PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wykorzystać szansę

Rolnictwo ekologiczne w Polsce nie wykorzystuje swoich możliwości rozwoju, a jednym z głównych powodów jest wadliwy system certyfikacji, kontroli i nadzoru nad gospodarstwami ekologicznymi oraz przetwórstwem



W latach 2003–2005 liczba gospodarstw ekologicznych zwiększyła się wprawdzie trzykrotnie (z 2,3 tys. do 7,2 tys.), ale i tak jest to zaledwie 0,5 proc. ogólnej liczby gospodarstw, podczas gdy w rozwiniętych krajach UE wskaźnik ten sięga 9 proc. A przecież w Polsce są zarówno dobre warunki przyrodnicze do prowadzenia takiej produkcji, popyt na ekologiczne produkty, jak i środki finansowe dla takich gospodarstw (w latach 2003–2005 dopłaty dla nich wyniosły 51 mln zł, w tym 27 mln ze środków unijnych).

Jak się przestawić?
Rolnictwo ekologiczne to system gospodarowania o zrównoważonej produkcji roślinnej i zwierzęcej w obrębie gospodarstwa, oparty na środkach pochodzenia biologicznego i mineralnego, które nie zostały przetworzone technologicznie. Podstawową zasadą jest odrzucenie w procesie produkcji środków chemii rolnej, weterynaryjnej i spożywczej.

Przestawianie gospodarstwa rolnego na produkcję metodami ekologicznymi według ustalonego programu trwa co najmniej dwa lata; w przypadku upraw wieloletnich innych niż trwałe użytki zielone – trzy lata. Właściciel gospodarstwa powinien pisemnie zgłosić chęć przestawienia do jednej z jednostek kontrolujących.

Produkty rolnictwa ekologicznego muszą posiadać certyfikat, który oznacza, że zostały one wytworzone zgodnie z kryteriami rolnictwa ekologicznego. Pierwszym etapem jest złożenie wniosku wraz z załącznikami  (jest ich 7) do wybranej jednostki certyfikującej. Do wniosku producent chcący przestawić swoją produkcję na metody ekologiczne zobowiązany jest dołączyć: wypis z ewidencji gruntów i budynków dotyczący gospodarstwa rolnego można go uzyskać w wydziale geodezji Urzędu Gminy, oraz kopię nakazu płatniczego podatku rolnego; mapki gospodarstwa z zaznaczonymi uprawami; w przypadku dzierżawy gruntów należy dołączyć umowę dzierżawy. Równocześnie producent jest zobowiązany wypełnić formularz zgłoszenia działalności w rolnictwie ekologicznym i przesłać go do właściwego dla miejsca zamieszkania Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz do wybranej jednostki certyfikującej.

Co przeszkadza?
Kto jest odpowiedzialny za, jak na razie, dość mizerny rozwój krajowego rolnictwa ekologicznego? Zdaniem NIK lista winnych jest dość długa i obejmuje zarówno administrację rządową, jednostki certyfikujące, jak i ośrodki doradztwa rolniczego. Nie bez winy są także sklepy, przetwórnie i sami rolnicy prowadzący gospodarstwa ekologiczne.Administracja, szczególnie w początkowym okresie po akcesji Polski do UE, nie zdążyła na czas z wydaniem odpowiednich i spójnych ze sobą przepisów – czego efektem było znaczne opóźnienie płatności rolno-środowiskowych w ramach pakietu „rolnictwo ekologiczne”. Z kolei powiatowe biura ARiMR wydawały zbyt dużo wadliwych decyzji dotyczących płatności, nie uwzględniając w nich wymaganego uzasadnienia.

Za wadliwy i nieskuteczny uznał NIK system certyfikacji, nadzoru i kontroli rolnictwa ekologicznego. Certyfikaty wydawane były nierzadko ze znacznym opóźnieniem, a zdarzało się, iż bez odpowiedniego upoważnienia ministerstwa rolnictwa. Sprzeciw NIK wzbudziło także przeprowadzanie kontroli gospodarstw ekologicznych przez pracowników WODR, którzy wcześniej opracowywali plany rolno-środowiskowe dla tychże gospodarstw. To konflikt interesów, który jest jednym z mechanizmów korupcjogennych – stwierdza raport.

Sporo zastrzeżeń NIK wzbudziło też samo prowadzenie ekologicznej produkcji rolnej – w ok. 40 proc. kontrolowanych gospodarstw ujawniono szereg nieprawidłowości, dotyczących przede wszystkim niedopełnienia formalności: brak rejestru zwierząt gospodarskich i zabiegów weterynaryjnych stwierdzono w 38 proc. gospodarstw; brak dokumentacji przychodów i rozchodów środków produkcji i produktów ekologicznych (32 proc.); brak udokumentowania pochodzenia nasion, materiału rozmnożeniowego, zwierząt i pasz (29 proc.); brak planu i opisu budynków gospodarczych (23 proc.). Inne zaniedbania to: niezgłoszenie do odpowiednich organów działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego (8 proc.); brak fotomapy i szkicu sytuacyjnego gospodarstwa; nieprawidłowe etykietowanie produktów ekologicznych (po 6 proc.).

Potrzebna naprawa
Fatalnie wypadły wyniki kontroli w przetwórniach żywności ekologicznej – nieprawidłowości wykryto aż w 80 proc. przedsiębiorstw.  Prawie połowa z badanych przetwórni nie zgłosiła do organów nadzoru prowadzenia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, co trzecia nie miała potwierdzenia, że do produkcji używa wyłącznie surowców ekologicznych, co piąta nieprawidłowo oznaczała produkty ekologiczne, tyleż samo stosowało receptury na wyroby ekologiczne nieuzgodnione z jednostkami certyfikującymi. W handlu detalicznym też ujawniono sporo uchybień. W kontrolowanych sklepach prawie połowa produktów ekologicznych była nieprawidłowo oznakowana, a co dziesiąta partia towaru nie była – wbrew treści etykiet – produktami ekologicznymi.

Wyłaniający się z raportu NIK obraz polskiego rolnictwa ekologicznego nie napawa więc optymizmem. Niepokoi także spadek zainteresowania taką formą produkcji w tym roku – z danych Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wynika, że w pierwszym półroczu br. drastycznie spadła liczba nowych zgłoszeń podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego (1,1 tys., o 64 proc. mniej niż w I półroczu 2005 r.). Tym pilniejsze wydaje się więc usunięcie ujawnionych przez NIK nieprawidłowości w tym obszarze krajowego rynku produktów rolniczych.

Dotacje do powierzchni upraw wypłacane są na podstawie wniosków o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Szczegóły zawarte są w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich. Płatności realizuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. O płatność z tytułu wdrażania rolnictwa ekologicznego mogą ubiegać się rolnicy, których gospodarstwa są w pierwszym roku przestawiania się na metody produkcji ekologicznej lub posiadają aktualny certyfikat gospodarstwa ekologicznego wydany przez właściwe jednostki certyfikujące. Wnioski należy składać w biurze powiatowym ARiMR, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę wnioskodawcy.

Gospodarstwo rolne będące w okresie przestawiania podlega co najmniej raz w roku kontroli przeprowadzanej przez inspektora jednostki certyfikującej w zakresie realizacji programu przestawiania gospodarstwa na prowadzenie produkcji metodami ekologicznymi.

Gospodarstwa posiadające certyfikaty podlegają również takim kontrolom. Są to kontrole odpłatne. Można jednak ubiegać się o dotację do kosztów kontroli. W tym celu należy złożyć wniosek, poświadczony przez jednostkę certyfikującą, do właściwej ze względu na miejsce zamieszkania stacji chemiczno-rolniczej. Formularze wniosku na wypłacenie dotacji można uzyskać od wybranej, upoważnionej jednostki certyfikującej oraz w stacji chemiczno-rolniczej. Dotacje wypłacane są  według zasad ustalonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 kwietnia 2004 r. (z poźn. zm.) i wypłacane przez Stację Chemiczno-Rolniczą.

Źródło: "Farmer" 20/2005



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.208.202.194
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum


Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.