Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Wielkość i jakość plonu odmian pszenicy populacyjnej i mieszańcowej

Autor: Joanna Groszyk

Dodano: 03-09-2016 07:14

Na plonowanie roślin rolniczych wpływa wiele czynników nakładowych oraz nienakładowych. Jednym z tych drugich jest m. in. dobór typu odmiany, która w dużej mierze determinuje wielkość plonu.

Plon ziarna w dużej mierze uzależniony jest od technologii uprawy. Niemniej jednak czynnik genetyczny oraz układ warunków termiczno-wilgotnościowych w czasie wegetacji roślin odgrywa dużą rolę. Postęp biologiczny sprawił, że odmiany mieszańcowe w porównaniu z populacyjnymi charakteryzują się większą stabilnością plonowania i plennością wyższą nawet o 15 proc. Ponadto wykazują dobrą odporność na choroby i wyleganie, dużą zdolność adaptacyjną, tolerancję na jakość gleb oraz stresy środowiskowe. Czy we wszystkim są jednak takie dobre?

Oprócz wielkości plonowania w pszenicy konsumpcyjnej duże znaczenie odgrywają cechy jakościowe ziarna, w tym najważniejsza zawartość białka, która jest decydującym kryterium dla przemysłu spożywczego.

Zespół naukowców z Uniwersytetu Rzeszowskiego w składzie dr Jan Buczek i prof. Dorota Bobrecka-Jamro przeprowadził doświadczenie w latach 2012-2014 nad reakcją pszenicy populacyjnej i mieszańcowej na zróżnicowaną ilość wysiewu. Celem badań było określenie wpływu ilości wysiewu na plonowanie, wartości elementów składowych plonu oraz zawartości białka w ziarnie odmian populacyjnych i mieszańcowych pszenicy ozimej. Cztery odmiany: dwie mieszańcowe, Hybred i Hymack (Saaten - Union Poland), oraz dwie populacyjne - Batuta oraz Bogatka (HR Danko).

Gęstość siewu pszenicy mieszańcowej wyniosła: 120, 220, 320 kiełkujących ziaren na m2, a pszenicy populacyjnej: 300, 400 i 500. Doświadczenie założono na glebie brunatnej właściwej, wytworzonej z lessu, kompleksu pszennego dobrego klasy IIIa, o średniej do wysokiej zasobności w fosfor i potas oraz odczynie obojętnym do lekko kwaśnego.

Przed siewem ziarno zostało zaprawione preparatem Baytan Universal 094 FS (triadimenol + imazalil + fuberidazol). Siew przeprowadzono w trzeciej dekadzie września. Wiosną po ruszeniu wegetacji w fazie trzeciego kolanka rośliny zostały zasilone azotem w dawce 40 kg N/ha. Drugą dawkę 20 kg N/ha zastosowano w fazie kłoszenia. Rośliny dokarmiono nalistnie, podając Ekolist Standard w dawce 3 l/ha. Wiosną do walki z zachwaszczeniem stosowano herbicydy Puma Uniwersal 069 EW (fenoksaprop-P-etylu) i Sekator 125 OD (amidosulfuron + jodosulfuron metylosodowy) - w dawce 1,2 + 0,15 l/ha. Do ochrony roślin przed grzybami patogenicznymi wykorzystano Juwell TT 483 SE (epoksykonazol + fenpropimorf + krezoksym metylowy) - 1,2 l/ha i Swing Top 183 SE (dimoksystrobina + epoksykonazol) - 1,2 l/ha, a przed szkodnikami Bi 58 Nowy EC 400 (dimetoat) - 0,5 l/ha i Karate Zeon 050 CS (lambda-cyhalotryna) - 0,1 l/ha. Źdźbła skracano retardantem Moddus 250 EC (trineksapak etylu) - 0,4 l/ha.

Wielkość plonu ziarna pszenicy ozimej w istotny sposób zależała od gęstości siewu, odmiany oraz roku uprawy (warunków atmosferycznych). Najniższy średni plon ziarna, wynoszący 8,46 t/ha, uzyskano z siewu rozrzedzonego - 120 do 320 ziaren na m2. Zwiększenie ilości wysiewu o 100 ziaren powodowało wzrost plonu o 0,39 t/ha. Zagęszczenie siewu od 320 do 500 ziaren na m2 nie wpływało na wzrost plonowania pszenicy ozimej.

Składowe plonu ziarna zależały od: ilości wysiewu, odmiany oraz warunków pogodowych. Wraz z gęstością siewu wzrastała obsada kłosów oraz malały liczba ziaren w kłosie, masa 1000 ziaren i współczynnik krzewienia produkcyjnego.

Spośród badanych odmian niższą obsadą kłosów oraz słabszą krzewistością odznaczały się odmiany populacyjne Batuta i Bogatka. Liczba ziaren w kłosie wahała się w granicach od 36,4 u odmiany populacyjnej Bogatka do 39,8 u odmiany hybrydowej Hymack. Zawartość i jakość białka oraz masa 1000 ziaren były uzależnione od genotypu, a więc odmiany. Masa 1000 ziaren kształtowała się w przedziale od 36,4 g u odmiany Hymack do 39,8 g u odmiany Bogatka, przy czym odmiany mieszańcowe miały mniej dorodne ziarno niż populacyjne.

Zawartość białka mieściła się w przedziale 138 do 150 g/kg. Wyższą zawartością tego składnika charakteryzowały się odmiany populacyjne. W stosunku do odmian mieszańcowych było go w ziarnie o 5,5 proc. więcej.

Na podstawie przeprowadzonych badań zwiększenie ilości wysiewu pszenicy mieszańcowej do 220, a populacyjnej do 400 szt./m spowodowało przyrost plonu ziarna o 0,39 t/ha. Najwyższym plonem odznaczała się odmiana mieszańcowa Hymack, niższym Batuta i Hybred, a najniższym Bogatka.

 

Artykuł ukazał się w sierpniowym wydaniu miesięcznika "Farmer".

×