Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Analiza odmian pszenżyta i żyta

Autor: Małgorzata Tyszka

Dodano: 23-11-2013 08:25

Wyniki badań Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego pozwalają wybrać konkretną odmianę do siewu. Jak wypadają żyto i pszenżyto?

Plonowanie to najważniejszy czynnik, na który rolnicy zwracają uwagę przy wyborze odmiany. Jakie są kolejne?

Trudno powiedzieć jednoznacznie, bo dla każdego producenta liczy się coś innego. Na pewno z doświadczeń z ostatnich dwóch lat wynika, że cecha, która nabrała na znaczeniu, to stopień zimotrwałości odmian. Jest on szczególnie sprawdzany w wypadku pszenicy ozimej, ale już w przypadku pszenżyta, a zwłaszcza żyta mniej. Mimo to w tabelach prezentujemy te dwie cechy, które nie są ze sobą skorelowane.

Z reguły odmiany wyżej plonujące mają niższy stopień zimotrwałości.

To niejedyne cechy, które przedstawię w tym artykule. Wszystkich odmian nie da się omówić na ograniczonej powierzchni, ale pokażemy te, które najlepiej wypadły na tle innych w poszczególnych zagadnieniach. Jeśli ktoś jest zainteresowany szczegółami, odsyłam na stronę Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych do wyników badań Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego za rok 2012.

W zestawieniu zostaną przedstawione wyniki prowadzone przez COBORU z roku 2012 na dwóch poziomach agrotechnicznych: a1 - przeciętny poziom agrotechniczny i a2 - wysoki poziom agrotechniczny (zwiększone nawożenie azotowe, dolistne preparaty wieloskładnikowe, ochrona przed wyleganiem i chorobami).

Na podstawie wyników badań i doświadczeń prowadzonych w ramach PDOiR tworzone są w poszczególnych województwach Listy Odmian Zalecanych (LOZ), które szczegółowo umieściliśmy w ósmym numerze Farmera.

Generalnie w wypadku żyta najpowszechniej polecane odmiany w największej liczbie województw pokrywają się z wynikami najlepszych w 2012 r. w wynikach PDOiR. Mowa o Palazzo i Brasetto. Natomiast z badań wynika, że dobrze rokującymi odmianami, jeśli chodzi o plon, są Gonello i SU Drive.

Z kolei w wypadku pszenżyta ozimego najczęściej polecaną odmianą jest Fredro - ona również uzyskała w badaniach porejestrowych najlepsze wyniki, jeśli chodzi o plonowanie. Kolejna dobrze rokująca odmiana to Tulus.

Wróćmy do omówienia cech. Na pewno rok 2012 pod tym względem był bardzo specyficzny, bo z powodu późnej i mroźnej zimy wiele plantacji zbóż wówczas wymarzło i wiele doświadczeń odmianowych zostało zdyskwalifikowanych.

Zacznijmy od plonowania pszenżyta ozimego. Jako wzorzec ustalono trzy odmiany: Algoso, Fredro i Borwo, ich plonowanie oceniono średnio w przeciętnym poziomie agrotechniki na 75,4 dt/ha.

Najlepiej wypadły w t ym zestawieniu w roku ubiegłym KWS Trisol, które dało odchylenie od wzorca (in plus) w wysokości 4,1 dt z ha, Trismart - 3,3 dt/ha powyżej wzorca, i Mikado - 3,2 dt/ha. Z kolei na poletkach o wyższej kulturze wzorzec to 85,5 dt/ha, a powyżej niego najwyżej plonowały Trismart - o 5,5 dt/ha więcej, Mikado - 3,4 dt/ha więcej i Witon - 2,2 dt/ha więcej. Generalnie trzeba zauważyć, że z reguły odmiany o wyższym stopniu zimotrwałości dawały większe plony, powyżej średniej, chociaż w roku 2012 te dwie cechy są ze sobą ujemnie skorelowane. Zima roku 2012 spowodowała, że te odchylenia plonowania poniżej wzorca były zdecydowanie wyższe niż w roku 2011.

Jak sytuacja miała się w wypadku żyta? Odmiany tego gatunku tak bardzo nie różniły się w plonie. Na poziomie a1 , gdzie wzorzec (średnia z 9 odmian populacyjnych) to 72, dt/ ha, najwyższe plony zebrano z Palazzo - 12,6 dt z ha więcej od średniej, Brasetto - 12,4 dt/ha więcej i SU Drive - 12,1 dt/ha więcej. Natomiast na poziomie a2 wzorzec jest zdecydowanie wyższy i wynosi 83,1 dt/ha. Na pierwszym miejscu również mamy Palazzo - 15,2 dt/ha powyżej wzorca, na drugim też Brasetto - 14,4 dt/ha powyżej wzorca, a na trzecim tym razem Gonello - 13,4 dt/ha więcej.

Kolejną wartością, którą "wzięliśmy na tapetę", jest zależność między plonem ziarna odmiany a przedplonem.

W sumie dokładnie w PDOiR nie jest wyszczególnione, o jaką konkretnie roślinę chodzi, ale przedplon podzielono na zbożowy i niezbożowy. Który wypadł lepiej? W 2012 r. jednak ten zbożowy.

Najwyższe wartości powyżej wzorca pszenżyta ozimego uprawianego po przedplonie zbożowym osiągnęły w niższej technologii uprawy takie odmiany jak: Trismart - powyżej 8,8 dt z ha więcej niż wzorzec, Fredro - 6,6 dt/ha więcej i Moderato - 3,3 dt/ha więcej. Na wysokim poziomie agrotechniki okazały się najlepsze te same odmiany: Trismart - 7,6 dt/ha lepiej, Fredro - 4,9 dt/ha więcej i Moderato - 4,4 dt/ha więcej.

Analogicznie w wypadku przedplonu niezbożowego trzy pierwsze miejsce przypadły: Mikado - 3,9 dt/ha powyżej średniej, Fredro - 3,6 dt/ha więcej i Pizarro - 2,6 dt/ha powyżej średniej.

W wypadku wysokiego poziomu agrotechniki były to: Trismart - 4,8 dt/ha powyżej wzorca, Mikado - 4,4 dt/ha i Witon - 3,2 dt/ha więcej.

Jeśli chodzi o żyto, to najwyższe plony ziarna uzyskiwały odmiany mieszańcowe.

Na poziomie a1 po przedplonie zbożowym: Palazzo - 12,1 proc. powyżej wzorca, Su Drive - 10,7 proc. powyżej i dwie równorzędnie Brasetto i SU Skaltio - 10,6 proc. Natomiast w wypadku poziomu niezbożowego analogicznie były to: Brasetto - 13 proc. powyżej wzorca, Palazzo - 12,8 proc. powyżej i SU Drive - 12,5 proc. powyżej, a na wyższym poziomie agrotechniki: Palazzo - 15,2 proc. powyżej wzorca, Brasetto - 15,1 proc. powyżej i Gonello - 13,9 proc. Bardzo ważnym kryterium przy doborze odmian jest też ich podatność na choroby. Przedstawiamy kilka najlepszych odmian, które najlepiej radziły sobie z poszczególnymi chorobami (odchylenie od wzorca w skali 9o, a wzorzec ustalony na podstawie w wypadku pszenżyta: Algoso, Fredro i Borwo). W tabeli są dokładne dane dotyczące wszystkich badanych odmian.

Podajemy najlepsze wyniki, odmiany, które osiągnęły pułap powyżej wzorca. Pleśń śniegowa: Trismart - 0,6, Aliko - 0,4, Borowik - 0,3 i Witon - 0,3. Choroby podstawy źdźbła: Sorento - 0,4, Todan - 0,4, Cerber - 0,2, Maestozo - 0,2, Trismart - 0,2, Witon - 0,2.

Mączniak prawdziwy: Pizarro - 1,6, Bereniko - 1,2, Borowik - 1 i Maestozo -1.

Rdza brunatna: Mikado - 0,9, Maestoza - 0,8, Agostino - 0,8, Borwo - 0,8, Pizarro - 0,7 i Pigmej - 0,7. Rynchosporioza: Pawo - 0,7, Bereniko - 0,5, Cerber - 0,3, Pizarro - 0,3, Sorento - 0,3, Todan - 0,3, Tulus - 0,3 i Agostino - 0,3.

Septorioza liści: Pizarro - 1, Borowik - 0,6, Pawo - 0,6, Agostino - 0,5, Borwo - 0,5. Septorioza plew: Fredo - 0,4, Pizarro - 0,1. Fuzarioza kłosów: Fredro -0,3, Agostino - 0,2. Generalnie w wypadku tych dwóch ostatnich chorób przeważają odmiany, które cechują się niższym stopniem porażenia na nie niż wzorzec, lub równym z nim. Jako najbardziej tolerancyjne na choroby można wymienić odmiany pszenżyta, takie jak: Pizarro, Agostino, Borowik, Maestozo, Pawo.

Podobnie sytuacja wygląda w wypadku żyta. W tym gatunku za wzorzec posłużyły: Bosmo, Dańkowskie Diament, Brasetto i Minello. Podajmy również najlepsze odmiany, które są najbardziej tolerancyjne na choroby, a więc te, które osiągnęły lepsze wyniki od wzorca. Pleśń śniegowa: Bosmo - 0,9, Daran - 0,9, Armand - 0,8, Gonello - 0,8, Minello - 0,8, SU Skaltio - 0,8, Stanko - 0,7. Choroby podstawy źdźbła: Armand - 0,2, Brasetto - 0,2, Gonello - 0,2, SU Drive - 0,2, Dańkowskie Amber - 0,1, Daran - 0,1, Palazzo - 0,1. Mączniak prawdziwy: Bosmo - 0,3, Dańkowskie Amber - 0,3, Domir - 0,2, Palazzo - 0,2, Brasetto - 0,1. Rdza brunatna: Bosmo - 0,4, Daran - 0,2. Rdza źdźbłowa: Dańkowskie Amber - 0,6, Bosmo - 0,5, Stanko - 0,4. Rynchosporioza: Visello - 0,2, Gonello - 0,1, Minello - 0,1, SU Drive - 0,1. Septorioza liści: Brasetto - 0,2, Minello - 0,2, Armand - 0,1, Domir - 0,1, Palazzo - 0,1, SU Drive - 0,1. Fuzarioza kłosów: Daran - 0,4, Bosmo - 0,3, Dańkowskie Amber - 0,2, Horyzo - 0,2.

Odmiany, które najbardziej nie są podatne na choroby, to w 2012 r.: Bosmo, Dankowskie Amber i Daran.

×