Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Zanim wyprodukujesz biopaliwo

Autor: Mira Dzięgielewska

Dodano: 07-02-2007 13:40

Ustawa o biokomponentach i biopaliwach rozbudziła na wsi nowe nadzieje. Jednak rolnicy muszą dobrze przemyśleć decyzję o podjęciu produkcji biopaliw we własnym gospodarstwie.

Mamy ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych, która pozwala rolnikom samodzielnie produkować paliwa na własny użytek od 1 stycznia 2007 r. W Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad rozporządzeniami, które umożliwią skuteczne wejście ustawy w życie. Praktyczna organizacja tej produkcji wzbudza jednak wiele wątpliwości. 

Gliceryna – zysk czy strata
Kiedy kilka lat temu zaczęto mówić o możliwości uruchomienia produkcji biopaliw na własny użytek, podkreślano, że gliceryna powstająca przy produkcji biodiesla będzie dodatkowym źródłem dochodu bądź też będzie ją można wykorzystywać jako nawóz lub dodatek do pasz. Okazuje się jednak, że gliceryna stosowana w produkcji farmaceutycznej, spożywczej czy przy produkcji pasz to czysty glicerol o określonym składzie. Natomiast to, co jest produktem ubocznym, otrzymywanym podczas wytwarzania biopaliw w przydomowych instalacjach, zawiera obok glicerolu wiele innych, niepożądanych substancji. W efekcie owa gliceryna zamiast przynieść dodatkowe korzyści może przysporzyć rolnikom sporych problemów.

– Gliceryna będąca produktem ubocznym reakcji estryfikacji (produkcji biopaliw) zawiera m.in. sól potasową, kwasy tłuszczowe i metanol. W takim stanie należy potraktować ją jako odpad poprodukcyjny – mówi Zdzisław Pisarek, Menedżer Produktu – Estry i Gliceryna w Rafinerii Trzebinia. – Jeżeli stężenie metanolu przekracza 3 proc., substancja taka zostaje dodatkowo uznana za odpad niebezpieczny, ze wszystkimi tego konsekwencjami (musi być odpowiednio przechowywana i utylizowana).

Należy zatem zapoznać się z ustawą z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. z 2001 r., Nr 11, poz. 84 z późn. zm.), która określa szczegółowo zasady przechowywania i składowania takich substancji.

Zdaniem Sławomira Mazurka, rzecznika prasowego ministra środowiska: – Jeżeli odpady powstają w procesie produkcji biopaliw, to zastosowanie mają przepisy dotyczące wytwarzania odpadów, zawarte w rozdziale 4 ustawy  o odpadach (Dz.U. z 2001 r., Nr 62, poz. 628, z późn. zm.).

W zależności od ilości wytwarzanych odpadów i ich rodzaju ich wytwórca powinien przedłożyć informację o powstałych odpadach, uzyskać decyzję zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi lub uzyskać pozwolenie na wytwarzanie odpadów. Magazynowanie (przechowywanie) odpadów nie jest jednak traktowane jako osobny proces, ale jako proces towarzyszący innej działalności, w której wyniku powstają odpady. Nie wymaga zatem osobnego zezwolenia, bowiem miejsce i sposób magazynowania odpadów są określone w decyzji dotyczącej podstawowej działalności (w tym wypadku biopaliw).

Wśród przepisów określających składowanie odpadów, do których odsyła przedstawiciel ministra środowiska, obok ustawy o odpadach, istotne jest rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z dnia 7 września 2005 r. w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu (Dz.U. z 2005 r., Nr 186, poz. 1553, z późn. zm.).

Dr Jacek Boruta, Dyrektor Biura Środków Żywienia Zwierząt, Farmacji i Utylizacji w Głównym Inspektoracie Weterynarii twierdzi: – Glicerol znajduje się w rejestrze dodatków paszowych. Przeznaczony jest dla wszystkich gatunków zwierząt, nie ma też ograniczeń, jeśli chodzi o zawartość ilościową glicerolu w paszy. Nie wolno jednak zapominać, że mówimy w tym miejscu o substancji posiadającej ściśle określony skład chemiczny, w której nie ma niepożądanych substancji, takich jak, metanol, metale ciężkie, pestycydy, dioksyny itp. W związku z tym potencjalne wykorzystanie gliceryny, która powstanie podczas produkcji biopaliw w przydomowych instalacjach, musi być poprzedzone specjalistycznymi badaniami określającymi jej skład. 

Równie istotnym jest fakt, że zgodnie z obowiązującymi przepisami o higienie pasz każdy producent dodatków paszowych (w tym także rolnik indywidualny) musi uzyskać zgodę lekarza weterynarii na taką produkcję, co wiąże się z m.in.  z koniecznością wprowadzenia systemu HACCP. Pojawia się zatem pytanie: czy weterynaria będzie musiała zatwierdzać setki takich podmiotów (rolników), a przede wszystkim, czy są oni w stanie spełnić wymagania określone prawem? Osobiście uważam, że to niedobry pomysł. 

 – Stosowanie gliceryny powstałej w wyniku procesu produkcji biopaliw na własne potrzeby jako produktu o znaczeniu nawozowym jest problemem nowym i należy do niego podchodzić bardzo ostrożnie – przestrzega Janusz Igras z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Badawczego w Puławach.  – Nie przeprowadzono szczegółowych badań określających skład substancji powstałej w przydomowych instalacjach, dlatego nawet używanie określenia gliceryna jest dość umowne. Produkt ten zawiera prawdopodobnie wiele szkodliwych związków chemicznych, których działanie na glebę i rośliny jest dotychczas nieznane. Z całą pewnością jest to odpad o mazistej konsystencji i już to powinno zniechęcać rolników przed jego wywożeniem na pola. Dopóki nie zostaną przeprowadzone dokładne analizy, zalecamy wstrzymanie się ze stosowaniem takiej gliceryny jako nawozu, bowiem gleba to organizm, który łatwo zniszczyć, ale dużo trudniej odbudować.

Metanol – truje i wybucha
Metanol jest substancją niezbędną przy produkcji biodiesla i stanowi ok. 20 proc. komponentów użytych w tym procesie (także w przydomowych instalacjach). Warto zatem poznać właściwości tej substancji i konsekwencje związane z jej używaniem.

– Metanol jest środkiem toksycznym, łatwo palnym, a jego opary w zetknięciu z powietrzem tworzą mieszaninę wybuchową. Jest również silnym rozpuszczalnikiem organicznym – charakteryzuje substancję Zdzisław Pisarek. – Wszystkie te właściwości sprawiają, że metanol musi być przechowywany w specjalnych zbiornikach, monitorowanych zarówno pod względem szczelności, jak i detekcji (wykrywania) oparów. Zbiortniki te powinny także posiadać poduszkę gazu neutralnego, chroniącego metanol przed działaniem czynników zewnętrznych. Sprawą oczywistą jest posiadanie odpowiednich środków gaśniczych w miejscu przechowywania.

Skład podatkowy
Sporo pytań i wątpliwości dotyczy zasad organizacji składów podatkowych. Wyjaśnia je  Marek Hajbos z Ministerstwa Finansów: –  Od 1 stycznia 2007 r. zgodnie z art. 31 ust. 1a ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2004 r., Nr 29, poz. 257 z późn. zm.), rolnik ubiegający się o zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego, w którym będzie wyłącznie produkował na własny użytek ester oraz czysty olej roślinny (jako samoistne paliwo), nie będzie musiał spełniać warunku związanego z obowiązkiem posiadania statusu podatnika podatku VAT.

Ponadto, w myśl art. 44 ust. 2a tej ustawy, jedynym wymogiem, jaki rolnik będzie musiał wypełnić w zakresie możliwości uzyskania zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego na prowadzenie produkcji ww. wyrobów w składzie podatkowym, będzie posiadanie przez niego siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju.

Obecnie w ministerstwie prowadzone są prace nad projektem zmian do rozporządzenia ministra finansów z dnia 1 marca 2004 r.  w sprawie zezwoleń na prowadzenie składu podatkowego (Dz.U. z 2004 r., Nr 35, poz. 312 z późn. zm.), dostosowującym jego postanowienia do zmian w ustawie o podatku akcyzowym, wprowadzonych ustawą o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. Przewiduje się, że zmiany przepisów wejdą w życie 1 stycznia 2007 r., jednocześnie z ww. ustawą.

Ile czego w paliwie?
Na bieżąco śledzimy prace Ministerstwa Gospodarki nad  rozporządzeniami do ustawy o biopaliwach i biokomponentach. Opracowano już m.in. projekt w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych stosowanych w wybranych flotach (grupy co najmniej 10 pojazdów – np. ciągników rolniczych, poruszających się po drogach, wyposażonych w silniki przystosowane do spalania biopaliwa ciekłego. Muszą być własnością lub być użytkowane przez osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej) oraz wytwarzanych przez rolników na własny użytek.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, bopaliwa takie powinny spełniać wymagania jakościowe istotne dla ochrony środowiska. Dotyczy to maksymalnej zawartości substancji obecnych w takim paliwie:

Kontrole jakości ww. biopaliw realizowane będą w ramach Systemu monitorowania i kontrolowania jakości paliw, którym zarządza Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przy współpracy z Inspekcją Handlową.

Warto wiedzieć
Produkcja biopaliwa nawet na własne potrzeby może się okazać skomplikowanym procesem, któremu nie każdy sprosta. Czy zatem nowa ustawa biopaliwowa przyniesie rolnikom jedynie kolejne rozczarowanie? Niekoniecznie. Przy właściwych aktach wykonawczych i odpowiedniej organizacji rynku rolnik ma szanse zyskać na produkcji biopaliw, nawet jeśli nie będzie miał własnej instalacji.

Źródło: "Farmer" 22/2006

×