Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Międzyplony – w trosce o środowisko i plony

Autor: Zuzanna Suchcicka

Dodano: 13-08-2019 14:03

Temat wysiewu międzyplonów coraz częściej przewija się w rozmowach rolników. Czym różni się międzyplon ozimy od ścierniskowego? Co zasiać? Kiedy? Czy to się opłaca, a jeśli tak, to komu?

Głównym motywatorem do wysiewu międzyplonów są oczywiście EFA, czyli obszary proekologiczne (z ang. Ecological Focus Area). Wymagania prawne, które ich dotyczą, są istotne podczas składania wniosków o dopłaty w ramach PROW (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich). Opisują one dwa rodzaje międzyplonów: ścierniskowy i ozimy. Ścierniskowy wysiewa się latem, po wczesnych zbiorach głównej uprawy (od 1 lipca do 20 sierpnia) i trzeba go utrzymać na polu co najmniej do 15 października - istnieje również możliwość indywidualnego podejścia (rośliny muszą być w polu przez 8 tygodni od wysiewu i wiąże się to ze złożeniem odpowiednich dokumentów w ARiMR). Międzyplon ozimy możemy wysiać od 1 lipca do 1 października, ale nie można go zebrać do 15 lutego następnego roku. Wybór zależy więc głównie od możliwości gospodarstwa (płodozmianu). Technicznie rzecz biorąc, gama roślin, które możemy wysiewać w ramach EFA, jest szeroka (łatwo dostępna na stronie ARiMR). Opisuje ona dwie możliwości:

 

CO POWINNIŚMY WZIĄĆ POD UWAGĘ?

Decyzja o wyborze właściwej rośliny wymaga szerszej analizy i obejmuje wiele zmiennych. Podstawowym kryterium jest profil działalności gospodarstwa - dobrze rozważyć, jak (po upływie terminu wyznaczonego przez PROW) będziemy mogli zagospodarować plon. Jeśli nasze gleby są ubogie w próchnicę, warto zasiać takie rośliny, które po przyoraniu wprowadzą więcej materii organicznej. Należy pamiętać, że po zbiorze poplonu i wywiezieniu go z pola zabierzemy wszystkie pobrane przez niego składniki pokarmowe.

Istotne są również warunki klimatyczne i rodzaj gleby - stosowanie roślin okrywowych ma ogromne znaczenie przeciwerozyjne: ogranicza erozję wietrzną i wodną (czynniki szczególnie ważne przy dających się zaobserwować objawach stepowienia Polski), poprawia ilość materii organicznej w glebie, redukuje zachwaszczenie, zapobiega wypłukiwaniu azotu i fosforu oraz frakcji ilastych. Z technicznego punktu widzenia przy wyborze poplonu, poza długością jego okresu wegetacji i wymagań uprawowych, należy uwzględnić termin zejścia przedplonu z pola oraz koszt materiału siewnego.

Podział roślin okrywowych w zależności od rodzaju gleb:

Lekkie: łubin żółty, facelia, seradela (jako wsiewka)

Cięższe: groch, gorczyca biała, łubin wąskolistny, rzodkiew oleista, wyka ozima

Żyzne: rzepik, bobik, wyka jadalna

WARUNKI FITOSANITARNE GLEBY

Kolejnym, bardzo istotnym czynnikiem jest stosowany płodozmian. Czasami, z różnych względów, jesteśmy zmuszeni do wysiewu danych roślin. Warto wiedzieć, które poprawią życie mikrobiologiczne w glebie, przywrócą jej równowagę, zahamują rozwój patogenów i pozytywnie wpłyną na stanowisko pod roślinę następczą. Poniżej krótka charakterystyka wybranych gatunków:

Groch (peluszka) - dobrze absorbuje składniki odżywcze znajdujące się w głębszych warstwach gleby, bardzo dobry przerywnik uproszczonego zmianowania, może mieć przeznaczenie paszowe. Nie powinno się uprawiać częściej niż co 4 lata ani po okopowych (ryzyko wylegania), norma wysiewu to 140-160 kg/ha.

Owies - często zapomniany i niedoceniany. Hamuje rozwój chorób podsuszkowych (np. zgorzel podstawy źdźbła). Ważny w przypadku "zmęczenia" gleby. Bardzo dobrze sprawdza się jako składnik mieszanek paszowych.

Gorczyca biała - s zybkie w schody, duża ilość masy zielonej, działanie ograniczające w stosunku do mątwika - polecana przede wszystkim przed roślinami okopowymi. Redukuje ilość pędraków i drutowców w glebie. Należy dobrze przemyśleć jej siew szczególnie na suchych stanowiskach, ponieważ może zbytnio przesuszyć glebę. Jeśli zdąży zakwitnąć, może stanowić pożytek dla pszczół. Uwaga, jest wektorem patogenów roślin kapustowatych (zagrożenie dla rzepaku i innych). Tania i łatwa w uprawie. Norma wysiewu to 15-20 kg/ha.

Facelia - duża zdolność do wiązania składników odżywczych, stosunkowo głęboki, dobrze rozwinięty system korzeniowy, odporna na suszę, krótki okres wegetacji. Działa ograniczająco na mątwika, ma duże znaczenie w pszczelarstwie. Może mieć przeznaczenie nasienne. Norma wysiewu to 10-15 kg/ha.

Łubiny (żółty i wąskolistny) - istotne źródło próchnicy i azotu (korzeń palowy), mają dobry wpływ na strukturę gleby i wynoszenie składników odżywczych z głębszych jej warstw. Podnoszą plonowanie upraw następczych. Norma wysiewu to 140-160 kg/ha.

Wszystkie wymienione wyżej rośliny można uprawiać w dowolnych mieszankach, pamiętając jednak, aby miały one zbliżone wymagania glebowe, uprawowe, sposób użytkowania i długość okresu wegetacji. Ważne jest śledzenie rozwoju, ponieważ faza generatywna (wytworzenie nasion) może skutkować zachwaszczeniem kolejnych upraw. W zależności od zasobności i różnorodności glebowego banku nasion może okazać się konieczne wykonanie zespołu uprawek pożniwnych wcelu zniszczenia jego zasobów.

ILE TO KOSZTUJE?

Ceny mają oczywiście charakter indywidualny - zależą od rejonu Polski oraz składu mieszanki. Jeśli decydujemy się zmieszać poszczególne rośliny we własnym zakresie, możemy spodziewać się poniższych cen:

Gorczyca biała - 3,50 zł/kg

Facelia - 11,00 zł/kg

Łubiny - 1,50-1,60 zł/kg

Groch - 1,60 zł/kg

KOMU SIĘ OPŁACA?

Opłaca się wszystkim, nawet jeśli wydamy więcej na zakup nasion. Oczywisty jest fakt dopłat w ramach PROW, jednak podstawowym zyskiem jest poprawa struktury gleby, zasobności i wielu innych czynników. Efekty tej inwestycji będą zauważalne nie tylko w najbliższych sezonach - mają one również charakter długofalowy, z perspektywą lepszej przyszłości następnych pokoleń. Stoimy w miejscu, w którym nie możemy tylko "brać". Powinniśmy również dawać. Zawartość próchnicy w profilu glebowym jest kluczowym czynnikiem plonotwórczym. Stabilnie działający, zrównoważony ekosystem glebowy ma ogromną zdolność zwalczania patogenów, a tym samym ograniczania chorób, również fizjologicznych.

×