Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Wpływ sprzętu udojowego na zdrowotność wymienia

Autor: Łukasz Chmielewski

Dodano: 13-09-2020 06:52

Stan zdrowotny gruczołu mlekowego zależy od wielu czynników. Jednym z ważniejszych, a często pomijanych jest odpowiednio dobrany i zadbany sprzęt udojowy.

W rozwoju technologii doju w ciągu ostatnich lat nastąpił niewyobrażalny postęp. Proste aparaty w dojarkach konwiowych zostały w wielu przypadkach zastąpione przez nowoczesne roboty czy hale udojowe. „Przestarzała technologia” wciąż jest jednak użytkowana w gospodarstwach, często niewolna od wad i podatna na częste usterki. Urządzenia udojowe są jedną z popularniejszych pozycji na ryku wtórnym, co oznacza, że jeden sprzęt użytkują kolejne już pokolenia. Wysłużone dość mocno urządzenia nie zawsze działają zgodnie z pierwotnym założeniem. Diagnostyka usterek w starszych urządzeniach bywa problematyczna, czego nie można powiedzieć o nowoczesnym sprzęcie udojowym, gdzie o wystąpieniu nieprawidłowości niezwłocznie poinformuje komputer. W związku z tym przy użytkowaniu starszych urządzeń istnieje konieczność wykonywania częstszych przeglądów i wymiany zużytych elementów.

Higiena na pierwszym miejscu

Przy pozyskiwaniu mleka jedną z ważniejszych kwestii decydujących o zdrowotności zwierząt, jakości surowca i ostatecznie ekonomice produkcji jest przestrzeganie wysokich standardów higieny. Urządzenia udojowe stanowią element, który ma bezpośredni kontakt z wymieniem co najmniej dwa razy dziennie przez 365 dni w roku, dlatego też tak ważne jest utrzymanie go w należytej czystości, zarówno między dojami, jak i w czasie doju. Jedną z przyczyn pojawiania się nowych przypadków mastitis w stadzie są zakażenia szeregowe. Przykładowo, jeśli jedna sztuka w stadzie ma gronkowca złocistego, wówczas może ona zakazić pozostałe krowy dojone po niej tym samym aparatem. W związku z tym krowy z podwyższoną liczbą komórek somatycznych należy doić na samym końcu, a aparat udojowy należałoby odkażać poprzez zanurzenie w roztworze ze środkiem dezynfekcyjnym pomiędzy poszczególnymi udojami.

Regularna wymiana elementów roboczych

Jednym z głównych elementów aparatu udojowego, podlegającym konieczności systematycznej wymiany, są gumy strzykowe, które powinno się zmieniać co 2500 dojów. Z wymianą na nowe nie warto czekać do momentu, aż stara guma ulegnie perforacji. Po dłuższym czasie użytkowania, choć na oko guma strzykowa wygląda na niezniszczoną, jej struktura ulega postępującej degradacji i pojawiają się niewidoczne gołym okiem mikropęknięcia – stanowią one doskonałe siedlisko dla drobnoustrojów chorobotwórczych, które podczas rutynowego mycia dojarki są trudne do usunięcia. Należy pamiętać również o regularnej wymianie przewodów mlecznych, jak i powietrznych, które wpływają na utrzymanie prawidłowych wartości podciśnienia roboczego. Regularnie należy sprawdzać też stan wszelkich połączeń i uszczelek, gdzie mogą gromadzić się zanieczyszczenia bądź może dochodzić do rozszczelnienia systemu.

Niedostateczna przepustowość

Nie bez przyczyny opracowywane są nowe technologie doju, nie tylko po to, by w gospodarstwie świeciły nowością, ale przede wszystkim, aby zwiększyć ich wydajność i funkcjonalność. Urządzenia udojowe z poprzedniego wieku, które nadal są w użytku, były dostosowane do utrzymywanych wówczas zwierząt. Przez lata postęp hodowlany wyraźnie zwiększył potencjał produkcyjny krów, co powinno iść w parze z postępem technologicznym. Okazuje się, że przy obecnych wydajnościach, przekraczających nierzadko 50 kg mleka/dobę, urządzenia udojowe starego typu wykazują się zbyt małą przepustowością i nie nadążają odbierać dużych ilości mleka. Objawia się to m.in. mokrymi strzykami po zdjęciu aparatu udojowego, które podczas doju kąpią się wręcz w mleku. Niekiedy wystarczającą zmianą okazuje się wymiana kolektora na model o większej pojemności, dzięki czemu mleko nie cofa się do kubków udojowych. W stadach o wysokiej produkcyjności pojemność kolektorów nie powinna być niższa niż 300 ml. Rozwiązanie tego problemu może w pewnym stopniu ograniczyć częstotliwość występowania zakażeń krzyżowych ćwiartek. Jeśli bowiem chora jest tylko jedna ćwiartka, a zmieszane mleko obmywa wszystkie strzyki, wówczas istnieje możliwość przeniesienia mastitis na pozostałe ćwiartki.

Nieodpowiednie parametry

Niezgodne z zaleceniami dla danego typu urządzeń udojowych podciśnienie robocze może odpowiadać za mechaniczne uszkodzenia strzyków. Utrzymujące się zbyt wysokie podciśnienie, szczególnie przy występowaniu zjawiska pustodoju, sprawia, że na zwieracz strzyku i kanał strzykowy oddziałują zbyt duże siły, przez co dochodzi do wynicowania kanału strzykowego. Zwieracz strzyku nie zamyka się wówczas całkowicie i powstaje otwarta droga dla patogenów chorobotwórczych. W efekcie pojawiają się częstsze problemy z mastitis, a na strzykach rozwija się hiperkeratoza. Pustodój występuje na początku doju, jeśli wymię nie jest odpowiednio przygotowane i krowa dojona jest „na sucho”, bądź na końcu doju, kiedy zakończona już została sekrecja mleka, a aparat udojowy nadal zawieszony jest na wymieniu. Problem ten najczęściej występuje w przypadku ręcznego ściągania aparatów, ale jest również możliwy w systemie automatycznego zdejmowania aparatów, gdy zbyt nisko ustawiony jest próg ściągania, który dla doju dwukrotnego powinien wynosić minimum 400 ml/min, a dla doju trzykrotnego – minimum 600 ml/min.
Kolejnym elementem odpowiadającym za jakość przeprowadzonego doju są pulsatory.
Pulsator decyduje o zmianach podciśnienia, w efekcie steruje fazami ssania i masażu podczas doju. Oprócz częstotliwości pulsacji, która powinna wynosić ok. 60 pulsów na minutę, ważnym parametrem jest tzw. balans, czyli różnica ustawień między dwiema komorami pulsatora (do 5 proc.). Pulsator dzieli wymię na dwie części, najczęściej przód i tył. Nieodpowiedni balans wpływa negatywnie na wymię w końcowej fazie doju, kiedy w jednej połowie dój został zakończony, a w drugiej dochodzi do pustodoju.

Dój ćwiartkowy

Ćwiartki w wymieniu są traktowane jako cztery osobne gruczoły, które różnią się wielkością i szybkością oddawania mleka. W tradycyjnym systemie doju po zakończonej sekrecji mleka w danej ćwiartce, w oczekiwaniu na opróżnienie pozostałych, wciąż oddziałuje na nią podciśnienie, powodując pustodój prowadzący do hiperkeratozy. Doskonałym rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć zjawisko pustodoju jest stosowany w robotach i nowoczesnych halach udojowych system doju ćwiartkowego. System ten przypomina naturalny proces pobierania mleka z wymienia przez cielę, które po opróżnieniu jednej ćwiartki przenosi się na kolejną. 

×