Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Ważne cechy kukurydzy

Autor:

Dodano:

Katalogi nasienne przepełnione są informacjami dotyczącymi charakterystyki poszczególnych odmian kukurydzy. Które z nich są najważniejsze i na co zwracać baczną uwagę przy podejmowaniu decyzji o zakupie materiału siewnego?

Krajowy Rejestr aktualnie obejmuje 176 odmian kukurydzy, w tym 27 wpisanych w 2016 r. Przeznaczonych do uprawy na ziarno jest 106 (60 proc.), typowo kiszonkowych 57 (ponad 32 proc.), a 13 (ponad 7 proc.) ma charakter ogólnoużytkowy, tj. znajdują wykorzystanie zarówno kiszonkowe, jak i ziarnowe. Spośród zarejestrowanych odmian 130 pochodzi z hodowli zagranicznych, a 46 z krajowych - Hodowla Roślin Smolice oraz Małopolska Hodowla Roślin. Znaczącą rolę na naszym rynku odgrywają takie firmy zagraniczne jak: Pioneer, KWS, Limagrain, Syngenta, Euralis, Monsanto, Saatbau, RAGT, Maisadour, Dow AgroSciences.

WAŻNE CECHY U ODMIAN ZIARNOWYCH

W doborze odmian kukurydzy do uprawy na ziarno podstawowymi kryteriami są:

W praktyce wczesność odmian kukurydzy jest określana przez wilgotność ziarna przy zbiorze, tj. po osiągnięciu przez odmiany dojrzałości fizjologicznej. Odmiany akumulujące więcej suchej masy w ziarnie, czyli o mniejszej wilgotności przy zbiorze, są wcześniejsze. Zwracać należy ponadto uwagę na wymłacalność kolb i łatwość dosuszania ziarna. Szybsze wysychanie ziarna w polu przed zbiorem w opisach odmian jest oznaczane jako cecha "dry down".

Bardzo ważnym kryterium oceny odmian do uprawy na ziarno jest ich odporność na wyleganie zarówno korzeniowe, jak i fuzaryjne powodowane przez grzyby wywołujące zgniliznę łodyg. Odmiany wcześniejsze wykazują większą skłonność do wylegania fuzaryjnego niż późniejsze.

W gospodarstwach o większej powierzchni uprawy kukurydzy należy wysiewać kilka, nawet kilkanaście odmian o różnej wczesności, co umożliwia organizację zbioru i suszenia. Zapewniają one również większą stabilizację produkcji, w przypadku mniej korzystnych warunków pogodowych.

Dobór odmian musi też uwzględniać wymogi podmiotów skupowych. Mieszalnie pasz nie stawiają w tym przypadku żadnych wymagań. Natomiast w przypadku produkcji ziarna dla celów spożywczych i przemysłowych wymagane są odmiany o określonym typie ziarna. Do przemiału "na mokro" przy produkcji skrobi - odmiany zębokształtne (dent), a do przemiału "na sucho" - do produkcji mąki, grysu, kasz i innych produktów odmiany szkliste (flint).

WAŻNE CECHY U ODMIAN KISZONKOWYCH

Do najważniejszych kryteriów w momencie wyboru odmian do uprawy na kiszonkę należą:

Duże znaczenie mają również wczesny wigor i cecha "stay green", polegająca na wydłużonym utrzymywaniu się zieloności liści i łodyg w okresie dojrzewania. Wpływa ona korzystnie na akumulację suchej masy w końcowym okresie wegetacji, jak również na wydłużenie terminu zbioru.

Ważnym kryterium oceny mieszańców kiszonkowych jest ich strawność. O strawności kiszonki decyduje udział kolb, a zwłaszcza ziarna, w masie kiszonkowej. Ziarno jest trawione w ponad 90 proc. Nowoczesne programy hodowlane zwracają uwagę na podniesienie poziomu strawności wegetatywnych części roślin, gdyż są jeszcze duże możliwości poprawienia tej cechy.

Do produkcji wysokoenergetycznej kiszonki są też rekomendowane najlepsze odmiany ziarnowe. Jest to powszechna praktyka firm hodowlano-nasiennych. Odmiany te umożliwiają wytworzenie kiszonki o wyższym udziale suchej masy kolb i ziarna w całkowitym plonie suchej masy, a tym samym gwarantują wyższą strawność kiszonki i lepsze wyniki produkcyjne.

WAŻNE CECHY U WSZYSTKICH ODMIAN

Niezależnie od kierunku użytkowania, odmiany dzielą się na: wczesne (FAO do 220), średnio wczesne (FAO 230-250) i średnio późne (FAO 250-290). Podział ten ma bardzo duże znaczenie, gdyż wysiew odmian zbyt późnych w warunkach północnej Polski, a nawet w środkowym rejonie kraju, na ogół skutkuje niemożnością osiągnięcia wymaganych parametrów plonu, a niekiedy brakiem możliwości jego zbioru. Większe restrykcje w tym zakresie dotyczą odmian ziarnowych.

Zarówno w uprawie kukurydzy na ziarno, jak i na kiszonkę odmiany muszą wykazywać tolerancję na najważniejsze choroby - głownię guzowatą, fuzariozy kolb i szkodniki, a w szczególności na omacnicę prosowiankę. Omacnica w większym stopniu atakuje odmiany wcześniejsze. Szczególne znaczenie ma tolerancja w stosunku do chorób fuzaryjnych kolb, gdyż wytwarzają one bardzo groźne dla zdrowia zwierząt i człowieka związki chemiczne - mikotoksyny. Bardzo ważną cechą jest wczesny wigor odmian. Wcześniejszy start to lepsze wykorzystanie wody z gleby, co ma znaczenie w rejonach występowania suszy glebowej. To również wcześniejsze dojrzewanie, mniejsze koszty suszenia ziarna i szybsza akumulacja suchej masy w kiszonce.

Typ hodowlany to cecha, na którą także warto zwrócić uwagę. Zaletą mieszańców pojedynczych, czyli dwuliniowych (oznaczanych jako SC), jest większe wyrównanie morfologiczne i na ogół wyższe plonowanie niż mieszańców trójliniowych w bardziej intensywnych warunkach produkcji. Mieszańce trójliniowe (TC) są natomiast lepiej dostosowane do gorszych warunków uprawy.

ODMIANY SUPERWCZESNE

Poza odmianami z Krajowego Rejestru do uprawy w Polsce dopuszczone są także inne, o ile zostały zarejestrowane w krajach Unii Europejskiej i figurują we Wspólnotowym Katalogu Roślin Rolniczych (tzw. lista CCA). Muszą one jednak spełniać kryteria wczesności obowiązujące w Polsce. Na polskim rynku nasiennym jest bogata oferta takich odmian.

Wśród nich pojawiają się odmiany superwczesne, czyli o bardzo niskich liczbach FAO. Czy zatem takie odmiany są przydatne do uprawy w polskich warunkach? Tak, przeznaczone są do uprawy w rejonach o najmniej korzystnych warunkach klimatycznych, gdzie okres wegetacji jest najkrótszy. Dotyczy to głównie terenów górskich, podgórskich oraz określonych rejonów północno-wschodniej Polski, a ściślej mówiąc "polskiego bieguna zimna". Ultrawczesne odmiany kukurydzy umożliwiają osiągnięcie dojrzałości zbiorczej w niekorzystnych warunkach klimatycznych. Inne uzasadnienie uprawy takich odmian na terenie całego kraju to możliwość siewu pszenicy i innych zbóż po ich zbiorze. Należy też wziąć pod uwagę bardziej korzystne ceny na ziarno kukurydzy przed rozpoczęciem kampanii żniwnej, czyli przed październikiem.

W przypadku uprawy na kiszonkę z całych roślin praktykowana jest uprawa odmian superwczesnych, gdy wiadomo już, że kiszonki nie wystarczy do wytworzenia nowej paszy. Ultrawczesne odmiany kukurydzy są poszukiwane do wysiewu w plonie wtórym. Na przykład po wczesnych odmianach ziemniaka jadalnego czy warzywach uprawianych pod osłonami płaskimi (folie, agrowłókniny). Są one zbierane do połowy czerwca. Po ich zbiorze uzyskuje się plon wtóry w postaci kiszonki z kukurydzy. Przy ładnej jesieni istnieje możliwość nawet omłotu ziarna z takich upraw.

×