Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Dowiedz się, jak PGW Wody Polskie chce walczyć z suszą w rolnictwie

Autor: Radosław Zieniewicz

Dodano: 17-06-2020 17:00

Cały czas trwają konsultacje społeczne dotyczące projektu Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy (PPSS). PGW Wody Polskie umieściło w nim szeroką gamę działań i inwestycji mających poprawić retencję wód na skalę krajową. Wśród nich znalazły się także rozwiązania dla rolnictwa.

Jeszcze nie zakończono prac nad przygotowaniem ostatecznej wersji Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy (PPSS), który jest jednym z podstawowych dokumentów planistycznych w gospodarowaniu wodami, ale można już zapoznać się z pierwszymi efektami prac nad tym dokumentem.

Zgodnie z ustawą Prawo wodne, za przygotowanie tego projektu odpowiedzialność ponoszą Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w uzgodnieniu m.in. z ministrem właściwym do spraw rolnictwa i ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi.

Plan ten jest przyjmowany i aktualizowany w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej tj. Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Jaki plany mają PGW Wody Polskie jeżeli chodzi zwiększenie retencji wód położonych na terenach rolnych?

Poprawa retencji w rolnictwie

Na terenach rolniczych istotną rolę odgrywa tzw. retencja glebowa. Wielkość retencji w glebie uzależniona jest od wielu czynników, w tym: typu i gatunku gleb, zawartości elementów ilastych, pylastych oraz miąższości warstwy próchnicy, jak również zależy od kultury użytkowania gleby (działania spowalniające spływ powierzchniowy wody).

Mimo że ilość wody zgromadzonej w glebie ma ogromny wpływ na rozwój upraw rolnych oraz przebieg zbiorów to każdy rolnik może w niewielkim zakresie regulować poziom wody zawartej w glebie oraz racjonalnie korzystać z tych zasobów.

Zapoznając się z projektem PPSS, dowiemy się, że to właśnie woda zmagazynowana w systemach melioracyjnych jest najbardziej dyspozycyjnym zasobem, dzięki któremu każdy rolnik może poprawić retencję na terenach przeznaczonych pod uprawy rolne.

Podstawowym zadaniem urządzeń melioracji wodnych przez ostatnie kilkanaście lat było głównie odprowadzenie nadmiaru wiosennych wód roztopowych i wód z deszczy nawalnych z terenów oraz magazynowanie wód oraz nawadnianie upraw.

Jednak, jak pokazała susza melioracje wodne powinny być też umożliwić regulację stosunków wodnych poprzez zatrzymanie jej i gromadzenie na obszarach rolnych. Dzięki temu ma nastąpić poprawa retencji wodnej gleb i podglebia. W jaki sposób PGW Wody chcą to zmienić? 

Jakie plany na przeciwdziałanie skutkom suszy w rolnictwie?

W projekcie PPSS, który jest ogólnodostępny PGW Polskie zakreśliły szereg działań, których celem jest przeciwdziałanie i łagodzenie skutków suszy także w rolnictwie poprzez realizacja działań inwestycyjnych w zakresie kształtowania oraz zwiększania sztucznej i małej retencji.

Chodzi m.in. o wykorzystanie śródpolnych oczek wodnych, które spełniają ważną rolę w gospodarce wodnej terenów użytkowanych rolniczo i stanowią istotny element tzw. małej retencji.

Właściwie wykorzystywane zwiększają retencję i przyczyniają się do lokalnego zmniejszenia niedoborów wodnych w zlewniach w okresach. Do tzw. retencyjnego przysposobienia zlewni należą m.in. stosowanie właściwej agrotechniki i agromelioracji lub działania zmierzające do zwiększenia powierzchni zalesienia (nasadzenia śródpolne przeciwdziałają wietrznej i wodnej erozji gleby, dzięki czemu zwiększają retencję wody w glebie).

Kolejnym elementem walki z suszą w rolnictwie ma być budowa oraz przebudowa urządzeń melioracji wodnych dla zwiększania retencji glebowej. Działanie to będzie polegać na budowie nowych urządzeń melioracji wodnych nawadniająco-odwadniających lub przebudowie istniejących urządzeń melioracyjnych z funkcji odwadniających na nawadniająco-odwadniające. Działanie ma na celu zwiększenie retencji wody w glebie na użytkach rolnych z wykorzystaniem urządzeń melioracji wodnych. Melioracje wodne mają umożliwić bieżące kształtowanie zasobów wodnych i reagowanie na sytuację hydro-meteorologiczną.

Polskie Wody PGW chcą też wykorzystać zgromadzoną wodę z systemów drenarskich do nawożenia i nawadniania upraw polowych. Chodzi o powtórne wykorzystanie wód z systemów drenarskich pochodzących z nawożenia i podlewania upraw, w szczególności upraw tunelowych, szklarniowych, gdzie nawożenie prowadzone jest systemem przelewowym. Realizacja działania wymaga budowy nieprzepuszczalnych zbiorników umożliwiających retencjonowanie wód drenarskich z możliwością wykorzystana ich do nawożenia użytków rolnych. Szczegółowe wytyczne dotyczące rozwiązań technicznych powinny wynikać z opracowanych dobrych praktyk w zakresie racjonalnego gospodarowania wodą w rolnictwie

W walce z suszą rolniczą ma też pomóc budowa ujęć wód podziemnych do poboru na cele nawodnień rolniczych. Działanie to będzie polegać na budowie ujęć wód podziemnych oraz wykorzystaniu zasobów wód podziemnych do nawodnień rolniczych. Jak podają PGW Wody Polskie realizacja tego typu inwestycji będzie poprzedzona indywidualną, rozszerzoną analizą zasadności i efektywności prowadzenia nawodnień w ogólności oraz w czasie suszy rolniczej w przeliczeniu m.in. na uniknięte straty plonu oraz zbadaniu, czy nie ma możliwości zastosowania innych działań w celu uniknięcia strat w uprawach Warunkiem realizacji danego działania będzie uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Ze względu na podatność pierwszego poziomu wodonośnego na suszę preferowane będą głębsze poziomy wodonośne.

Kolejnym działaniem PGW Wody, które na pewno zainteresuje dużą część rolników to "optymalizacja" zasad udzielania dotacji celowej na pokrycie części odszkodowań z tytułu szkód spowodowanych przez suszę rolniczą oraz zawierania umów ubezpieczenia od ryzyka wystąpienia skutków suszy rolniczej. PGW Wody chce ulepszyć i ujednolicić metody szacowania suszy rolniczej wykorzystując do tego prywatne zakłady ubezpieczeń. Czy będzie to też oznaczało, że rolnicy będą musieli obowiązkowo ubezpieczać się od skutków suszy? Na razie trwają prace nad tym systemem.

Jak podkreśla PGW Wody Polskie, metoda ta może zostać w dalszym kroku wykorzystana m.in. przez gminne komisje szacujące straty. Zasady i metody wyliczania odszkodowania mają być dostępne również dla rolników i stowarzyszeń rolniczych. Pozostaje na razie pytanie (bez odpowiedzi) – czy uszczelnianie systemu dotacji i odszkodowań z tytułu suszy rolniczej nie wprowadzi zbyt trudnych do spełnienia kryteriów przez większość rolników.

Kształtowanie zasobów wodnych w rolnictwie

Ponadto PGW Polskie Wody opracowały wraz z samorządami i spółkami wodnymi program kształtowania zasobów wodnych na terenach rolniczych.

W ramach programu odtworzona zostanie dwufunkcyjność obiektów melioracyjnych, przy wykorzystaniu retencji korytowej, co pozwoli poprawić zdolności retencyjne cieków i obiektów piętrzących.

Dzięki retencji korytowej, budowie i odbudowie systemu urządzeń piętrzących na obiektach melioracyjnych i rzekach będziemy mogli gromadzić wodę w zlewniach rolniczych w okresach niżówek, przeciwdziałając tym samym skutkom suszy rolniczej oraz odprowadzać wodę z pól w czasie gwałtownych opadów.

- W ciągu 3 lat zrealizujemy 645 inwestycji z zakresu retencji korytowej w całym kraju, co pozwoli skutecznie walczyć ze skutkami suszy rolniczej. Zostanie to zapewnione dzięki budowie i odbudowie systemu budowli piętrzących – jazów, zastawek, przepusto-zastawek i innych budowli w całym kraju. Dzięki tym działaniom w ciągu 3 lat zgromadzimy dodatkowo ponad 32,5 mln m3 wody, poprawiając zdolność krajowej retencji aż o 1% - podsumowuje Rzecznik PGW Wody Polskie.

Jakiego wsparcia potrzebują rolnicy w walce z suszą?

Bez wątpienia, działania i górnolotne cele nakreślone w projekcie Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy (PPSS), są istotne dla poprawy retencji wód na obszarach rolniczych. Jednak powinny też angażować tych najbardziej zainteresowanych, czyli właścicieli gospodarstw rolnych.

Dla tych ostatnich liczą się w miarę proste w realizacji i tanie rozwiązania, które będą maksymalnie uproszczone pod względem spełnienia formalności prawnych. Chodzi o to, aby budowa małych zbiorników wodnych do 1000 mkw. czy np. małych zastawek nie wymagała konieczności uzyskania pozwoleń i konieczności zgłoszeń wodnoprawnych.

Same zgłoszenie wodnoprawne, które jest uważane za uproszczoną procedurę, wymaga uiszczenia opłaty w wysokości 90,16 zł oraz dołączenia: mapy sytuacyjno-wysokościowej z naniesionym schematem planowanych czynności, robót lub urządzeń wodnych i zasięgiem ich oddziaływania lub inną mapę uwierzytelnioną przez organ służby geodezyjnej i kartograficznej; szkice lub rysunki, przedstawiające urządzenie wodne lub obiekt, którego dotyczy zgłoszenia itd.

Aby realizacja Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy się powiodła na obszarach rolniczych, potrzebne jest jeszcze większe uproszczenie procedur uzyskania pozwoleń i zgłoszeń.

×