Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Czynniki warunkujące jakość kiszonki z kukurydzy

Autor:

Dodano:

Na finalny efekt uzyskania kiszonki o wysokiej jakości i wartości pokarmowej składa się wiele elementów, z których każdy ma kluczowe znaczenie dla procesu sporządzania kiszonki.

Kiszonka z kukurydzy w większości gospodarstw zajmujących się produkcją bydła zarówno mlecznego, jak i mięsnego stanowi główny komponent dawki pokarmowej, będący podstawowym źródłem energii dla zwierząt.

Dobór odmiany

Z roku na rok oznacza się coraz więcej cech mówiących o przydatności poszczególnych odmian na określone cele. Obecnie przy wyborze odmiany nie kierujemy się wyłącznie liczbą FAO, ale zwracamy też uwagę na poziom strawności, zawartość skrobi czy też obecność efektu „stay green”. Niegdyś panował pogląd, że im większa kukurydza urośnie, tym lepiej, bo więcej zielonej masy uda się zebrać. Pytanie tylko, jaką wartość będzie miała ta pasza. Aktualnie ważniejszym wskaźnikiem jest fakt, jaki udział w całej roślinie stanowi kolba, bo od tego zależy energetyczność uzyskanej paszy.  

Termin zbioru 

Istnieje kilka sposobów określania terminu zbioru kukurydzy na kiszonkę. Dość popularną metodą jest określanie położenia tzw. linii mlecznej w ziarniaku. W tym celu należy przełamać kolbę w połowie jej długości i określić, w jakiej odległości od podstawy ziarniaka znajduje się linia mleczna. Optymalny termin zbioru wypada wówczas, gdy linia mleczna znajduje się w 2/3 od podstawy, a w ziarniaku są obecne trzy rodzaje skrobi (szklista, mączysta i mleczna), które zajmują po 1/3 powierzchni. Poziom suchej masy w roślinach wynosi wtedy 32-33 proc. 

Jednak obecnie za najbardziej wiarygodną metodę uznaje się określanie zawartości suchej masy w całych roślinach, ponieważ bazowanie wyłącznie na „linii mlecznej” może niekiedy być mylące, szczególnie w przypadku odmian w typie „stay green”. Jeżeli zbierzemy zielonkę zbyt wcześnie, nadmiar wody spowoduje zbytnie zakwaszenie paszy wynikające z nieprawidłowo przebiegającej fermentacji. Natomiast opóźnienie zbioru spowoduje spadek strawności włókna i skrobi. Materiał taki trudniej się rozdrabnia, a jego ubicie w silosie stanowi nie lada wyzwanie. Do określenia poziomu suchej masy można wykorzystać kuchenkę mikrofalową. Aby wykonać taką analizę, należy z próbki wykonanej z całej rozdrobnionej rośliny odważyć dokładną ilość, dla uproszczenia może to być 100 g. Po rozdrobnieniu próbkę należy umieścić w naczyniu żaroodpornym, w którym suszy się materiał w mikrofalówce przez ok. 2-4 minuty w cyklach jednominutowych. Za każdym razem po wyjęciu należy próbkę zważyć i zapisać wynik. W kolejnych minutowych cyklach do próbki należy dołączyć szklankę z wodą, co zabezpieczy suszoną próbkę przed zapaleniem. Suszenie trzeba kontynuować do momentu, aż wynik przestanie się zmieniać, wówczas zawartość naczynia stanowić będzie wynik zawartości suchej masy. Trzeba mieć świadomość, że w końcowej fazie wegetacji przyrost suchej masy w kukurydzy wynosi 0,5 proc. na dobę, co pozwala w przybliżeniu zaplanować termin zbioru.

Wysokość koszenia i stopień rozdrobnienia

Kluczowe znaczenie dla jakości i wartości pokarmowej uzyskanej kiszonki ma wysokość koszenia roślin. Im wyżej kosimy, tym lepsza jakość paszy, ale kosztem niższego plonu i na odwrót. Najniższe partie roślin są w największym stopniu porażone przez grzyby, a więc są jednocześnie największym źródłem mikotoksyn obecnych w finalnym produkcie, czyli kiszonce z kukurydzy. Jeśli zwiększymy wysokość cięcia z 10 do 30 cm, zawartość suchej masy wzrośnie o 1,5 proc., lecz plon ulegnie zmniejszeniu o 1 t suchej masy na hektar. Wyższe koszenie wpłynie więc na poprawę jakości uzyskanej paszy, a także zwiększy energetyczność paszy na skutek większego udziału kolb w kiszonce, co ostatecznie zrekompensuje niższy plon.

Ubicie i okrycie sieczki

Kolejnym ważnym etapem w sporządzaniu kiszonki jest jej uformowanie, zagęszczenie i okrycie. Już na tym etapie warto oszacować tempo wybierania kiszonki w przyszłości, które uzależnione jest od wielkości stada. Od tego parametru zależy bowiem szerokość i wysokość sporządzanej pryzmy kiszonki. Należy tak wyznaczyć wymiary pryzmy, aby w ciągu doby wybrać całą ścianę o głębokości minimum 20-30 cm. W przeciwnym razie trzeba liczyć się z wyższymi stratami paszy wynikającymi z wtórnej fermentacji i zagrzewania się kiszonki. Dodatkowo, aby unikać nadmiernego nagrzewania się wybieranej ściany kiszonki, zaleca się ułożenie pryzmy umożliwiające rozpoczęcie jej użytkowania od kierunku północnego bądź wschodniego. Podczas sporządzania kiszonki z kukurydzy ważny jest czas, aby był on jak najkrótszy od momentu rozpoczęcia zbioru do chwili przykrycia zebranego materiału (nie dłużej niż 48 h). Podczas zagęszczania sieczki ważne jest, aby jej warstwy były dość cienkie (do 20 cm) i równomiernie rozprowadzone, co pozwoli na prawidłowe zagęszczenie materiału. Po rozsypaniu ostatniej warstwy powinno się ugniatać kiszonkę jeszcze przez (...).

Cały artykuł ukazał się w najnowszym wydaniu miesięcznika "Farmer"

×