Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Herbicydy a choroby grzybowe

Autor:

Dodano:

Stosowanie herbicydów modyfikuje nasilenie występowania chorób grzybowych w zbożach.

Powszechnie stosowane herbicydy nie są obojętne dla organizmow glebowych, w tym także grzybow powodujących choroby korzeni i podstawy źdźbła roślin zbożowych. Środki chwastobojcze mogą działać na grzyby bezpośrednio lub wpływać na ich rozwoj pośrednio, np. zmieniając skład flory grzybowej rozwijającej się w glebie. Dotychczasowe badania w tym zakresie uwzględniały pojedyncze gatunki roślin. Dr Grzegorz Lemańczyk z Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy przeprowadził doświadczenie, w ktorym dokonał rownoczesnego porownania, a więc w tych samych warunkach środowiskowych i agrotechnicznych, wpływu stosowania herbicydu na porażenie korzeni i podstawy źdźbła form jarych pszenicy, pszenżyta, jęczmienia i owsa.

Na poletkach chwasty zwalczano, stosując w fazie pełni krzewienia zboż Chwastox Trio 540 SL (300 g/l mekoprop + 200 g/l MCPA + 40 g/l + dikamba) w dawce 1,5 l/ha. Stosowanie fungicydow ograniczone zostało do zaprawiania ziarna zaprawą Funaben T 480 FS (332 g/l tiuram + 148 g/l karbendazym) w dawce 250 ml środka z dodatkiem 500 ml wody na 100 kg ziarna siewnego każdego gatunku zboża.

W momencie pojawienia się skrzypionki zastosowano Fastac 100 EC (100 g/l alfa-cypermetryna) w dawce 0,1 l/ha. Obserwacje zdrowotności korzeni i podstawy źdźbła prowadzono w fazie strzelania w źdźbło (BBCH 35) i dojrzałości mlecznej (BBCH 75).

Najwięcej objawow porażenia korzeni odnotowano na pszenicy, w znacznie mniejszym stopniu zaatakowane zostały: pszenżyto, jęczmień i owies. Stosunkowo duże nasilenie porażenia korzeni pszenicy wynikało z faktu, iż przedplonem dla badanych zboż jarych była ozima forma tego gatunku. Uprawa zboż po przedplonie zbożowym wybitnie sprzyja porażeniu korzeni, zwłaszcza w przypadku pszenicy. Na owsie stwierdzono rownież najmniej objawow porażenia podstawy źdźbła, natomiast najwięcej było ich na jęczmieniu, następnie na pszenicy i pszenżycie.

Rezultaty uzyskane na owsie potwierdzają wcześniejsze obserwacje dotyczące sporadycznego zazwyczaj opanowywania korzeni i podstaw źdźbeł przez patogeny grzybowe. Dlatego owies uchodzi za roślinę fitosanitarną.

Na podstawie źdźbła zboż jarych obserwowano głownie objawy fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła, znacznie mniej łamliwości źdźbła zboż i traw, a najmniej ostrej plamistości oczkowej. Według prof. Marka Korbasa, zboża jare mają zbyt krotki okres uprawy, aby mogły ulec silniejszemu porażeniu przez łamliwość. To samo stwierdzenie może dotyczyć rownież porażenia ostrą plamistością oczkową. Natomiast długość okresu wegetacji nie odgrywa większej roli przy wystąpieniu na zbożach fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła.

Doświadczenie dowiodło, że chemiczne zwalczanie chwastow w zbożach jarych z zastosowaniem herbicydu Chwastox Trio 540 SL miało istotny wpływ na porażenie ich korzeni chorobami grzybowymi.

Zastosowany środek wpłynął korzystnie na zdrowotność korzeni pszenżyta, natomiast negatywnie w stosunku do jęczmienia, owsa i pszenicy. Obserwowano wzrost nasilenia fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła na wszystkich zbożach, a także łamliwości źdźbła na jęczmieniu i pszenżycie.

Fuzariozy zboż stanowią kompleks powszechnie występujących chorob powodowanych przez liczne gatunki Fusarium, ktore wraz z mączniakiem prawdziwym oraz rdzami zaliczane są do najistotniejszych patogenow tej grupy roślin. O znaczeniu gospodarczym fuzarioz w uprawie zboż decyduje podatność roślin na porażenie we wszystkich fazach rozwojowych, a w konsekwencji występowanie rożnych postaci chorob. Najczęściej w uprawie zboż występuje zgorzel siewek, zgorzel podstawy źdźbła oraz fuzarioza kłosow. Zespoł tych chorob występuje rokrocznie, a obserwowane straty plonu z tego tytułu, w warunkach epifitozy mogą dochodzić nawet do 70 proc. W przypadku fuzariozy kłosow bardzo istotnym elementem szkodliwości jest zanieczyszczenie ziarna metabolitami wtornymi. W ziarniakach uzyskiwanych z porażonych kłosow stwierdza się występowanie pochodnych trichotecenowych, najczęściej deoksyniwalenolu i w mniejszych ilościach 3-Ac- -deoksyniwalenolu i 15-Ac-deoksywalenolu.

Często stwierdzanym metabolitem jest także moniliformina. Z uwagi na wysoką toksyczność trichotecenow oraz moniliforminy ziarno o zawartości przekraczającej 1 ppm wspomnianych związkow nie powinno być dopuszczone do konsumpcji ani przeznaczane na paszę. Zależnie od terminu i miejsca infekcji fuzarioza zboż może mieć postać zgorzeli siewek, zgorzeli podstawy źdźbła lub fuzariozy kłosow.

Rozwoj zgorzeli siewek ma z reguły bardzo gwałtowny przebieg. Pierwsze objawy mogą wystąpić już na etapie kiełkowania ziarniakow, przed wydostaniem się kiełkow nad powierzchnię gleby.

Ma to miejsce zwłaszcza w przypadku wysiania nasion silnie porażonych.

O ile rośliny nie zginą w czasie początkowej fazie kiełkowania, zgorzeli ulegają koleoptyl i koleoryza. Następnie patogen atakuje korzenie i pierwsze liście, powodując stopniowe ich zamieranie.

Pierwsze objawy zgorzeli podstawy źdźbła obserwowane są dopiero przed kwitnieniem lub wkrotce po kwitnieniu i obejmują swym zasięgiem gorną część systemu korzeniowego rośliny oraz podstawę źdźbła tuż ponad powierzchnią gruntu, w okolicy pierwszego węzła.

Granica między tkankami zdrowymi a zmienionymi przez chorobę jest niewyraźna, o słabo zarysowanych konturach.

W okresie wysokiej wilgotności na powierzchni źdźbła w obrębie zgorzeli rozwijają się rożowe złoża zarodnikow.

Podobnie jak w przypadku chorob podsuszkowych, porażone rośliny na skutek zniszczenia wiązek przewodzących przedwcześnie zamierają, co stwarza pozory dojrzewania roślin. Kłosy w takich przypadkach pozostają jednak płonne bądź wypełnione pośladem. Zniszczenie tkanek w obrębie podstawy źdźbła jest przyczyną często obserwowanego wylegania porażonych roślin.

Charakterystycznym typem objawow, towarzyszącym porażeniu kłosow przez fuzariozę, jest bielenie zainfekowanych kłoskow. Na ich powierzchni obserwuje się także występowanie oznak etiologicznych, mających postać pomarańczowych sporodochiow. Ziarniaki uzyskane z takich kłosow są lekkie, miękkie, w części pomarszczone i drobniejsze, bardzo często pokryte białą lub karminową grzybnią, o ile pozostają żywotne, charakteryzują się osłabioną zdolnością i energią kiełkowania.

×