Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Zbiornik w zagrodzie

Autor: Zbigniew Siwulec

Dodano: 30-11-2006 08:56

Gospodarstwa zajmujące się produkcją zwierzęcą będą musiały od początku 2009 r. gromadzić odchody zwierząt na płytach gnojowych lub w szczelnych zbiornikach na gnojowicę. W kolejnych artykułach podpowiemy, jak taki zbiornik czy płytę zrobić i ile to kosztuje. W tym numerze piszemy o lokalizacji i projektowaniu wielkości.

Gnojówka i gnojowica do czasu wywiezienia ich na pole powinny być magazynowane w uszczelnionych zbiornikach. Przedostawanie się zanieczyszczeń z nieszczelnych zbiorników do wód podziemnych, zasilających zarówno studnie kopane jak i wiercone, stwarza duże zagrożenie. O wadze tego problemu świadczy fakt, że ponad połowa wiejskich studni w naszym kraju ma wodę skażoną, nie nadającą się do spożycia.

Płynne odchody zwierzęce powinny być magazynowane w zbiornikach wkopanych w ziemię lub naziemnych o dnie i ścianach nieprzepuszczalnych. Zbiorniki wpuszczone w ziemię muszą być przykryte szczelną płytą z zamykanym otworem wejściowym. Wymagana jest również wentylacja wyprowadzona na 0,5 metra ponad poziom terenu.

Gdzie wykopać
Przepisy nie precyzują odległości, w jakich należy usytuować zbiornik w stosunku do budynków mieszkalnych na terenie tej samej zagrody. Położenie zbiorników w stosunku do zagrody sąsiedniej nie jest już dowolne. I tak odległość zbiorników mierzona od pokryw i wylotów wentylacyjnych do granicy działki sąsiada nie może być mniejsza niż 4 metry, a od drzwi i okien jego domu nie mniejsza niż 15 metrów. Taki sam dystans należy również zachować do magazynów środków spożywczych lub zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego, jeśli są na tej samej działce lub sąsiedniej. Wymagana jest także minimalna odległość 5 metrów od pozostałych budynków magazynowych, silosów na zboża, pasze i kiszonki, bez względu na ich usytuowanie.

Płynne odchody zwierzęce mogą być magazynowane w zbiornikach otwartych o pojemności do 200 m3. Dla nich oraz dla płyt gnojowych przepisy są znacznie ostrzejsze niż dla zbiorników zamkniętych. Wprawdzie i w tym wypadku nie jest określona odległość od domu mieszkalnego gospodarza, ale wymagany jest minimalny dystans od jego działki i domu. Do granicy działki musi być minimum 4 metry, a do okien i drzwi domu mieszkalnego sąsiada – co najmniej 30 metrów.

Do budynków przetwórstwa rolno-spożywczego i magazynów produktów spożywczych nie wolno się zbliżyć na mniej niż 50 metrów, zaś do budynków magazynowych pasz i ziarna – na 10 m. Ta sama odległość musi być zachowana od silosów na kiszonki. Mniejsza, bo tylko 5 m, może być odległość zbiorników od silosów na zboże i paszę. Usytuowanie wymienionych obiektów nie jest określone, mogą zatem znajdować się na terenie tej samej zagrody lub sąsiednich.

Zbiorniki na odchody płynne, zarówno zamknięte jak i otwarte, można budować także przy samej granicy działki. Dotyczy to jednak tylko sytuacji, gdy zbiornik będzie przylegał do takiego samego zbiornika już istniejącego lub planowanego na działce sąsiedniej.

Jak duży
Pojemność zbiornika na gnojowicę oblicza się na podstawie planowanej obsady zwierząt, korzystając ze współczynnika przeliczeniowego SD (sztuka duża), oznaczającego umowne zwierzę o masie 500 kg. Przyjmuje się, że dobowa produkcja gnojowicy w przeliczeniu na 1 SD wynosi średnio 0,055 m3. Dzięki temu łatwo policzyć, ile gnojowicy wytwarzają zwierzęta o różnej masie i wieku. Współczynniki przeliczeniowe bydła na SD: krowa ważąca masa 500 kg – 1 SD; krowa ważąca 600 kg – 1,2; jałówka cielna (450 kg) – 0,9; jałówka 12-18 miesięcy (350 kg) – 0,7; jałówka 6-12 miesięcy (250 kg) – 0,5; cielę do 6 miesięcy (100 kg) – 0,2; młode bydło opasowe, roczne (375 kg) – 0,75; buhaj dorosły (900 kg) – 1,8.

Wymagana wielkość zbiornika zależy także od czasu magazynowania gnojowicy, wynikającego przede wszystkim z przepisów. Zabraniają one wywożenia płynnych odchodów na pola pokryte śniegiem oraz na zamarzniętą ziemię. Określają też minimalne okresy magazynowania gnojowicy. Według nich pojemność zbiorników powinna wystarczyć na co najmniej 6-miesięczny okres magazynowania w rejonach zagrożonych ekologicznie, a 4-miesięczny w pozostałych.

Zakładając półroczny okres magazynowania i 10-procentową rezerwę pojemności zbiornika, można obliczyć wymaganą pojemność dla 1 SD: 0,055 m3 x 180 dni x 110% = 11 m3

Wykopany, naziemny
Zbiornik na gnojowicę można wykonać we własnym zakresie lub skorzystać z gotowych rozwiązań. Najczęściej stosowane są zbiorniki betonowe zagłębione w ziemi, z dnem zbrojonym lub betonowym, w zależności od poziomu wód gruntowych. Przykrycie płytą żelbetową i typowym włazem kanalizacyjnym zapewnia bezpieczeństwo. Wśród  materiałów budowlanych jest wiele ekologicznych środków izolacyjnych, umożliwiających pełne uszczelnienie betonowych ścian zarówno od wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Przy wysokim poziomie wód gruntowych polecane są zbiorniki naziemne. Pojawia się jednak wówczas konieczność wstępnego dwu-, trzydobowego okresu przetrzymywania odchodów w niewielkim zbiorniku podziemnym, z którego pompa samoczynnie przepompowuje je do zbiorników magazynowych na powierzchni. Wśród zbiorników naziemnych spotykane są zbiorniki stalowe, wykonane z niewielkich arkuszy blachy o podwyższonej odporności na korozję, skręcanych śrubami. Złącza narażone na przeciekanie uszczelnia się elastycznym kitem poliuretanowym. Zbiornik posadawia się na odpowiednio uszczelnionej betonowej płycie dennej, którą Można wykonać we własnym zakresie.
Stosowane są także bardzo proste sposoby magazynowania gnojowicy w naziemnych zbiornikach otwartych, wykonanych w postaci niecki (przypominającej baseny przeciwpożarowe). Dno i łagodnie opadające ściany wykonuje się ze szczelnego betonu lub izoluje się utwardzony grunt wytrzymałą folią, odporną na agresywne chemikalia.

Przy wybiegu
Duże ilości odchodów znajdują się również na wybiegu dla zwierząt. Wybiegów nieutwardzonych nie sposób skanalizować, dlatego należy je koniecznie otoczyć strefą sanitarną, gwarantującą bezpieczne korzystanie ze studni. Odległość do najbliższej studni powinna wynosić minimum 70 m, niezależnie od jej usytuowania.

Z utwardzonych i odpowiednio wyprofilowanych wybiegów gnojówkę należy odprowadzić do szczelnych zbiorników zagłębionych w ziemi. Ich pojemność zależy od powierzchni wybiegu: na jeden metr kwadratowy przypada 0,2 m3 pojemności zbiornika. Z powyższą zależnością będzie też związana maksymalna ilość zwierząt korzystających z wybiegu. Na każdą sztukę musi przypadać minimalna powierzchnia wybiegu, która uwzględnia przedział wiekowy i wielkość zwierząt. Dla krowy jest to 4,0-4,5 m2, jałówki – 3,0-3,5 m2 i cielęcia 2,0-2,5 m2. Jeśli zatem utwardzony wybieg ma powierzchnię np. 400 m2, to powinien mu towarzyszyć szczelny zbiornik wkopany w ziemię, o pojemności 80 m3 (400 x 0,2).

Przykład:
Zbiornik na gnojowicę dla stada:
15 krów o masie 600 kg,
8 jałówek w wieku 6-12 miesięcy,
5 cieląt do 6 miesięcy.

Objętość zbiorników obliczamy korzystając ze jednostek przeliczeniowych SD:
15 x 1,2 DJP x 0,055 m3 x 180 dni = 178,2 m3
8 x 0,5 DJP x 0,055 m3 x 180 dni = 39,6 m3
5 x 0,2 DJP x 0,055 m3 x 180 dni = 9,9 m3
razem 227,7 m3
Wymagana pojemność zbiornika z uwzględnieniem 10-procentowej rezerwy 10% wzniesie 250 m3 (110% x 227,7 m3)

Źródło: "Farmer" 03/2006

×