Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Pługiem w mikroba

Autor:

Dodano:

Już jesienią trzeba dobrze wybrać i przygotować pole pod przyszłoroczną uprawę buraków cukrowych. W ten sposób można w znacznym stopniu ograniczyć późniejsze zachwaszczenie i porażenie roślin przez choroby i szkodniki.

Chwasty
Chwasty, które łatwo się rozmnażają lub mają silnie rozbudowany system korzeniowy, jest trudno zniszczyć. Dotyczy to perzu, ostrożenia, rdestów, szarłatu i bratków. Poza tym ich zwalczanie jest bardzo kosztowne. Dlatego na kilka lat przed uprawą buraków na danym polu nie wolno dopuścić do wytworzenia przez chwasty nasion i rozłogów. Jeśli chwasty wytworzyły już nasiona, trzeba je usunąć z pola w taki sposób, aby nie dopuścić do ich osypania, a następnie głęboko zakopać. Podobnie trzeba postąpić, gdy na plantacji pojawią się burakochwasty, które są krzyżówką buraków cukrowych z burakiem morskim. W Polsce pojawiły się one wraz z rozpowszechnieniem nasion zagranicznych odmian buraków reprodukowanych na południu Europy.

Płodozmian
Odpowiednio długa przerwa w uprawie buraków na tym samym polu jest najbardziej skutecznym sposobem powstrzymywania rozwoju mątwika. Na glebach lżejszych przerwa powinna wynosić 5-6 lat, a na cięższych - 4 lata. Niepożądanym przedplonem dla buraków jest rzepak - żywiciel mątwika. Poza tym nierozłożone kawałki łodyg rzepaku mogą powodować utrudnienia podczas przerobu korzeni. Należy także zachować odstęp od plantacji roślin kapustnych (rzepak i warzywa), by nie zwiększać zagrożenia ze strony mątwika. Izolacja przestrzenna od roślin kapustnych i ziemniaków ogranicza występowanie rolnic.

Nie powinno się także uprawiać buraków po kukurydzy, bo jest ona żywicielem rizoktoniozy, atakującej korzenie buraków. Nie wolno także uprawiać buraków po zaoranych łąkach, bo sprzyja to występowaniu  drutowców i koziułkowatych.

Buraków nie powinno się uprawiać ani po roślinach okopowych, ani po motylkowych grubonasiennych. Rośliny te sprzyjają rozwojowi grzyba powodującego zgorzel powschodową buraków. Skuteczną metodą zapobiegania rozwojowi tej choroby jest uprawa buraków po zbożach. Ze zbóż najlepszym przedplonem dla buraków jest pszenica. Na resztkach słomy rozwijają się grzyby i bakterie, które ograniczają aktywność patogenów glebowych porażających buraki.

Przy częstszej niż zalecana uprawie buraków na tym samym polu może nasilić się występowanie chwościka buraka, co jest spowodowane powszechnym przyorywaniem liści buraczanych.

Uprawa żniwna
Staranna i terminowa podorywka znacznie zmniejsza zachwaszczenie. Ogranicza także występowanie wielu szkodników buraków: drutowców, koziułkowatych, leni, pędraków, rolnic i zmienników. W wypadku skoczogonków duże znaczenie ma równomierne rozmieszczenie substancji organicznej w glebie. Gdy stosuje się nierozdrobnioną słomę lub nieprzefermentowany obornik, szkodniki te rozwijają się masowo. Dlatego słoma przed przyoraniem powinna być dokładnie pocięta i starannie rozrzucona. Jej rozkład przyspiesza dodatek nawozów azotowych: 7-10 kg azotu na tonę słomy. Obornik należy dobrze przefermentować przed zastosowaniem.

Rozwojowi skoczogonków sprzyja także zbyt duża ilość substancji organicznej, wnoszona do gleby (słoma, obornik słomiasty). Liczebność tych szkodników można zmniejszyć, ograniczając przyorywanie słomy. Można także pozostawić chwasty, które będą odciągać skoczogonki od buraków.

Pielęgnowanie podoranego pola (kultywatorowanie, bronowanie) powoduje wyciąganie larw i jaj chrząszczy na powierzchnię gleby, gdzie giną wysuszone przez słońce lub zjadają je ptaki.

Zaniechanie podorywek i ograniczenie uprawy pożniwnej powoduje zakłócenia warunków wodno-powietrznych w glebie. W ten sposób tworzą się warunki korzystne do rozwoju wielu chorób buraków, np. zgnilizn korzeni. Obecnie brak jest na rynku preparatów chemicznych chroniących przed tymi chorobami.

Uprawa międzyplonów
Uprawa międzyplonów ścierniskowych zmniejsza - poprzez poprawę struktury gleby - zagrożenie ze strony grzybów powodujących zgnilizny korzeni buraków. Korzenie roślin uprawianych w międzyplonie rozluźniają glebę i przerastają podeszwę płużną. W międzyplonie można wysiewać gorczycę białą, rzodkiew oleistą i facelię. Najlepiej jednak jest uprawiać odmiany mątwikobójcze rzodkwi oleistej (Adagio, Pegletta) i gorczycy białej (Barka, Concerta, Martigena, Maryna, Metex, Polka, Rota, Sirola), które ograniczają liczebność mątwika. Uprawa odmian odpornych daje podobne efekty, jak ugorowanie lub uprawa roślin nie będących żywicielami mątwika (zboża, kukurydza, lucerna, cebula). W ten sposób ogranicza się nawet o połowę liczebność szkodnika w glebie. Korzystne jest także mulczowanie pola, czyli pozostawianie nieprzyoranego międzyplonu na zimę. Mulcz zmniejsza zachwaszczenie, zwłaszcza chwastnicą jednostronną i komosą białą, a także poprawia strukturę gleby oraz jej gospodarkę wodną. Zmniejsza się także zagrożenie ze strony chorób, np. zgnilizn korzeni.

Uprawa międzyplonów
Uprawa międzyplonów ścierniskowych zmniejsza - poprzez poprawę struktury gleby - zagrożenie ze strony grzybów powodujących zgnilizny korzeni buraków. Korzenie roślin uprawianych w międzyplonie rozluźniają glebę i przerastają podeszwę płużną. W międzyplonie można wysiewać gorczycę białą, rzodkiew oleistą i facelię. Najlepiej jednak jest uprawiać odmiany mątwikobójcze rzodkwi oleistej (Adagio, Pegletta) i gorczycy białej (Barka, Concerta, Martigena, Maryna, Metex, Polka, Rota, Sirola), które ograniczają liczebność mątwika. Uprawa odmian odpornych daje podobne efekty, jak ugorowanie lub uprawa roślin nie będących żywicielami mątwika (zboża, kukurydza, lucerna, cebula). W ten sposób ogranicza się nawet o połowę liczebność szkodnika w glebie.

Korzystne jest także mulczowanie pola, czyli pozostawianie nieprzyoranego międzyplonu na zimę. Mulcz zmniejsza zachwaszczenie, zwłaszcza chwastnicą jednostronną i komosą białą, a także poprawia strukturę gleby oraz jej gospodarkę wodną. Zmniejsza się także zagrożenie ze strony chorób, np. zgnilizn korzeni.

Uprawa przedzimowa
Wczesna i głęboka orka przedzimowa ogranicza występowanie błyszczki jarzynówki, drutowców, leni, ryjkowcowatych, rolnic i zmienników.

Opóźnianie i spłycanie orek przedzimowych powoduje zakłócenia warunków wodno-powietrznych w glebie i stwarza korzystne warunki do rozwoju wielu chorób buraków: zgorzeli siewek, guzowatości korzeni, zgnilizny bakteryjnej, parcha pierścieniowego i zwykłego.

Korzystny wpływ na zdrowotność roślin ma także głęboszowanie. Napowietrza ono glebę i niszczy podeszwę płużną, co pozwala ograniczyć występowanie zgnilizn korzeni buraków.

Siew
Przyspieszenie siewu zmniejsza szkody powodowane przez zgorzel siewek i rizomanię oraz wiele szkodników (mątwika, drutowce, omarlice, rolnice, pędraki i śmietki). Mątwik ma duże wymagania cieplne i staje się aktywny dopiero wtedy, gdy temperatura gleby wynosi co najmniej 16 st.C. Wówczas buraki z wczesnych siewów są już duże i mniej wrażliwe na uszkodzenia powodowane przez tego szkodnika. 

Siew niezbyt głęboki pozwala zmniejszyć zagrożenie ze strony drobnicy burakowej. Wczesny i niezbyt głęboki siew zmniejsza także straty powodowane przez pchełkę burakową. Z kolei siewy późniejsze ograniczają straty wywoływane przez skoczogonki.

Dobór odmian
W rejestrze są odmiany toleracyjne lub odporne na wiele chorób, np. na chwościka buraka i/lub rizomanię. Sa to: Andante, Canasta, Cartouche, Casino, Compass, Electron, Esperanza, Georgina, Gryf, Henrike, Henrietta, Imperial, Jagoda, Jambus, Picasso, Wita. Z listy unijnej wprowadzana jest do uprawy w Polsce odmiana Achat. Jednocześnie są odmiany, których hodowcy deklarują zwiększoną odporność na rizoktoniozę, np. Esperanza.

Nawożenie
Dawki nawozów powinny zawsze wynikać z oceny zasobności gleby w makro- i mikroelementy. Buraki nawożone w ten sposób są odporniejsze na choroby i szkodniki. Np. zrównoważone nawożenie ogranicza szkodliwość omarlic, śmietek i zmienników. W wypadku omarlic podobnie działa wapnowanie.

Zbyt duże dawki azotu zastosowane przed siewem powodują większość podatność siewek na zgorzel. Również przy niedoborze azotu, magnezu i miedzi zachodzi niebezpieczeństwo wzrostu strat spowodowanych przez tę chorobę. Natomiast nadmiar azotu w uprawie buraków sprzyja rozwojowi mszyc. Zwiększone nawożenie mineralne ogranicza straty powodowane przez rolnice.

Spulchnianie międzyrzędzi
W wypadku wystąpienia zgnilizn korzeni na plantacji można głębiej spulchnić międzyrzędzia (na 20 cm), aby maksymalnie napowietrzyć glebę w pobliżu chorych korzeni. Zabieg ten zmniejsza także straty powodowane przez ryjkowcowate i śmietki.

Źródło: "Farmer" 18/2005

×