Wydruk strony Farmer.pl - portal nowoczesnego rolnika

Jesienne zwalczanie chorób w rzepaku ozimym

Autor: Katarzyna Szulc

Dodano: 19-09-2020 06:35

Rzepak ozimy buduje strukturę pod przyszły plon jesienią, podczas tworzenia rozety liściowej. Zaniedbania w ochronie roślin w tym czasie przekładają się na kondycję roślin nie tylko zimą, lecz także w momencie wznowienia wiosennej wegetacji.

Młode rośliny mają delikatną skórkę i mogą być szybko atakowane przez patogeny chorobotwórcze, dlatego już od wschodów powinniśmy zapewnić im należytą ochronę. W pierwszej kolejności wschodzącemu rzepakowi zagraża zgorzel siewek. Przed chorobą chroni zaprawa nasienna. Obecnie przeciwko zgorzeli siewek w rzepaku ozimym zarejestrowany jest preparat bazujący na dwóch substancjach czynnych (s.cz.), fluopikolidzie i fluoksastrobinie, pod nazwą handlową Scenic Gold. Preparat zabezpiecza wschodzący rzepak także przed suchą zgnilizną kapustnych, czernią krzyżowych i niebezpiecznym dla młodych roślin mączniakiem rzekomym, który w warunkach wysokiej wilgotności dość szybko prowadzi do ich osłabienia i zamierania.

Rozeta w rzepaku ozimym tworzy się mniej więcej dwa miesiące i jest to czas, w którym buduje się struktura pod przyszły plon. Zaniedbania w ochronie roślin w tym czasie przełożą się na kondycję, w jakiej rośliny rozpoczną okres wiosennej wegetacji. Ponadto brać musimy pod uwagę, że jesień potrafi być długa, co szczególnie obserwujemy w ostatnich latach – wegetacja roślin nieprzerwanie trwa nie tylko w miesiącach astronomicznej jesieni, lecz także zimy. Długi okres wegetacji, często z dodatnimi temperaturami i utrzymującą się względnie wysoką wilgotnością, to jednocześnie sprzyjające warunki do rozwoju chorobotwórczych patogenów.

Phoma nie odpuści

Dużym zagrożeniem są grzyby rodzaju Leptosphaeria spp. – stadium konidialne Phoma lingam – powodujące suchą zgniliznę kapustnych. Objawy na liściach w postaci beżowych lub brązowych nekrotycznych plam obserwujemy na ogół wczesną jesienią – licznie na odmianach nieodpornych. Z plam na liściach grzyb przerasta przez ogonki liściowe do wnętrza roślin. Przedostaje się do podstawy łodygi i „zagnieżdża” w szyjce korzeniowej. W efekcie dochodzi do zainfekowania pędów rośliny, co jest wyjątkowo groźne, ponieważ szyjka korzeniowa porażona przez suchą zgniliznę nie przewodzi substancji pokarmowych. Trwale odcięte jest dostarczanie wody do nadziemnych części roślin. Taki rzepak rozwija się słabo lub wcale. Porażone rośliny mogą nie przetrwać zimy. Jeśli przezimują, to w okresie dojrzewania rzepaku obserwujemy wyleganie roślin.

Pierwsze symptomy suchej zgnilizny kapustnych pojawiają się już na liścieniach i pierwszych liściach rzepaku, dlatego przyjmuje się, że plantacje przed chorobą powinno chronić się możliwie wcześnie, tj. najczęściej od fazy 4.-8. liścia (BBCH 14-18) rzepaku ozimego. Sygnałem do przeprowadzenia zabiegu ochronnego jest stwierdzenie objawów chorobowych na 10-15 proc. roślin.

Plamy i plamki na liściach

Czerń krzyżowych, mimo że kojarzona jest z chorobą pojawiającą się na łuszczynach, towarzyszy rzepakowi od początku wegetacji. Na liściach jej obecność można rozpoznać po ciemnobrunatnych, prawie czarnych plamach. Początkowo są one małe, o średnicy 2 mm, ale z czasem powiększają się do 5-8 mm. Często plamy te mają koncentrycznie ułożone kręgi i mogą być otoczone chlorotyczną obwódką. Na ich powierzchni pojawia się luźna, brunatna grzybnia. Gdy takich plam jest wiele, wówczas porażony liść żółknie i może zamierać.

Szara pleśń to kolejna choroba występująca w plantacjach rzepaku ozimego. Pojawia się w miejscach różnych uszkodzeń spowodowanych przez: szkodniki, zwierzynę łowną, grad, herbicydy, drobiny piasku lub przez sprzęt rolniczy. Objawem jest żółknięcie części blaszki liściowej. Na takiej wyżółkłej, chlorotycznej części pojawia się szaropopielata plama, na której jest widoczna luźna, szara grzybnia. Porażona powierzchnia zaczyna gnić i w końcu zamiera. Jeśli grzyb zaatakuje liście w pobliżu stożka wzrostu, może dojść do zamierania całej rośliny.

W fazie od 4.-6. liścia rzepaku, czyli najczęściej wówczas, gdy rozpoczynamy jesienną ochronę fungicydową roślin, pojawia się jeszcze jedna choroba – biała plamistość liści. Źródłem infekcji są zainfekowane nasiona oraz resztki pożniwne, z których zarodniki grzyba przenoszą się na rzepak. Jeśli w sąsiedztwie założonej plantacji rzepaku ozimego znajduje się pole z resztkami pożniwnymi roślin krzyżowych, to przy sprzyjających warunkach pogodowych (podwyższona wilgotność, temperatura 13-18°C) jest wysokie prawdopodobieństwo, że choroba wystąpi. Szczególnie jeśli plantacje są zagęszczone, a na roślinach widoczne liczne uszkodzenia. Kiedy grzyb zasiedli rośliny, rozprzestrzenia się także wewnątrz plantacji (przy udziale kropel deszczu) i powoduje wtórne infekcje. J

Jak nazwa wskazuje, objawem białej plamistości liści są białe plamy, nieregularne lub owalne, z ciemnymi brzegami. Starsze plamy są ciemniejsze, bardziej szare. Obejmują coraz większą powierzchnię i stopniowo zlewają się. Takie zaatakowane liście żółkną i zasychają. Jesienią objawy tej choroby mogą być mylone z suchą zgnilizną kapustnych, mączniakiem rzekomym czy cylindrosporiozą.

Triazole na ratunek uprawie

Do walki z chorobami rzepaku ozimego jesienią najczęściej sięga się po preparaty triazolowe (tab.). Związki te działają na poziomie błon komórkowych grzybów, powodując zamieranie i uniemożliwiając ich rozmnażanie. W roślinach natomiast działają regulująco na wzrost, ponieważ inicjują przemiany produkcji giberelin. Często wykorzystywanymi substancjami czynnymi z tej grupy fungicydów są tebukonazol i metkonazol – obie działają także regulacyjnie na pokrój roślin, przy czym najsilniej tebukonazol oraz paklobutrazol. Łagodniej difenkonazol i protiokonazol, które działają głównie grzybobójczo.

Wszystkie preparaty wykazane w tabeli zwalczają suchą zgnilizną kapustnych. Oparte na jednej s.cz. (tebukonazol, metkonazol) mają także rejestrację na czerń krzyżowych. Przeciwko tej chorobie zadziałają także przykładowe triazolowe mieszaniny zbiornikowe oraz fabryczne, np. Caryx 240 SL (preparat chroni także przed mączniakiem rzekomym). Metkonazol w preparacie Caramba 60 SL zwalcza również cylindrosporiozę.

Zdecydowana większość propozycji z tabeli ma rejestrację przeciwko szarej pleśni, której nie mają przykładowe mieszaniny fabryczne, które z kolei (z wyjątkiem Caryx 240 SL i Timlor 240 EC) zadziałają także przeciwko białej plamistości liści rzepaku.

Odpowiedni moment na zabieg fungicydem

Moment aplikacji fungicydów dopasowujemy do warunków panujących na polu, czyli stanu plantacji i aktualnej pogody. Zabieg opryskiwania fungicydem stosujemy najczęściej od fazy 4.-8. liścia (BBCH 14-18) rzepaku ozimego. Niektóre preparaty zarejestrowane są do stosowania od 2. liścia w uprawie rzepaku (...).

Cały artykuł ukazał się we wrześniowe wydaniu miesięcznika "Farmer"

×