Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Zwalczanie odpornej miotły zbożowej

Autor:

Dodano:

Współczesny plantator boryka się różnymi problemami. Można je podzielić na takie, na które nie ma większego wpływu (np. warunki pogodowe) oraz na te, na które może wpłynąć – jak np. uodparnianie się chwastów na substancje czynne herbicydów.

Brak skuteczności działania herbicydów generuje znaczne straty w plonowaniu roślin uprawnych, co przekłada się na zysk ekonomiczny gospodarstwa. Ponadto sam proces uodparniania się chwastów wymusza intensyfikację ochrony herbicydowej, co niestety w dalszej perspektywie czasowej prowadzi do powstawania negatywnych zjawisk na polach uprawnych.

Zjawisko odporności chwastów

Jednym z powszechniejszych problemów, jakie się obserwuje w naszym kraju od co najmniej dwóch dekad, jest tzw. zjawisko odporności, które wynika z selekcji i nagromadzenia się (kompensacji) gatunków chwastów lub pojedynczych osobników niewrażliwych na konkretną grupę herbicydów, a które jeszcze do niedawna były uznawane za wrażliwe.

Systematyczne stosowanie tego samego herbicydu lub herbicydów z tej samej grupy chemicznej w odniesieniu do konkretnego gatunku chwastu, np. miotły zbożowej, z jednoczesnym zaniechaniem wykonywania innych metod ochrony, np. mechanicznych, prowadzi do powstania silnej presji selekcyjnej, która w końcowym etapie doprowadza do powstania biotypu odpornego.

Modelowy przykład – miotła zbożowa

Miotła zbożowa jest jednym z ważniejszych gatunków chwastów jednoliściennych, występujących w uprawach rolniczych. Masowe występowanie tego gatunku prowadzi do obniżenia plonowania, np. zbóż o 10-40 proc. Najprostszym sposobem jej wyeliminowania jest zastosowanie odpowiednio dobranych, czyli skutecznych herbicydów. Niestety, powszechny dostęp oraz nagminne stosowanie niektórych substancji czynnych (s.cz.) herbicydów doprowadziły do powstania biotypów odpornych.

Modelowym przykładem s.cz., na którą miotła zbożowa uzyskała bardzo szybko odporność, jest chlorosulfuron. To substancja zaklasyfikowana do grupy inhibitorów enzymu ALS/AHAS, potocznie nazywanych sulfonylomocznikami. Do grupy tej należą również takie s.cz. jak: jodosulfuron, nikosulfuron, sulfosulfuron czy mezosulfuron.

Podobną sytuację obserwuje się przy stosowaniu s.cz. takich, jak: fenoksaprop, pinoksaden, fluazyfop, cykloksydym, kletodym, należących do grupy inhibitorów karboksylazy acetylokoenzymu A (ACCazy). 
Metody zaradcze
Praktyka rolnicza dostarcza bardzo wiele możliwości ograniczenia występowania miotły zbożowej, a tym samym wystąpienia ryzyka wytworzenia się i rozprzestrzenienia form odpornych na s.cz. herbicydów.

Jeżeli decydujemy się tylko na walkę chemiczną, to musimy pamiętać bezwzględnie, aby stosować herbicydy z różnych grup chemicznych, o odmiennym mechanizmie działania. Wprowadzenie rotacji herbicydów nie tylko znacznie opóźni pojawianie się form odpornych, lecz także pomoże w doborze odpowiedniego herbicydu do zwalczania taksonów, które odporność na herbicydy zdążyły już nabyć. Takim przykładem może być grupa inhibitorów tworzenia mikrotubuli (np. pendimetalina), inhibitorów biosyntezy kwasów tłuszczowych o długich łańcuchach (VLCFA) (np. flufenacet) czy inhibitorów syntezy lipidów (np. prosulfokarb).

Ponadto celowe jest stosowanie zarówno gotowych herbicydów handlowych zawierających dwie s.cz. lub więcej, jak i mieszanin zbiornikowych herbicydów o różnych mechanizmach działania ograniczających występowanie miotły zbożowej. Konieczne jest również stosowanie herbicydów w okresie największej wrażliwości miotły zbożowej, czyli w tzw. fazach juwenalnych (np. faza liścieni do fazy 2-3 liści właściwych).

Oprócz metody chemicznej plantatorzy mają do dyspozycji jeszcze kilka innych metod, które mogą skutecznie wyeliminować miotłę zbożową z plantacji.
Takim przykładem jest wykorzystanie metody agrotechniczno-mechanicznej, która polega na podwyższeniu zdrowotności rośliny uprawnej poprzez prawidłowe i terminowe wykonaniu oraz wykorzystanie różnych zabiegów poprawiających warunki bytowe roślin, ale równocześnie pogarszających warunki siedliskowe chwastów.

Najważniejsze to zmianowanie i płodozmian, których podstawowym celem są zachowanie i systematyczne podnoszenie żyzności gleby. Natomiast w dłuższym przedziale czasowym przyczynia się do ograniczenia zachwaszczenia oraz ogólnej poprawy zdrowotności gleby i roślin. Płodozmian powinien być tak zaplanowany, aby gleba przez cały okres wegetacyjny była pokryta roślinnością. Bardzo ważną zasadą jest częste stosowanie poplonów, które mogą być wykorzystane jako nawóz zielony, mulcz lub rośliny fitosanitarne. Dobrym przykładem może być zastosowanie zasady następstwa rośliny „zachwaszczającej” po roślinie „odchwaszczającej”. Prawidłowo prowadzone zmianowanie roślin w połączeniu ze zróżnicowanymi zabiegami uprawowymi sprzyja utrzymaniu zachwaszczenia na względnie niskim poziomie, ponadto zapobiega powstawaniu zjawiska kompensacji i ogranicza niektóre gatunki chwastów (np. miotłę zbożową), a z czasem prowadzi do wytworzenia się względnej równowagi w agrofitocenozie.

Kolejnym przykładem może być metoda mechaniczna, która polega na mechanicznym zniszczeniu chwastów, obejmuje podstawową i przedsiewną uprawę roli oraz zabiegi pielęgnacyjne. Obecnie w metodzie tej wykorzystuje się różnego rodzaju narzędzia: bierne, tj. brony, kultywatory, pielniki, obsypniki czy aktywne, tj. glebogryzarki, aktywne pielniki szczotkowe, palcowe czy koszykowe. W okresie poprzedzającym siew rośliny następczej (głównej) to właśnie mechaniczna uprawa roli spełnia kilka bardzo ważnych zadań, a mianowicie: stwarza warunki do szybkiego i masowego kiełkowania chwastów poprzez wykonanie płytkiej podorywki, ponadto eliminuje siewki poprzez ich podcinanie lub umieszczenie w głębszych warstwach gleby.

Kolejną z metod ograniczenia zachwaszczenia jest wykonanie uprawy przedsiewnej w różnych okresach dnia, a ściślej rzecz ujmując nocy. Nie od dzisiaj wiadomo, że uprawa gleby w – nocy czy też w warunkach zaciemnienia powoduje zmniejszenie zachwaszczenia poprzez redukcję ilości skiełkowanych nasion niektórych chwastów. Część chwastów (np. miotła zbożowa) jest fotoblastycznie dodatnia, czyli reaguje na impuls świetlny, szybkim kiełkowaniem. Wykonanie zabiegów mechanicznych tylko nocą może spowodować spadek liczebności nasion kiełkujących w wyniku impulsu świetlnego o 10-60 proc.

×