Ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (w skrócie: ustawa o biopaliwach) daje zainteresowanym rolnikom nowe możliwości, ale przewiduje też kary za naruszenie jej przepisów. Warto również pamiętać o przepisach wykonawczych do tej ustawy, jak również o innych aktach prawnych, które powinni przestrzegać rolnicy produkujący biopaliwo. 

Sprzedaż wbrew zakazowi
Wytworzone w swoim gospodarstwie biopaliwo rolnik może wykorzystać tylko na własne potrzeby. Jeżeli je sprzedaje lub zbywa w innej formie (np. poprzez zamianę biopaliwa na inny towar lub w drodze darowizny), podlega karze grzywny od 10 tys. do nawet 30 tys. zł. Wysokość grzywny zależy od wydajności instalacji do produkcji biopaliw ciekłych, którą posiada rolnik. Przy wydajności do 200 litrów na dobę grzywna wynosi 10 tys. zł a po przekroczeniu 400 litrów na dobę – 30 tys. zł.  Organa kontrolne wymierzają grzywnę w zależności od wydajności instalacji i nie ma znaczenia ilość paliwa, którą rolnik faktycznie sprzedał (lub zbył w innej formie prawnej). Organy kontroli muszą udowodnić rolnikowi jedynie sam fakt sprzedaży biopaliwa. Grzywnę wymierza w drodze decyzji administracyjnej prezes Agencji Rynku Rolnego (art. 33, ust. 1, pkt 9b Ustawy o biopaliwach).

Przekroczenie limitu produkcji
W ustawie o biopaliwach określono roczny limit produkcji biopaliwa na własne potrzeby rolnika. W odniesieniu do estru oraz czystego oleju roślinnego stanowiących samoistne paliwo limit ten (na rok kalendarzowy) wynosi 100 litrów na hektar (fizyczny) powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika (art. 21, ust. 2 tej ustawy). Przekroczenie tego limitu oznacza dla rolnika zagrożenie grzywną w wysokości od 5 tys. zł do 15 tys. zł. Są to grzywny egzekwowane przymusowo na podstawie ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem jeżeli rolnik nie zapłaci dobrowolnie grzywny, będzie ona przymusowo ściągnięta przez uprawniony organ z majątku rolnika. Wysokość grzywny zależy także od wydajności instalacji produkującej biopaliwo (art. 33, ust. 1, pkt 9c tej ustawy). Przy czym nie ma w tym wypadku znaczenia sposób jego wykorzystania (lub sprzedaży). Karze podlega sam fakt produkcji paliwa ponad wspomniany limit. Pieniądze pobrane tytułem grzywny wpływają do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Kontrola i sprawozdania
Rolnik wytwarzający biopaliwo na własne potrzeby musi również liczyć się z różnego typu kontrolami. Utrudnianie uprawnionym organom prowadzenia kontroli zagrożone jest karą grzywny 1 tys. zł. Podobna grzywna grozi za niezłożenie w terminie ustawowym rocznego sprawozdania, które powinno zawierać informacje o wytworzonych biopaliwach, lub za podanie w tym sprawozdaniu nieprawdziwych informacji (art. 33, ust.1, pkt 9a, 9d, 9e Ustawy o biopaliwach ciekłych). Sprawozdanie składa się prezesowi Agencji Rynku Rolnego.

Odpady i ochrona przeciwpożarowa
Produktem ubocznym przy wytwarzaniu biopaliw jest gliceryna zawierająca liczne zanieczyszczenia. Niedopuszczalne jest jej wyrzucanie na pola lub spalanie, ponieważ spowoduje to zanieczyszczenie gleby albo powietrza. Naruszone zostaną  zatem przepisy dwóch ustaw: o odpadach i o ochronie środowiska. Istniejące przepisy zobowiązują rolników do prowadzenia ewidencji odpadów oraz ich utylizacji według odpowiedznich procedur. Za ich nieprzestrzeganie grożą sankcje. Według art. 70 ustawy o odpadach, kto będąc zobowiązanym do unieszkodliwiania odpadów pozbywa się ich lub przekazuje podmiotom, które nie uzyskały wymaganych zezwoleń, podlega karze aresztu albo grzywny. Podobnie jest w wypadku spalania odpadów poza instalacjami do tego przeznaczonymi. Zgodnie z art. 79 ustawy o odpadach możliwe do zastosowania w obu tych wypadkach kary to grzywna w wysokości od 20 zł do 5 tys. zł oraz kara aresztu – od 5 dni do 30 dni. Ponadto ustawa o ochronie przeciwpożarowej wymaga posiadania odpowiednich instalacji przeciwpożarowych w celu zabezpieczenia spirytusu metylowego i innych łatwopalnych substancji, które powstają w procesie produkcji biopaliw lub służą do ich produkcji.

Olej jako paliwo
Od przyszłego roku, zgodnie z nową Ustawą o biokomponentach i biopaliwach ciekłych, rolnik wytwarzający w gospodarstwie biopaliwa będzie musiał zarejestrować skład podatkowy, ażeby bez akcyzy produkować i wykorzystywać w ramach limitu ustawowego (do 100 litrów z hektara) olej roślinny jako paliwo na swoje potrzeby. Dlatego że czysty olej roślinny jako samoistne paliwo w myśl tej nowej ustawy jest zaliczany do biopaliwa ciekłego (art. 2, ust. 1, pkt 11c ustawy) i nie może być produkowany na własne potrzeby rolnika poza składem podatkowym (art. 13 oraz art. 14, ust. 1, pkt 2 tej ustawy). Rolnik za to, że produkuje biopaliwo na własny użytek bez odpowiedniej rejestracji po 01.01.2007 roku, może być ukarany grzywną 1 tys. zł (zgodnie z art. 13, art. 33, ust. 1, pkt 9a tej ustawy).

Organem rejestrowym (zgodnie z ustawą) jest prezes Agencji Rynku Rolnego, który dokonuje wpisu do rejestru na podstawie złożonego przez rolnika wniosku, do którego dołącza się m.in. zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego.

W myśl ustawy „rolnik” to nie tylko indywidualny gospodarz, ale także:

  • Grupa osób fizycznych prowadzących w gospodarstwach rolnych (w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym) działalność rolniczą określoną w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pod warunkiem, że dana grupa wytwarza biopaliwa ciekłe wyłącznie na własny użytek członków tej grupy;
  • Grupa producentów rolnych (w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw), pod warunkiem, że grupa ta wytwarza biopaliwa ciekłe wyłącznie na własny użytek członków tej grupy.”
Grupa osób fizycznych prowadzących w gospodarstwach rolnych (w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym) działalność rolniczą określoną w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pod warunkiem, że dana grupa wytwarza biopaliwa ciekłe wyłącznie na własny użytek członków tej grupy;

Ważne akty prawne

  • Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych; Dz. U. z 2006 r., Nr 169, poz. 1199
  • Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach; Dz. U. z 2001 r., Nr 62, poz.628, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw; Dz. U. z 2006 r., Nr 169, poz. 1200
  • Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej; Dz. U. z 1991 r., Nr 81, poz. 351, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 11 stycznia 2001 r.o substancjach i preparatach chemicznych; Dz. U. z 2001 r., Nr 11, poz.84 z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne; Dz. U. z 2001 r., Nr 115, poz.1229, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska; Dz. U. z 2001 r., Nr 62, poz. 627, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym; Dz. U. z 2004 r., Nr 29, poz. 257, z późn. zm.
  • Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń; Dz. U. z 1971 r., Nr 12, poz. 114, z późn. zm. 
  • Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw; Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 983, z póżn. zm.

Źródło: "Farmer" 23/2006