Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Listy Odmian Zalecanych zbóż ozimych – pszenicy, pszenżyta, żyta

Autor:

Dodano:

LOZ kumulują wiedzę dotyczącą cech specyficznych poszczególnych odmian.
Dzięki nim są one szczególnie przydatne do uprawy w poszczególnych województwach.

W lipcowym numerze opublikowaliśmy analogiczny materiał dotyczący jęczmienia ozimego.

Obecnie prezentujemy zalecenia odmianowe Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) obejmujące pozostałe gatunki powszechnie uprawianych zbóż ozimych.

Wojewódzkie Listy Odmian Zalecanych pszenicy ozimej

Łącznie jest na niej 39 odmian, z czego 23 (59 proc.) pochodzi z hodowli zagranicznych. W grupie tej najliczniej (11 odmian) reprezentowane są efekty prac firm niemieckich. Duże zainteresowanie polskim rolnictwem wykazują też Francuzi i jak się okazuje, z dobrym skutkiem. Aż 9 francuskich odmian trafiło na wojewódzkie LOZ-y. Patrząc na zestawienie, ze zdziwieniem trafiamy na produkty szwajcarskie – 2 odmiany. Do tej informacji należy podchodzić ostrożnie, ponieważ jest to związane z lokalizacją centrali tej firmy hodowlano-nasiennej w tym kraju. Natomiast jej placówki badawcze rozsiane są nie tylko po całej Europie, ale i świecie. Zestawienie uzupełnia duńska odmiana reprodukowana i sprzedawana przez jedną z polskich firm.

Z polskich ośrodków na LOZ-y trafiło łącznie 16 odmian. Najwięcej z HR Strzelce – 6, z Danko HR – 5, z Małopolskiej Hodowli Roślin – 3, a z Poznańskiej Hodowli Roślin i HR Smolice po 1.

Analiza składu odmianowego list pod kątem ich zakwalifikowania do poszczególnych grup jakościowych pozwala sądzić, że polskie gospodarstwa nastawione są na uprawę odmian o wysokiej wartości ziarna. Co prawda w zestawieniach brak reprezentantów grupy E (elitarnej), ale i w Krajowym Rejestrze (KR) są to przysłowiowe rodzynki. Natomiast dominują odmiany spełniające wymogi grupy A – 17 i grupy B – 20, stanowiąc łącznie 95 proc. wszystkich zalecanych. Przynależnych do grupy C są na liście tylko 2.

Analiza zestawienia czołowej dziesiątki dostarcza kilku ciekawych wniosków. Pierwszy z nich dotyczy konkurencyjności polskiej hodowli tego gatunku zboża w stosunku do firm zagranicznych. O ile ogólny udział odmian obcej hodowli na LOZ-ach to blisko 60 proc., to w czołowej dziesiątce dominują odmiany rodzime – jest ich 6, z czego 5 wywodzi się z HR Strzelce, a jedna – Formacja, grupa A, w KR od 2017 r. – z Poznańskiej Hodowli Roślin.

Ogromne słowa uznania należą się zespołowi z HR Strzelce za bardzo wartościową odmianę Euforia. Wpisana do KR w 2018 r. i zaklasyfikowana do grupy A po zaledwie 3 latach zalecana jest do uprawy na terenie aż 11 województw. Świadczy to o jej ogromnej plastyczności w dostosowywaniu się do różnorodnych warunków klimatyczno-glebowych. Generalnie stawka odmian pszenicy ozimej tego hodowcy jest bardzo mocna. Poza Euforią w topowej dziesiątce znalazły się jeszcze:

Owacja – grupa B, w KR od 2017 r., zalecana w 7 województwach;

Plejada – grupa B, w KR od 2018 r., zalecana w 7 województwach;

Opoka – grupa A, w KR od 2019 r., zalecana w 6 województwach;

Venecja – grupa B, w KR od 2019 r., zalecana w 6 województwach.

Druga refleksja, do jakiej skłania analiza Top 10, dotyczy również konkurencyjności rodzimej hodowli w stosunku do zagranicznej. Wśród czołowych odmian znalazły się 4 zagraniczne:

Artist – grupa B, hodowla niemiecka, w KR od 2013 r., zalecana w 14 województwach;

RGT Kilimanjaro – grupa A, hodowla francuska, w KR od 2014 r., zalecana w 13 województwach;

Linus – grupa A, hodowla francuska, w KR od 2011 r., zalecana w 11 województwach;

RGT Bilanz – grupa B, hodowla francuska, w KR od 2017 r., zalecana w 11 województwach.

W zestawieniu lokują się one odpowiednio na pozycjach: 1, 2, 4 i 5 – jest to więc absolutny szczyt. Przedziela je tylko opisana wcześniej Euforia. Proszę jednak spojrzeć na ich wiek i porównać z wiekiem polskich odmian. Europa, jeśli chodzi o odmiany pszenicy ozimej, nie ma nam do zaoferowania niczego specjalnego. Natomiast polskie firmy hodowlano-nasienne są, jak widać, w stanie zapewnić kwalifikowany materiał siewny odmian o cechach co najmniej porównywalnych do tych u odmian zachodnich.

Wojewódzkie Listy Odmian Zalecanych pszenżyta ozimego

Na tej liście figuruje 20 odmian, przy czym odwrotnie niż w przypadku pszenicy ozimej dominują na niej rodzime odmiany pochodzące z dwóch firm – HR Danko i HR Strzelce. Z każdej na LOZ wpisano po 8 odmian. Stawkę uzupełniają 2 odmiany niemieckie i 2 holenderskie. Zatem 80 proc. to efekt pracy polskich hodowców.

Biorąc pod uwagę wiek polskich odmian, można stwierdzić, że zalecane są głównie młode. Figurują bowiem na niej 2 wpisane do KR w 2019 r., 2 z 2018 r., 5 z 2017 r., 4 z 2016 r., czyli 13 z 16 liczy 5 lub mniej lat. Oznacza to, że polskie hodowle prowadzą swoje prace bardzo intensywnie i uzyskują liczący się postęp wartości ich cech. Analiza informuje jednocześnie, że komisje ustalające skład LOZ-ów dla poszczególnych województw dokonują częstego „przewietrzania” list. To konsekwencja wcześniejszego spostrzeżenia dotyczącego znacznego postępu hodowlanego w tym gatunku. Jest po prostu z czego wybierać. Korekty list dokonywane są w cyklach 2-letnich. Analizując rekomendacje w okresie 2016-2021, trudno nie zauważyć, że większa ich liczba jest wprowadzana na LOZ-y w lata nieparzyste. W 2021 r. wpisano 4, rok wcześniej 2, w 2019 r. aż 6, a w 2018 r. ponownie tylko 2. W wcześniejszym 2-letnim okresie było identycznie, tj. w 2017 r. rekomendowano 4 nowe odmiany, a w 2016 tylko jedną.

Analizując Top 5 (zestawienie krótsze w stosunku do pszenicy ozimej z uwagi na krótszą listę), łatwo dostrzec elementy potwierdzające zgłoszoną wcześniej uwagę dotyczącą dominacji polskiej hodowli w tym gatunku zboża. Z 5 odmian aż 4 – Belcanto, Kasyno, Meloman i Sekret – są polskie. Pierwsze dwie z Danko HR, a kolejne z HR Strzelce. Zestawienie uzupełnia Tadeus o rodowodzie niemieckim. Być może jest to zbyt daleko idące myślenie, ale można odnieść wrażenie, że obce hodowle są u nas obecne nie ze względu na spodziewany zysk komercyjny z tytułu sprzedaży materiału siewnego, ale w celu bacznego przypatrywania się kierunkom naszej hodowli i kontroli dystansu, jaki je dzieli.

Wojewódzkie Listy Odmian Zalecanych żyta ozimego

Zalecanych do uprawy odmian żyta ozimego jest łącznie 25. Po tym, skąd pochodzą, widać, że główne ośrodki hodowlane tego zboża są w dwóch krajach – w Polsce i w Niemczech. Na listach figuruje 11 odmian rodzimych. HR Danko wprowadziło ich 6, Poznańska Hodowla roślin 3, a HR Smolice 2. Symptomatyczne jest, że poza jedną – Tur z HR Smolice – pozostałe są klasycznymi odmianami liniowymi. Czy jest to świadoma decyzja kontynuacji ich hodowli, czy wymuszona brakiem źródeł hodowlanych i środków finansowych, bo jak wiadomo, zyskanie form mieszańcowych jest droższe i wymaga więcej czasu?

Odmiany zagraniczne wywodzą się z 2 firm, które prowadzą zupełnie odmienną politykę hodowlaną. Wszystkie odmiany KWS – łącznie jest ich 9 – to mieszańce. Spośród 5 odmian Saaten Union 3 to także mieszańce. Zatem w Niemczech postawiono na wyżej plonujące, ale droższe przy zakupie materiału siewnego i jednocześnie wymagające corocznej jego wymiany. Czy ta propozycja przyjmie się w Polsce? Trudno ocenić. Mieszańce są uprawiane, ale wciąż ogromne obszary tego zboża obsiewane są odmianami liniowymi.

Z 25 odmian wprowadzonych na LOZ-y aż 19 zostało wpisanych do KR w latach 2015-2019. Zatem zawierają one najlepsze efekty ostatnich lat pracy hodowli. Martwić może tylko, że dominują w nich odmiany zagraniczne. W 2021 r. pierwszy raz od kilku lat na listy wpisano wyłącznie odmiany zagraniczne. Powinno to niepokoić? W pierwszym odruchu tak, ale po głębszym przemyśleniu zaczynamy doceniać trud i wartość pracy rodzimych hodowców. Jeżeli Dańkowskie Diament (KR 2005), Dańkowskie Amber (KR 2010) czy Antonińskie (2013) dorównują wynikami najnowszym kreacjom w badaniach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego, to warto poświęcić im uwagę. Jednocześnie nasze firmy nie spoczęły na laurach. W 2020 r. na LOZ-y wpisano Dańkowskie Skand (HR Danko) i Piastowskie (Poznańska Hodowla Roślin), a rok wcześniej Dańkowskie Hadron. Nie jest więc tak źle.              

Zestawienie odmian pszenicy ozimej

Woj. dolnośląskie

Linus (2015), Artist (2017), KWS Dakotana(2018), RGT Sacramento (2018), Kometa (2019), Błyskawica (2021), Euforia(2021), Owacja(2021)

Woj. kujawsko-pomorskie

Linus (2015), Artist (2016), Hondia(2017), RGT Kilimanjaro (2017), LG Jutta (2019), Euforia(2020), Formacja (2020), KWS Spencer (2020), RGT Bilanz (2020), Bosporus (2021)*, Plejada(2021), Venecja (2021)*

Woj. lubelskie

Linus (2014), Artist (2016), Belissa(2017), RGT Kilimanjaro (2018), RGT Bilanz (2020), Euforia(2021), Plejada(2021)

Woj. lubuskie

Linus (2015), Artist (2018), Formacja (2020), Hybery(2020), Medalistka (2020), Owacja(2020), RGT Bilanz (2020), RGT Metronom (2020), Apostel (2021), SY Orofino (2021)

Woj. łódzkie

Artist (2016), RGT Kilimanjaro (2017), Medalistka (2018), Owacja(2019), Euforia(2020), Opoka (2021)*, Plejada(2021), SY Dubaj (2021)*, Venecja (2021)*

Woj. małopolskie

Patras (2014), Linus (2015), Delawar (2018), RGT Kilimanjaro (2018), Rotax (2018), Artist (2019), RGT Bilanz (2020), Błyskawica (2021), Medalistka (2021)

Woj. mazowieckie

Linus (2014), Artist (2016), Belissa (2017), Hondia (2017), RGT Kilimanjaro (2017), Comandor (2020), Euforia (2020), Owacja (2020), RGT Bilanz (2020), Opoka (2021)*, Venecja (2021)*

Woj. opolskie

Arkadia (2012), Linus (2012), Artist (2016), KWS Dakotana (2016), RGT Kilimanjaro (2017), Medalistka (2020), Owacja(2020), Plejada(2020), RGT Bilanz (2020), Formacja (2021), KWS Donovan (2021)*, RGT Specialist (2021)*, Venecja (2021)*

Woj. podkarpackie

Ostroga (2011) , Linus (2014), Patras (2014), RGT Kilimanjaro (2017), RGT Bilanz (2019), Euforia(2020), Formacja (2020), Apostel (2021), Opoka (2021)*, Plejada (2021)

Woj. podlaskie

Artist (2016), RGT Kilimanjaro (2017), RGT Bilanz (2020), Euforia (2021), Tonnage (2021)*

Woj. pomorskie

Artist (2015), RGT Kilimanjaro (2016), Rotax (2016), KWS Spencer (2019), Comandor (2020), Euforia (2020), SY Orofino (2020), Bosporus (2021)*, Opoka (2021)*

Woj. śląskie

Artist (2015), Hondia(2016), Formacja (2019), RGT Bilanz (2019), Apostel (2020), Błyskawica (2020), Comandor (2020), Euforia (2020), KWS Spencer (2020), SY Orofino (2020), Bosporus (2021)*, KWS Donovan (2021)*, LG Keramik (2021)*, Opoka (2021)*, SY Dubaj (2021)*, Venecja (2021)*

Woj. świętokrzyskie

Linus (2014), Artist (2017), Rotax (2018), RGT Kilimanjaro (2019), Formacja (2020), Tytanika (2020), RGT Metronom (2021)

Woj. warmińsko-mazurskie

Rotax (2016), Hondia(2017), RGT Kilimanjaro (2017), LG Jutta (2019), KWS Spencer (2020), Owacja(2020), Comandor (2021), Euforia(2021), Plejada(2021), Sfera (2021)

Woj. wielkopolskie

Artist (2016), RGT Kilimanjaro (2017), Linus (2018), Formacja (2020), Medalistka (2020), RGT Bilanz (2020), Błyskawica (2021), Euforia(2021), Owacja(2021), Plejada(2021)

Woj. zachodniopomorskie

Linus (2013), Artist (2016), Bonanza (2019), Hybery(2019), Frisky (2020), RGT Bilanz (2020), KWS Donovan (2021)*, Opoka (2021)*, RGT Kilimanjaro (2021), Tonnage (2021)*, Venecja (2021)*

*odmiana wstępnie rekomendowana
()  rok wpisania na wojewódzką Listę Odmian Zalecanych

 

Zestawienie odmian pszenżyta ozimego

Woj. dolnośląskie

Meloman (2018), Kasyno (2020), Temuco (2020), Belcanto (2021)

Woj. kujawsko-pomorskie

Meloman (2016), Trapero (2017), Porto (2019), Sekret (2019), Belcanto (2020), Carmelo (2020), Tadeus(2020)

Woj. lubelskie

Meloman (2017), Rotondo (2017), Lombardo (2018), Kasyno (2019), Tadeus (2020), Temuco (2020), Belcanto (2021), Orinoko (2021)

Woj. lubuskie

Meloman (2017), Trapero (2018), Sekret (2019), Tadeus (2020), Belcanto (2021), Lombardo (2021), Toro (2021), Trefl (2021)

Woj. łódzkie

Meloman (2016), Trapero (2017), Octavio (2019), Tadeus (2019), Carmelo (2020), Sekret (2020), Belcanto (2021), Toro (2021)

Woj. małopolskie

Meloman (2017), Lombardo (2019), Avokado (2020), Orinoko (2020), Porto (2020), Sekret (2020), Belcanto (2021)

Woj. mazowieckie

Meloman (2016), Rotondo (2017), Kasyno (2019), Panteon (2019), Orinoko (2020), Porto (2020), Belcanto (2021)

Woj. opolskie

Meloman (2016), Lombardo (2017), Kasyno (2019), Carmelo (2020), Panteon (2020), Tadeus (2020), Belcanto (2021), Orinoko (2021)

Woj. podkarpackie

Panteon (2018), Avokado (2019), Sekret (2019), Tadeus (2020), SU Liborius (2021)*

Zestawienie odmian pszenżyta ozimego

Woj. podlaskie

Panteon (2017), Trapero (2017), Dolindo (2021)*, SU Liborius (2021)*, Tadeus(2021), Toro (2021)

Woj. pomorskie

Meloman (2016), Trapero (2017), Kasyno(2018), Sekret(2019), Belcanto (2020), Temuco (2020), SU Liborius (2021)*, Tadeus(2021), Toro (2021)

Woj. śląskie

Meloman (2016), Lombardo (2017), Kasyno (2018), Sekret (2018), Orinoko (2019), Tadeus(2019), Belcanto (2020), SU Liborius (2021)*, Toro (2021)*

Woj. świętokrzyskie

Borowik (2013), Meloman (2017), Kasyno(2019), Sekret (2019), Carmelo (2020), Orinoko (2020), Porto (2020), Belcanto (2021)

Woj. warmińsko-mazurskie

Meloman (2017), Kasyno(2019), Octavio(2020), Porto (2020), Belcanto (2021), Orinoko (2021)

Woj. wielkopolskie

Meloman (2017), Avokado (2019), Temuco (2019), Carmelo (2020), Tadeus(2020), Belcanto (2021)

Woj. wielkopolskie

Meloman (2017), Avokado (2019), Temuco (2019), Carmelo (2020), Tadeus(2020), Belcanto (2021)

Woj. zachodniopomorskie

Meloman (2016), Tadeus(2019), Belcanto (2020), Sekret (2020), Temuco (2020), Dolindo (2021)*, Lombardo (2021), SU Liborius (2021)*

*odmiana wstępnie rekomendowana
() rok wpisania na wojewódzką Listę Odmian Zalecanych

 

Zestawienie odmian żyta ozimego

Woj. dolnośląskie

Dańkowskie Hadron (2020), KWS Serafino (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Trebiano (2021)

Woj. kujawsko-pomorskie

Horyzo (2014), Dańkowskie Granat (2018), KWS Dolaro (2018), KWS Florano (2018), Dańkowskie Hadron (2019), Inspector (2020), KWS Vinetto (2020), Piano (2020), Piastowskie (2020), KWS Jethro (2021)*

Woj. lubelskie

Dańkowskie Granat (2018), Dańkowskie Hadron (2019), KWS Dolaro (2019), KWS Vinetto (2020), Dańkowskie Turkus (2021), Piano (2021)

Woj. lubuskie

Dańkowskie Granat (2018), KWS Serafino (2020), KWS Vinetto (2020), Piastowskie (2020), Inspector (2021), KWS Trebiano (2021), Piano (2021)

Woj. łódzkie

KWS Dolaro (2018), Dańkowskie Turkus (2019), KWS Serafino (2019), Dańkowskie Skand (2020), Dańkowskie Granat (2021), KWS Berado (2021)*, KWS Trebiano (2021), Piano (2021), Reflektor (2021), SU Performer (2021)

Woj. małopolskie

Poznańskie (2018), Dańkowskie Turkus (2019), KWS  Dolaro (2019), Dańkowskie Granat (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Binntto (2021)

Woj. mazowieckie

Dańkowskie Granat (2018), Dańkowskie Hadron (2019), KWS Dolaro (2019), KWS Florano (2019), SU Arvid (2019), Dańkowskie Turkus (2020), Inspector (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Serafino (2021)

Woj. opolskie

SU Performer (2016), KWS Dolaro (2017), KWS Florano (2019), SU Arvid (2019) Dańkowskie Granat (2020), KWS Serafino (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Jethro (2021)*, Piano (2021)

Woj. podkarpackie

Dańkowskie Diament (2008), Dańkowskie Amber (2014), KWS Dolaro (2019), KWS Florano (2019), Dańkowskie Skand (2020), Dańkowskie Granat (2021), KWS Vinetto (2021)

Woj. podlaskie

Dańkowskie Granat (2018), Dańkowskie Hadron (2019), Dańkowskie Turkus (2019), KWS Serafino (2019), Inspector (2020), KWS Jethro (2021)*, KWS Trebiano (2021), KWS Vinetto (2021), Reflektor (2021)

Woj. pomorskie

Antonińskie (2016), Dańkowskie Granat (2018), Inspector (2019), KWS Serafino (2019), KWS Vinetto (2020), KWS Berado (2021)*, KWS Jethro (2021)*, Piastowskie (2021)

Woj. śląskie

Tur (2015), SU Performer (2016), SU Promotor (2017), Dańkowskie Turkus (2018), Inspector (2019), KWS Serafino (2019), KWS Vinetto (2019), KWS Jethro (2021)*

Woj. świętokrzyskie

Dańkowskie Amber (2013), Dańkowskie Hadron (2019), KWS Dolaro (2019), Dańkowskie Skand (2020), KWS Vinetto (2020), Piano (2021)

Woj. warmińsko-mazurskie

Dańkowskie Granat (2018), Dańkowskie Skand (2020), Inspector (2020), KWS Serafino (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Trebiano (2021), Piano (2021), Reflektor (2021)

Woj. wielkopolskie

Dańkowskie Granat (2018), Dańkowskie Turkus (2019), KWS Dolaro (2019), KWS Florano (2020), KWS Vinetto (2020), KWS Serafino (2021), Piano (2021), Piastowskie (2021)

Woj. zachodniopomorskie

Antonińskie (2018), KWS Serafino (2020), KWS Vinetto (2020), Dańkowskie Granat (2021), KWS Berado (2021)*, KWS Binntto (2021), KWS Trebiano (2021), SU Performer (2021)

*odmiana wstępnie rekomendowana
()  rok wpisania na wojewódzką Listę Odmian Zalecanych

×