Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

W walce z alternariozą ziemniaka

Autor:

Dodano:

Równie groźną chorobą jak zaraza ziemniaka jest alternarioza. Obie choroby powodują straty na podobnym poziomie, rzędu 50-70 proc.

Na wszystkich etapach rozwoju ziemniak jest narażony na porażenie chorobami grzybowymi. W związku z tym konieczna jest częsta lustracja plantacji, korzystanie z programów wspomagania decyzji i szybka realizacja zabiegów ochronnych. Wysoka wrażliwość ziemniaka na choroby grzybowe wynika z wegetatywnego sposobu rozmnażania tej rośliny.

Do najgroźniejszych chorób powodujących największe straty w plonie należą te wywołane przez wirusy i grzyby. Najgroźniejszą wśród tych drugich jest zaraza ziemniaka powodowana przez Phytophthora infestans. Jest to coroczna zmora każdego plantatora ziemniaka. Nie mniej groźna, pojawiająca się na początku czerwca, a niekiedy już pod koniec maja, jest alternarioza ziemniaka. Obniżka plonu spowodowana jej wystąpieniem może (w skrajnych przypadkach) wynosić nawet 50 proc. Skala szkód sprawia, że ścisła lustracja plantacji w kierunku występowania tej choroby powinna być prowadzona w wielu gospodarstwach już od 3. tygodnia maja.

Nasilające się od co najmniej dwóch dekad występowanie alternariozy ma swoje źródło w obserwowanych zmianach klimatycznych. Suche i upalne lata sprzyjają jej rozwojowi w okresie wegetacyjnym, a łagodne zimy nie niszczą źródeł infekcji. W efekcie nasilenie występowania choroby ma obecnie charakter epidemiczny.

SPRAWCA CHOROBY

Alternariozę wywołują dwa gatunki grzybów należące do rodzaju Alternaria. Są to Alternaria solani - sprawca suchej plamistości liści i Alternaria alternata - sprawca brunatnej plamistości liści. Jest to rodzaj grzybów mitosporowych, których rozmnażanie ma charakter wegetatywny i odbywa się za pomocą zarodników konidialnych. Do zakażenia roślin może dochodzić trzema drogami - przez: penetrację skórki, aparaty szparkowe, zranienia wywołane zabiegami pielęgnacyjnych lub żerowaniem owadów.

Alternarioza występuje przede wszystkim na plantacji ziemniaka, ale również w pomidorze oraz innych roślinach z rodziny psiankowatych. Porażaniu ulegają głównie liście, łodygi i sporadycznie bulwy. Zwykle pojawia się ona na 50-70 dni po wysadzeniu ziemniaka i wyprzedza wystąpienie zarazy ziemniaka o 10-14 dni.

Źródłem infekcji są resztki pożniwne oraz zainfekowane sadzeniakami z sąsiednich upraw. Na roślinach porażonych przez A. solani wywoływana przez nie sucha plamistość liści pojawia się w I-II dekadzie czerwca, choć lokalnie jest to już III dekada maja. Początkowo grzyb rozwija się na dolnych, najstarszych liściach w postaci licznych, drobnych, ciemnobrązowych plam o średnicy ok. 0,5 cm. Charakterystyczną cechą są ich wyraźnie zaznaczone brzegi. Elementem pozwalającym definitywnie zidentyfikować ten patogen są koncentrycznie ułożone pierścienie w obrębie plam. Przypomina to słoje na pniu ściętego drzewa. W miarę rozwoju choroby plamy powiększają się i pokazują na młodszych liściach. W miejscu nekrozy obumarła tkanka wykrusza się.

Grzyb A. alternata poraża te samy organy części nadziemnej ziemniaka co A. solani. Wywoływana przez niego brunatna plamistość liści pojawia się na roślinach w okresie ich kwitnienia. Wygląd plam jest bardzo podobny. Jedyną różnicą jest żółtawa obwódka wokół plam wywołanych przez A. alternaria.

Bardzo często zdarza się, że alternarioza mylona jest z objawami zarazy ziemniaka. Różnica polega na tym, że w przypadku zarazy ziemniaka nekrozy nie mają charakterystycznych pierścieni, a obwódka wokół nich jest jasnozielona. Nie należy ich również mylić z objawami braku magnezu, które układają się wzdłuż nerwu głównego między nerwami bocznymi.

Rozwój choroby może dalej przebiegać w bulwach ziemniaka i ujawnić dopiero w czasie ich przechowywania. Występowanie płytkich, szarobrunatnych, wgłębionych plam (głębokości 1-3 mm) świadczy o jej obecności. Miąższ porażonej części bulwy jest brunatny i bardzo twardy.

METODY ZWALCZANIA

Ograniczenia występowania patogenu możliwe jest poprzez działania profilaktyczne oraz zabiegi chemiczne. Z metody hodowlanej nie możemy, niestety, obecnie skorzystać. Jak dotąd nie udało się uzyskać odmiany odpornej lub choćby tolerancyjnej na tę chorobę.

Zabiegi profilaktyczne obejmują:

Większość środków chemicznych zarejestrowanych do stosowania przeciwko alternariozie ziemniaka przeznaczonych jest też do zwalczania zarazy ziemniaka.

Pierwsze zabiegi fungicydowe mają charakter profilaktyczny, ograniczający rozwój infekcji. Wykorzystując do nich preparaty, które działają w roślinie systemicznie, otrzymujemy długotrwałe działanie i efekt ochrony dla młodych przyrostów (które pojawią się również po zabiegu). O tym, jak często należy je wykonywać, decyduje kilka czynników - wilgotność powietrza, temperatura, presja choroby, podatność odmiany, długość działania substancji czynnej.

Dalsze zwalczanie to stosowanie preparatów grzybobójczych skutecznych zarówno w stosunku do alternariozy, jak i zarazy ziemniaka. W fazie tworzenia bulw ziemniaka (tuberyzacja) w warunkach zwiększonej wilgotności powinny być aplikowane fungicydy wgłębne. W tym okresie wzrost masy nadziemnej ustaje, więc nie trzeba stosować środków, które przemieszczają się do młodych przyrostów. W późniejszym okresie wegetacji, jeśli zagrożenie infekcją utrzymuje się, należy stosować środki o działaniu kontaktowym. Pozostają one na powierzchni roślin w miejscu naniesienia. Nie przenikają one w głąb roślin, pozostając na ich powierzchni i uniemożliwiając zarodnikom wniknięcie przez skórkę.

 

Artykuł ukazał się w majowym numerze miesięcznika "Farmer"

×