Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Odrodzenie owsa

Autor:

Dodano:

Od dwóch lat obserwuje się rosnące ceny skupu owsa. Taka sytuacja zachęca do uprawy tego gatunku. Dodatkową korzyścią jest przerwanie cyklu chorób podsuszkowych.

W 2015 r. za tonę ziarna owsa w skupach można było uzyskać średnio 570 zł. Pod koniec 2016 r. wzrosła ona do 600 zł/t i wciąż się utrzymuje. W opinii ekspertów w obecnym sezonie cena ta nie ulegnie zmianie, a nawet może wzrosnąć. Prognozę swoją uzasadniają utrzymującym się sporym popytem odbiorców. Zważywszy na powyższe prognozy, a także relatywnie niskie koszty produkcji owsa, warto rozważyć, czy nie posiać go wiosną.

Wprowadzenie owsa do płodozmianu przynosi także bardzo istotne korzyści w wymiarze agronomicznym. Duży udział zbóż w strukturze zasiewów sprawia, że są one bardzo często uprawiane po sobie, czego konsekwencją jest nasilone występowanie chorób podsuszkowych. Odbija się to negatywnie zarówno na wielkości plonu, jak i jego jakości. Stan ten łagodzi uprawa owsa. Stanowisko po nim odznacza się niższą presją chorób podstawy źdźbła.

WYMAGANIA GLEBOWE I WODNE

Owies charakteryzują małe wymagania glebowe ze względu na silnie rozbudowany system korzeniowy. Najczęściej wysiewany jest na glebach klas od IVa do V. Na kompleksach pszennych jego uprawa jest uzasadniona i dopuszczalna tylko jako przerywacz fitosanitarny w zmianowaniach o dużym nasileniu zbóż.

Owies jest mało wrażliwy na odczyn gleby, co wynika z jego dużej tolerancji na nadmiar wolnych jonów glinu i manganu. Natomiast jego wymagania wodne są wysokie ze względu na niską efektywność jej wykorzystania. Współczynnik transpiracji dla tego gatunku wynosi ok. 500. W związku z tym uprawa na glebach żytnich lekkich wyraźnie uzależnia jego plonowanie od sumy opadów w okresie wiosenno-letnim.

TERMIN SIEWU

Spośród zbóż jarych owies powinien być najwcześniej wysiewany, a każde opóźnienie powoduje spadek plonu o ok. 10 proc. Wg zaleceń agronomicznych dla Polski centralnej przypada on na 3. dekadę marca. Wcześnie siany lepiej się korzeni i krzewi, dając bardziej zwarty łan, zawiązuje więcej kłosów w wiesze, a przy suchych latach daje dorodniejsze ziarno. Ziarno zebrane z wczesnego siewu ma mniejszą procentową zawartość białka na rzecz skrobi i mniejszy udział plewki. Niezależnie od tego, czy wysiejemy owies oplewiony czy nagoziarnisty, to reakcja na termin siewu jest taka sama.

Ziarno owsa zaczyna kiełkować już w temperaturze 2-3oC. Krzewieniu sprzyjają temperatury bliskie 12oC. W fazie strzelania w źdźbło do kłoszenia optymalna dobowa t emperatura to 12-16oC.

KOMPLEKSOWA OCHRONA

Owies uważany jest za roślinę niewymagającą dużych nakładów na ochronę. Niemniej jednak w okresie wegetacji plantacje powinny być monitorowane i jeśli zachodzi potrzeba - chronione chemicznie.

Zboża jare, w tym oczywiście owies, są zdecydowanie mniej podatne na presję ze strony chwastów niż ozime. W zbożach jarych rzadziej spotykane są ozime formy chwastów. Konkurencyjność owsa wobec chwastów jest zdecydowanie większa niż jęczmienia jarego czy pszenicy jarej. Wynika to z wczesnego siewu, dynamicznego narastaniem masy nadziemnej, korzeniowej oraz bogatego ulistnienia dobrze ocieniającego glebę. Zdaniem naukowców efekt lepszej skuteczności naturalnych właściwości obronnych owsa przed chwastami najbardziej ujawnia się w płodozmianach zbożowych. Wynika to z dużej tolerancji tego gatunku na dobór przedplonów, jak i na wysoki udział zbóż w zmianowaniu.

Chemiczne zwalczania chwastów jest ograniczone ze względu na wrażliwość owsa na wiele substancji czynnych. Zalecane do użycia środki oparte są na dwóch substancjach czynnych: MCPA i dikambie (tab.).

Termin stosowania środków chwastobójczych mieści się pomiędzy fazą 2 liści (BBCH 12) a fazą liścia flagowego (BBCH 37). W praktyce rolniczej nie zaleca się stosowania herbicydu w późniejszych fazach rozwojowych.

Największy problem w uprawie owsa sprawiają chwasty jednoliścienne, jak np. owies głuchy, chwastnica jednostronna, miotła zbożowa i wyczyniec jednostronny. Niestety, nie ma zarejestrowanych herbicydów do ich zwalczania.

Owies to zboże, które nie jest szczególnie narażone na porażenie przez choroby. Mimo tego bardzo ważne jest zaprawianie materiału siewnego. Z tego względu, że może dojść do porażenia groźnymi chorobami, których nie można zwalczyć w czasie wegetacji - głownia pyląca (Ustilago avenae) oraz głownia zwarta (Ustilago levis).

Z chorób liści i źdźbła zagrażają mu: rdza koronowa oraz mączniak prawdziwy zbóż i traw. Pierwsza z nich wywołana jest przez grzyb Puccinia coronata. Pierwsze objawy zauważane są w czerwcu. Początkowo, głównie na górnej stronie blaszek liściowych i pochwach liściowych, pojawiają się rdzawobrunatne, kreskowane skupienia zarodników, obejmujące coraz większe obszary.

Druga z chorób powodowana jest przez grzyb Blumeria graminis. Jej występowanie może obniżyć plon nawet o 30 proc. Najbardziej charakterystycznym objawem jest biały lub jasnobrunatny nalot na blaszkach liściowych i pochwach liściowych. W miarę rozwoju choroby patogen opanowuje coraz większą powierzchnię rośliny. Silnemu porażeniu ulegają z reguły najstarsze liście roślin będących w fazie strzelania w źdźbło. Nalot staje się bardziej zbity, wojłokowaty i ciemnieje. W miarę postępowania choroby pojawiają się widoczne gołym okiem czarne punkty. Są to owocniki grzyba - chasmotecja, dawniej nazywane kleistotecjami.

Spośród szkodników owies najbardziej narażony j est na atak ze strony mszyc.

LISTA ODMIAN ZALECANYCH

W Krajowym Rejestrze Odmian figuruje 30 odmian owsa, z czego 25 to odmiany oplewione. Podejmując decyzję o siewie tego gatunku, warto skorzystać z listy odmian zalecanych (LOZ), która zdecydowanie ułatwia wybór odpowiedniej odmiany (ramka).

Artykuł ukazał się w wydaniu marcowym miesięcznika "Farmer"

×