Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Gotowi na jesienną ochronę rzepaku przed szkodnikami

Autor:

Dodano:

Na początku jesiennej wegetacji rzepak ozimy atakowany jest przez wiele szkodników. Powstałe uszkodzenia osłabiają młode rośliny rzepaku, co powoduje, że są one słabsze i nieprawidłowo wykształcone.

Jesienna ochrona rzepaku ozimego przed szkodnikami zależy głównie od nasilenia ich występowania. W celu prowadzenia monitoringu nalotu szkodników na plantacje rzepaku ozimego bezpośrednio po wschodach należy wystawić żółte naczynia, które są wypróbowanym sposobem obserwowania pierwszych nalotów i aktywności owadów szkodliwych w rzepaku ozimym. Metoda "żółtych naczyń" nie pozwala na określenie liczby owadów na roślinach, dostarcza natomiast informacji o nalocie szkodników na plantacje i aktualnym zagrożeniu przez poszczególne gatunki owadów. Niektóre szkodniki rzepaku ozimego mają określone progi szkodliwości. Próg szkodliwości jest to liczba szkodników występująca na plantacji, której przekroczenie powoduje konieczność przeprowadzenia zabiegu chemicznego zwalczania, uzasadnionego ekonomicznie. Korzyści wynikające z przeprowadzonego zabiegu zwalczania szkodników powinny być wyższe niż c ałkowity koszt ochrony.

KTÓRE NAJGROŹNIEJSZE?

Szkodniki, które mogą wystąpić jesienią na rzepaku ozimym, to: pchełki ziemne, chowacz galasówek, pchełka rzepakowa, gnatarz rzepakowiec, mszyca kapuściana, miniarka kapuścianka, śmietka kapuściana, tantniś krzyżowiaczek, rolnice, bielinki, drążyny, drutowce, pędraki, nicienie, ślimaki, gryzonie oraz zwierzęta łowne i ptaki.

Śmietka kapuściana - to najważniejszy i najgroźniejszy jesienny szkodnik rzepaku. Jest to muchówka wielkości ok. 6 mm, o ciele barwy szarej, pokryta czarnymi szczecinkami. Dorosłe osobniki pojawiają się na przełomie kwietnia i maja, samice składają po jednym lub kilka jaj pomiędzy grudki ziemi wokół roślin lub bezpośrednio na szyjce korzeniowej. Po ok. 5 dniach wylęgają się larwy, beznogie, robakowate, barwy kremowej, żerują na korzeniu i szyjce korzeniowej. Po 3- do 4-tygodniowym okresie żerowania przepoczwarczają się w glebie, dając początek następnym pokoleniom. Larwy kolejnych pokoleń rozwijają się na rozetach liściowych roślin kapustowatych. W ciągu roku mogą się rozwinąć 2, czasami 3 pokolenia. Przy zwalczaniu tego szkodnika dobre rezultaty daje też niszczenie chwastów, szczególnie z rodziny kapustowatych oraz kwitnących, gdyż właśnie te najbardziej wabią muchówki. W ostatnich latach śmietka kapuściana to najgroźniejszy jesienny szkodnik rzepaku ozimego, który podczas długiej wegetacji może całkowicie zniszczyć korzenie, co wpływa na złe zimowanie. Kolejnym groźnym szkodnikiem jest mszyca kapuściana - owad długości około 2 mm, występująca głównie jako forma bezskrzydła, obficie pokryta szarobiałym woskowym nalotem. Osobniki uskrzydlone są wyraźnie smuklejsze, barwy zielonej z ciemniejszą głową i plamami na grzbiecie, tylko nieznacznie pokryte woskowym nalotem. Zimują czarne podłużne jaja na głąbach roślin kapustnych, chwastach krzyżowych oraz rzepaku ozimym. W okresie jesiennym mszyca pojawia się liczniej tylko sporadycznie, zazwyczaj gdy przez dłuższy czas utrzymuje się sucha i ciepła pogada. Jesienią 2016 r. w zachodnich rejonach Polski pojawiła się w bardzo dużej ilości mszyca brzoskwiniowa, która jest wektorem wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).

Chrząszcze pchełek ziemnych są groźne głównie wtedy, gdy licznie pojawiają się w okresie wschodów. Powodują szkody, wyjadając w liścieniach i liściach młodych roślin wgłębienia i otwory. Utrzymywanie się ciepłej i suchej pogody sprzyja występowaniu tych szkodników i zwiększa zagrożenie dla uszkadzanych roślin.

Na rzepaku ozimym występować może także pchełka rzepakowa. Zasadnicze szkody powodują larwy, co odróżnia ten gatunek od pozostałych pchełek. Żerują w głównych nerwach i ogonkach liściowych, następnie w nasadowej części łodygi i w szyjce korzeniowej. Najgroźniejsze w skutkach jest żerowanie niszczące stożek wzrostu, powodujące z reguły zamieranie roślin. Uszkodzone rośliny łatwiej przemarzają i zamierają, co dosyć często mylnie przypisywane jest słabej mrozoodporności rzepaku. Żerowanie larw odbywa się jesienią i wiosną oraz w bezmroźne zimy.

ZGODNIE Z INTEGROWANĄ

Bardzo ważnym elementem prawidłowo prowadzonej ochrony upraw rzepaku jest agrotechnika. Postępujące uproszczenia agrotechniczne prowadzą do wzrostu nasilenia występowania szkodników. Brak podorywek, stosowanie upraw bezorkowych oraz postępujące uproszczenia w płodozmianie roślin są czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo masowego wystąpienia szkodników. Przestrzeganie podstawowych zaleceń agrotechnicznych ma duże znaczenie i jest podstawą skutecznych programów ochrony rzepaku przed szkodnikami. Unikanie uprawy rzepaku po rzepaku lub innych roślinach kapustowatych i przestrzeganie dostatecznie dużej izolacji przestrzennej między tegoroczną i ubiegłoroczną plantacją rzepaku znacznie ułatwia i zmniejsza koszty zwalczania szkodników. Usuwanie z pól chwastów oraz resztek pożniwnych ogranicza występowanie tantnisia krzyżowiaczka i rolnic. Należy pamiętać o prawidłowej orce i podorywce. Z punktu widzenia ochrony roślin za najlepsze przedplony dla rzepaku można uznać wieloletnie rośliny motylkowe, np. lucernę. Doświadczenia praktyki wykazują, że ze względów fitosanitarnych rzepaku nie można uprawiać na tym samym polu częściej niż co 4 lata. W ramach integrowanej ochrony przed szkodnikami należy stosować różne metody i sposoby (tab. 1) oraz wysiewać nasiona zaprawione.

LUKA TYMCZASOWO WYPEŁNIONA

Powszechnie stosowanym, najskuteczniejszym, bezpiecznym dla środowiska i najtańszym sposobem zwalczania szkodników pojawiających się bezpośrednio po siewie jest przedsiewne zaprawianie nasion. Od 2014 r. Unia Europejska wprowadziła czasowy zakaz stosowania zapraw nasiennych z grupy neonikotynoidów. Dopiero w 2018 r. UE podejmie decyzję o dalszych losach tych zapraw. W 2017 r. została zarejestrowana zaprawa nasienna Lumiposa 625 FS, która zawiera nową substancję czynną - cyjanotraniliprol, należącą do grupy antranilowych diamidów. Zaprawa Lumiposa 625 FS zwalcza: pchełki ziemne, pchełkę rzepakową, gnatarza rzepakowca oraz najważniejszego szkodnika w okresie jesiennej wegetacji, czyli śmietkę kapuścianą. Zaprawa stosowana jest w dawce 40 ml na 500 tys. nasion, czyli 16 ml na 1 kg nasion, których MTN wynosi 5 g. Zaprawa w roślinach rzepaku działa układowo, natomiast na szkodniki żołądkowo, czyli musi być pobrana z części rośliny, liścieni i liści oraz korzenia. Najskuteczniej działa do 3-4 liści właściwych rzepaku. W okresie jesiennej wegetacji rzepaku, gdy szkodniki występują w dużym nasileniu i przekraczają progi szkodliwości (tab. 2), należy stosować insektycydy nalistne (tab. 3). Wybór niestety nadal jest skromny.

 

Artykuł ukazał się w sierpniowym wydaniu miesięcznika "Farmer" 

×