Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Zmniejsz presję samosiewów rzepaku

Autor:

Dodano:

Samosiewy rzepaku są niczym innym, jak tylko chwastem. Ich liczebność w uprawach następczych można zmniejszyć różnymi sposobami.

Rzepak należy do głównych pod względem zajmowanego areału (ok. 900 tys. ha) roślin uprawnych w Polsce, z tego względu stanowi częsty element w zmianowaniu w wielu gospodarstwach rolnych. Jest szczególnie ceniony w płodozmianach zbożowych, w których poprawia stan fitosanitarny upraw, przerywając cykl rozwojowy wielu chorób lub inwazję szkodników. Niestety, jego uprawa wiąże się z zagrożeniem dla upraw następczych, w których może występować jako silnie konkurencyjny chwast. Samosiewy rzepaku nie tylko współzawodniczą z rośliną uprawną o wodę, światło i składniki pokarmowe, lecz także są żywicielami niektórych szkodników (m.in. śmietki kapuścianej, mszyc). Ich obecność w uprawach ozimin może obniżać ich zimotrwałość. Warto pamiętać, że nasiona rzepaku są bardzo żywotne – w glebie mogą przetrwać nawet do 10 lat.

Jak przeciwdziałać pękaniu łuszczyn

Źródłem zachwaszczenia samosiewami rzepaku są osypujące się w czasie dojrzewania roślin lub podczas zbioru nasiona. Rzepak charakteryzuje się nierównomiernym dojrzewaniem łuszczyn, w związku z czym część nasion może osypać się jeszcze przed żniwami, podczas gdy inne są jeszcze niedojrzałe. Osypywaniu nasion sprzyja zmienna pogoda w fazie dojrzewania, w czasie której łuszczyny naprzemiennie wysychają, a następnie chłoną wilgoć, co sprzyja ich pękaniu. W wyniku osypywania na powierzchnię 1 m2 plantacji może dostać się aż 10 tys. nasion. Chcąc ograniczyć występowanie samosiewów rzepaku w uprawach, należy w pierwszej kolejności zminimalizować osypywanie się nasion.

Już na etapie wyboru odmiany należy zwracać uwagę na to, jaka jest odporność wytwarzanych przez nią łuszczyn na pękanie i wybierać te o mniejszej podatności. Z kolei na etapie dojrzewania rzepaku można zastosować preparaty sklejające łuszczyny (np. Flexi Strong, Fantastick, Brafil New, Spodnam DC, Stretch, Verdon+). Środki te oparte są na naturalnej żywicy z drzew, polimerach terpenowych lub kopolimerach butadieno-sterynowych. Nie zakłócają one przebiegu procesów fizjologicznych roślin. Tworzą natomiast na łuszczynach cienką powłokę, która zabezpiecza je przed przedostawaniem się wody z deszczu bądź rosy, a jednocześnie umożliwia naturalne odparowanie wody w trakcie dojrzewania łanu do zbioru. Sklejacze należy stosować, gdy łuszczyny zaczynają żółknąć, ale jednocześnie są elastyczne i nie pękają przy wyginaniu w kształt litery V, tj. 3-4 tygodnie przed planowanym zbiorem.

Szybkie dosuszanie przedzbiorcze

Osypywanie się nasion rzepaku można także ograniczyć, wykonując desykację, czyli dosuszanie roślin przed zbiorem. Dzięki temu można wyrównać dojrzałość nasion i łuszczyn oraz ułatwić zbiór. Rzepak desykujemy, kiedy naprawdę jest to konieczne, czyli gdy zachwaszczenie uniemożliwia przeprowadzenie zbioru lub stan uprawy bądź warunki pogodowe uniemożliwiają jednoczesne osiągnięcie przez rośliny w sposób naturalny dojrzałości do zbioru. Najlepszy moment na wykonanie desykacji to stan rzepaku, w którym 70 proc. łuszczyn jest zabarwionych na żółto, a wilgotność nasion jest niższa niż 30 proc.

Jeszcze do niedawna do desykacji powszechnie używano produktów zawierających dikwat. Obecnie jest on wycofany z użycia na terenie Unii Europejskiej, a do dyspozycji pozostają jedynie preparaty z glifosatem. Substancja ta ma zezwolenie na stosowanie na terenie państw UE do 15.12.2022 roku, zaś po tym terminie zostanie prawdopodobnie wycofana lub jej użycie będzie bardzo ograniczone. Wykaz niektórych środków do desykacji rzepaku przedstawiono w tabeli 1. Większość z nich ma dwa poziomy zalecanych dawek, przy czym wyższa z nich powinna być stosowana przy większym zużyciu wody, tj. 200-300 l/ha (oprysk średniokroplisty), natomiast dawkę niższą zaleca się stosować przy zużyciu wody 100-150 l/ha (oprysk drobnokroplisty). Należy pamiętać, że nie można ich stosować na plantacjach nasiennych.

Można również zaaplikować mieszaninę zbiornikową herbicydu zawierającego glifosat ze sklejaczem łuszczyn w celu jednoczesnej desykacji i ograniczenia osypywania się nasion. Tego typu rekomendacje znajdują się m.in. w etykietach herbicydów Klinik 360 SL, Klinik Duo 360 SL i Klinik Max 360 SL. Każdy z wymienionych środków zaleca się stosować w dawce 3 l/ha ze sklejaczem Spodnam DC w dawce 0,6 l/ha.

Eliminacja siewek na ściernisku

Jedną z metod ograniczania presji samosiewów rzepaku jest ich likwidacja na ściernisku. Uprawki mechanicznej nie powinno się wykonywać od razu po zbiorze, aby nie przemieścić nasion samosiewów w głąb warstwy ornej, gdzie w stanie spoczynku i bez dostępu światła mogą przetrwać wiele lat. Zabieg najlepiej przeprowadzić w terminie 3-5 dni po wzejściu samosiewów rzepaku z wykorzystaniem kultywatora ścierniskowego, brony talerzowej lub agregatu podorywkowego i powtarzać kilkakrotnie. Dzięki temu osypane nasiona rzepaku sukcesywnie kiełkują na ściernisku i można siewki niszczyć płytkimi uprawkami.

Na ściernisku można również zwalczyć samosiewy rzepaku, stosując herbicydy z glifosatem (niektóre z nich wymieniono w tabeli 1). Opryski należy wykonać na zielone, intensywnie rosnące chwasty, gdy mają co najmniej w pełni wykształconą drugą parę liści. Po zbiorze rośliny uprawnej, a przed zastosowaniem środka, nie można wykonywać żadnych zabiegów uprawowych.

Zwalczanie w uprawie następczej

Nawet jeśli w pewnym stopniu ograniczymy osypywanie się nasion rzepaku do gleby i/lub wyeliminujemy wschodzący rzepak na ściernisku, należy liczyć się z tym, że jego samosiewy pojawią się w uprawie następczej. Dobrą wiadomością jest fakt, że są one dość łatwe do zniszczenia, ponieważ wykazują dużą wrażliwość na wiele substancji aktywnych herbicydów. W tabeli 2. przedstawiono niektóre z nich wraz z przykładami produktów, którymi można zwalczać samosiewy rzepaku w różnych roślinach zbożowych. Tabela 3. zawiera podobne informacje odnośnie możliwości stosowania w uprawach kukurydzy, buraka cukrowego i ziemniaka. Należy pamiętać, że najlepsze efekty chwastobójcze uzyskuje się, gdy samosiewy rzepaku w momencie oprysku nie przekraczają fazy dwóch liści. 

×