nastąpi dalszy wzrost sprzedaży mleka do przemysłu, na co wpłynie możliwość wykorzystania od 1 kwietnia przyszłego roku rezerwy restrukturyzacyjnej w wysokości 400-500 tys. ton. Nie zmieni to jednak faktu, że rzeczywisty skup mleka będzie większy od kwoty mlecznej i nieuchronne będzie płacenie kar przez niektórych rolników.

Niższe ceny Po dużym wzroście cen mleka w ubiegłym roku w kolejnych miesiącach 2005 r. ceny powoli spadają. W okresie od stycznia do września średnie ceny mleka obniżyły się z 97 gr do 89 gr za litr. Utrzymuje się duże zróżnicowanie regionalne cen skupu. Najwyższe ceny uzyskiwali rolnicy z województw: podlaskiego, zachodniopomorskiego oraz opolskiego. Najniższe wypłacały mleczarnie w województwach o małej towarowości produkcji: podkarpackie, małopolskie i świętokrzyskie. 

W czwartym kwartale wystąpi sezonowy wzrost cen skupu i w grudniu wyniosą one średnio 94 gr za litr. W rezultacie średnioroczna cena skupu mleka wyniesie 92,6 gr, wobec 86,3 gr w 2004 r. Różnica wynika głównie z niskich cen płaconych rolnikom w pierwszych czterech miesiącach 2004 r., kiedy Polska nie była jeszcze członkiem UE. 

W 2006 r. ceny skupu ustabilizują się na tegorocznym poziomie. Wskazuje na to malejąca opłacalność eksportu oraz stabilizacja na niskim poziomie popytu krajowego. W tej sytuacji należy oczekiwać, że przemysł mleczarski będzie szukał zmniejszenia kosztów poprzez obniżenie cen skupu mleka.

Pijmy mleko W przetwórstwie mleka, podobnie jak w produkcji, kontynuowane są procesy modernizacji i restrukturyzacji. Liczba mleczarni zatrudniających 9 i więcej osób zmniejszyła się z 265 w ubiegłym roku do 241 w bieżącym. Prawie wszystkie spełniają standardy unijne i mogę sprzedawać swoje wyroby na rynku unijnym. Rosnący skup mleka znalazł swoje odzwierciedlenie w poziomie produkcji. Szacuje się, że w 2005 r. wzrośnie produkcja serów dojrzewających do 230 tys. ton, serów topionych do 62 tys. ton, jogurtów i napojów mlecznych do 515 mln litrów. Duży popyt na mleko płynne i śmietanę na rynku unijnym przyczyni się do wzrostu produkcji tych wyrobów. Nie zmieni się produkcja masła i mleka chudego w proszku.

W pierwszym półroczu 2005 r. nastąpiło pogorszenie sytuacji ekonomicznej przemysłu mleczarskiego w porównaniu z rokiem ubiegłym. Przyczyniły się do tego wysokie ceny płacone za mleko oraz mały popyt na rynku krajowym. Mimo to branża mleczarska od wielu lat uzyskuje dodatni wynik finansowy, a wskaźnik akumulacji kapitału pozwala na inwestowanie w nowoczesne technologie.

Niepokojąca jest spadkowa tendencja spożycia mleka i jego przetworów. W 2004 r. spożycie mleka i produktów mleczarskich (bez mleka przerobionego na masło) zmniejszyło się o 4 proc. i wyniosło 174 l w przeliczeniu na mieszkańca. Zmniejszyło się też o 6 proc. spożycie masła, które wyniosło 4,4 kg. Na podstawie danych statystycznych z pierwszej połowy br. ocenia się, że w tym roku spożycie mleka i jego przetworów (bez masła) nie zmieni się. Konsumpcja masła zmniejszy się do 4,2 kg na osobę. 

Znaczący eksport Eksport produktów mleczarskich w 2005 r. wykazuje tendencję wzrostową, a import mimo wzrostu stanowi jedynie uzupełnienie podaży rynkowej. W okresie ośmiu miesięcy 2005 r. wartość eksportu wzrosła o 54 proc. do 604 mln euro i była niewiele mniejsza niż w całym 2004 r. Eksport ma duże znacznie dla przemysłu mleczarskiego, ponieważ stanowi prawie 20 proc. przychodów ze sprzedaży. Wydatki na import zwiększyły się do 102 mln euro. 

W eksporcie wciąż przeważają półfabrykaty: mleko i serwatka w proszku - 35 proc., mleko płynne i śmietana - 11 proc. oraz kazeina - 5 proc. Nowym zjawiskiem jest rosnąca sprzedaż mleka i śmietany do wtórnego przetwórstwa na rynek niemiecki. Wzrasta eksport serów i twarogów, masła oraz jogurtów i napojów mlecznych. Niepokojącym zjawiskiem w eksporcie jest sprzedaż produktów krajowych pod marką zachodnich sieci handlowych, reeksport za pośrednictwem unijnych kontrahentów oraz eksport serów do wtórnego przetwórstwa. Głównym partnerem w eksporcie są kraje UE – 73 proc. Małe znacznie mają nasi wschodni sąsiedzi, zwłaszcza Rosja ze względu na wprowadzenie nowych certyfikatów jakościowych oraz niższe ceny. Liczącym się odbiorcą pozostają natomiast kraje rozwijające się (20 proc.), które importują z Polski mleko w proszku i sery.

Czekając na reformę Zarówno rolnicy, jak i mleczarnie z niepokojem obserwują zmiany na rynku mleka. Opłacalność produkcji, przetwórstwa i eksportu produktów mleczarskich uzależniona będzie przede wszystkim od reformy rynku w UE. Zakłada ona wprawdzie utrzymanie kwot na nie zmienionym poziomie do roku 2014/2015, ale równocześnie zmniejszane będą stopniowo ceny interwencyjne masła i mleka w proszku. Dla polskiego sektora mleczarskiego oznacza to, że możliwości zwiększenia produkcji i przetwórstwa mleka będą niewielkie. Redukcja cen interwencyjnych ma spowodować obniżenie cen produktów mleczarskich, a tym samym cen skupu mleka w UE. W rezultacie nastąpi pewne wyrównanie poziomów cen i pogorszy się konkurencyjność cenowa krajowych produktów mleczarskich. Przemysł mleczarski dla utrzymania rentowności zmuszony będzie do przyspieszenia procesów restrukturyzacji, które pozwolą na zmniejszenie kosztów i poprawę efektowności przetwórstwa. Konieczne jest zatem łączenie się spółdzielni mleczarskich w większe podmioty. 

Musi nastąpić poprawa promocji polskich produktów, ukierunkowana na podkreślenie walorów ekologicznych oraz powiązania ich z regionami kraju. Mleczarnie muszą aktywnie ubiegać się o środki finansowe w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego. Konieczne jest zwiększenie udziału produktów finalnych w strukturze towarowej eksportu. To samo dotyczy gospodarstw rolnych. Jednak obniżenie dochodów rolniczych spowodowane spadkiem cen mleka rekompensowane będzie dopłatami bezpośrednimi.

Opłacalność produkcji mleka w dużym stopniu zależeć będzie od efektywności i skali produkcji. Od 1 stycznia 2007 r. sprzedać mleko na rynek będą mogły tylko te gospodarstwa, które uzyskają zaświadczenia od powiatowego lekarza weterynarii o osiągnięciu standardów sanitarnych. Spowoduje to zmniejszenie liczby gospodarstw sprzedających mleko do przemysłu, przy równoczesnym wzroście wielkości dostaw z gospodarstwa. Cześć rolników zrezygnuje z produkcji mleka, a ich kwoty zostaną przejęte przez większe gospodarstwa. 

Źródło "Farmer" 22/2005



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.226.241.176
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.