Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Co stoi za sukcesem kukurydzy w Polsce?

Autor:

Dodano:

Od początku XXI w. produkcja kukurydzy w Europie wykazuje trend wzrostowy. Z czego to wynika?

Zwiększanie areału powierzchni uprawy tej rośliny dotyczy także Polski. W 2000 r. zajmowała ona 152 tys. ha, 10 lat później – 334 tys. ha. Szacuje się, że w mijającym sezonie zebrano ją z powierzchni 1,7 mln ha.

Polska może stać się w tym roku czwartym producentem kukurydzy w Unii Europejskiej (po Rumunii, Francji i Węgrzech), z 10-proc. udziałem w unijnej produkcji. Komisja Europejska przewiduje, że zbiory kukurydzy w Polsce mogą wynieść ok. 6,9 mln t – informuje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).

Dużo, coraz więcej kukurydzy

Jak informuje Wydział Analiz Rynkowych Biura Analiz i Strategii KOWR, wyższe zbiory zostaną osiągnięte przede wszystkim dzięki zwiększeniu powierzchni zasiewów. Według GUS wynosi ona (kukurydza na ziarno) blisko 1 mln ha (o ponad 60 proc. więcej niż przed rokiem). Według danych ARiMR (z wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich) w 2021 r. łączna powierzchnia uprawy kukurydzy (na ziarno i kiszonkę) wynosi ponad 1,7 mln ha i jest o 21 proc. większa niż w 2020 r.

GUS na razie nie podał szacunków zbiorów kukurydzy, a jedynie opublikował w tym tygodniu przedwynikowy szacunek dla zbóż ogółem na poziomie 34,5 mln t i dla zbóż podstawowych (bez kukurydzy) – na poziomie 27 mln t.

Według prognoz KE wyższe będą zbiory kukurydzy także w UE-27. Mogą ukształtować się na poziomie 71,3 mln t, o 9 proc. wyższym niż w słabym 2020 r., kiedy susza rolnicza wpłynęła na obniżenie plonów w niektórych krajach Europy Południowej. W 2021 r. większe zbiory przewidywane są przede wszystkim w Rumunii (o 48 proc.), Bułgarii (o 22 proc.) oraz w Polsce (o 60 proc.).

Zbiory kukurydzy w Polsce na ogół przekraczają zapotrzebowanie rynku wewnętrznego, co umożliwia eksport. Polska od kilku lat wywoziła po 1-1,4 mln t ziarna kukurydzy. W ostatnim sezonie wielkość eksportu była rekordowa – przekroczyła 1,9 mln t. Przychody z eksportu tego zboża osiągnęły poziom blisko 400 mln euro, tj. o 47,5 proc. więcej niż w sezonie 2019/2020.

Przewiduje się, że światowe zbiory kukurydzy w sezonie 2021/2022 będą większe niż w sezonie poprzednim. Według wrześniowych szacunków globalny zbiór wyniesie blisko 1198 mln t, tj. o 7 proc. więcej niż rok wcześniej.

Rekordowe wyniki produkcji kukurydzy prawdopodobnie przełożą się na wzrost obrotów światowego handlu. Przewiduje się, że globalny handel kukurydzą w sezonie 2021/2022 wyniesie 192 mln t i będzie o ponad 8 mln t większy niż sezon wcześniej. Głównym importerem kukurydzy pozostaną Chiny, które kupią ok. 26 mln t tego ziarna. Ważnymi nabywcami będą również: Meksyk (17 mln t), Wietnam (12,5 mln t) i Korea Południowa (11,5 mln t).

Od początku 2021 r. ceny kukurydzy wykazywały tendencję wzrostową. Wzrost cen stymulowany był utrzymującym się popytem importowym na zboża paszowe ze strony krajów azjatyckich, zwłaszcza Chin i Wietnamu. Kraje te, po kryzysie związanym z afrykańskim pomorem świń, rozpoczęły odbudowę pogłowia zwierząt gospodarskich.

Ceny zbóż w Polsce podążały za zmianami na rynkach zagranicznych. Jednocześnie duży krajowy popyt na to zboże, przy mniejszych zapasach, był dodatkowym czynnikiem wpływającym prowzrostowo na ceny. Według danych zbieranych przez resort rolnictwa przeciętna cena zakupu kukurydzy w połowie września 2021 r. wyniosła 1114 zł/t i była o 8 proc. wyższa niż przed miesiącem oraz o 26 proc. wyższa niż przed rokiem.

Zdaniem analityków KOWR, po żniwach decydujący wpływ na ceny kukurydzy będzie miał popyt na to ziarno, zwłaszcza z przeznaczeniem na eksport. Ceny kukurydzy w Polsce będą podążały za zmianami na rynkach zagranicznych, a ich górny poziom będzie ograniczany ceną ziarna pochodzącego z importu.

Tajemnica sukcesu rosnącego areału kukurydzy

W porównaniu z pszenicą i ryżem jest ona najbardziej wszechstronną rośliną, jeśli mowa o jej wykorzystaniu. Około 2/3 światowej produkcji przeznaczone jest na paszę dla zwierząt jako ziarno bądź kiszonka z całych roślin. Ziarno i kiszonka z kukurydzy są jednymi z najbardziej energetycznych pokarmów dla zwierząt gospodarczych, dostarczającymi więcej tłuszczu niż pszenica i jęczmień, jednak zawierają mniej proteiny niż ziarno zbóż.

Około jednej piątej światowej produkcji ziarna kukurydzy jest przeznaczone na rynek spożywczy. Stanowi ono pożywienie dla 1,2 mld osób, głównie w Ameryce Łacińskiej i krajach afrykańskich. Największe spożycie na mieszkańca przypada w Lesotho (Afryka Południowa) i wynosi 174 kg/rok/osobę. Natomiast w USA, które dostarczają prawie 1/3 światowej produkcji tego zboża, jedynie 2-3 proc. jest przeznaczane do spożycia bezpośredniego przez ludzi.

Kukurydza to nie tylko płatki, kasza czy popcorn. W niektórych krajach to także podstawowe źródło skrobi, oleju jadalnego i glutenu wykorzystywanych do przygotowania wielu potraw oraz jako surowce w różnego rodzaju procesach produkcji żywności. Szczególnie ważna jest dla gospodarki USA – uzyskana z niej skrobia pokrywa 90 proc. zapotrzebowania rynku na tę substancję. Olej kukurydziany, który ma wysoką zawartość mono- i polinienasyconych kwasów tłuszczowych, jest coraz częściej stosowany w tym kraju jako źródło redukcji tłuszczów nasyconych oraz tłuszczów trans. Mniej powszechnie znane wykorzystanie kukurydzy to produkty fermentacji – głównie burbon i piwo.

Mało znanym faktem jest wykorzystanie ziarna kukurydzy do produkcji piwa, fot. Shutterstock
Mało znanym faktem jest wykorzystanie ziarna kukurydzy do produkcji piwa, fot. Shutterstock

Rosnący popyt na paliwa kopalne powoduje zmniejszanie się zasobów tych paliw. Światowe zasoby paliw konwencjonalnych są obliczone (udokumentowane) na okres: ropa naftowa – 40 lat, gaz – 50 lat, węgiel – 180 lat. W związku z tym istnieje coraz to większe zainteresowanie odnawialnymi nośnikami energii, do których należy zaliczyć bioetanol, czyli odwodniony alkohol etylowy produkowany z surowców rolniczych, którymi w polskich warunkach są: bulwy ziemniaka, zboża, kukurydza oraz melasa. Jednak z tony ziarna kukurydzy uzyskuje się ponad 4-krotnie więcej etanolu niż z tony buraków cukrowych i ponad 3-krotnie więcej niż z tony ziemniaka.

Również porównanie takich wielkości, jak efektywność energetyczna, czyli stosunek wartości energetycznej etanolu do nakładów energetycznych poniesionych w procesie uprawy i przetwarzania, wskazuje na kukurydzę jako świetny surowiec do produkcji biopaliw.

Kukurydza jest też powszechnie uprawiana jako podstawowa roślina do produkcji biogazu. W EU Niemcy najbardziej rozwinęły jego wytwarzanie. Aktualnie działa w tym kraju ponad 4 tys. biogazowni, z czego 97 proc. w oparciu o kiszonkę z całych roślin kukurydzy.

Jak zatem widać, silne przesłanki ekonomiczno-gospodarcze powodują, że skala uprawy tej rośliny dynamicznie wzrasta. Należy też sądzić, że aktualny trend utrzyma się w dłuższym przedziale czasowym.   

×