Roman Karbowy, przewodniczy grupy roboczej ds. agrofotowoltaiki z  Polskiego Stowarzyszenia Fotowoltaicznego wziął udział w konferencji "Agrowoltaika w Europie, która odbyła się w Lizbonie na przełomie  2-4 listopada br.  Konferencja odbyła się w hotelu SANA Metropolitan w Lizbonie, uczestniczyło w niej ponad 100 specjalistów w zagadnieniu AgriPV z całego Świata.

Agofotowoltaika, a neutralność klimatyczna w Unii Europejskiej

Konferencja rozpoczęła się od dyskusji na temat Przyszłości rozwiązań AgriPV i drogi do osiągniecia neutralności klimatycznej.

Podnoszono temat przyspieszenia wdrożenia rozwiązań AgriPV na większą skalę. By tego dokonać, Pierre-Guy Therond, przedstawiciel EDF EN z Francji, odpowiedzialny w firmie za wdrożenia nowych technologii, wskazał zaawansowane badania i instalacje pilotażowe zainstalowane we Francji.

- Mają one na celu wskazanie które uprawy najlepiej sprawdzają się we współpracy z dedukowanymi instalacjami fotowltaicznymi. Geograficznie są one zlokalizowane zarówno na północy Francji, w regionie Bordeaux (oczywiście na uprawie winogron), jak również na południu (ryż). Takie podejście ma wykazać jednoznacznie brak negatywnego wpływu na konkretne uprawy. W najlepszym wypadku ma to prowadzić do selekcji upraw, które zwiększą produkcję przy zastosowaniu AgriPV - relacjonuje Roman Karbowy, przewodniczy grupy roboczej ds. agrofotowoltaiki z Polskiego Stowarzyszenia Fotowoltaicznego. - To ma posłużyć do budowy racjonalnego modelu biznesowego – nie tylko synergia produkcji rolnej i energii elektrycznej z tego samego terenu, ale nawet zwiększenie plonów. Pierre-Guy wskazał, że jego firma ma aktualnie w portfolio około 55 projektów AgriPV, które rozwija.

Jak relacjonuje Roman Karbowy z PSF, ważnym elementem na który zwrócił uwagę Tuva Eldar z Izraela (współzałożyciel Agri-Light Energy Systems LtD), jest potrzeba rozmowy z rolnikami – wsłuchanie się w ich potrzeby i uwagi.

- Jego firma wygrała przetarg na 11 pilotażowych instalacji AgriPV w Izraelu, gdzie każda z nich jest przeznaczona pod inne rodzaje upraw. Ten element podniósł również Nabih Cherradi, odpowiedzialny za rozwój technologii w Desert Technologies z Arabii Saudyjskiej, podkreślając, że szczególnie ważnym elementem jest to, że produkcja żywności jest kluczowym elementem. Można przeżyć bez energii elektrycznej – bez jedzenia nie jest to możliwe.

Z kolei Bernardo Mota Veiga, szef wdrożeń technologicznych w Amarenco Group, zauważył, że przekonanie rolników to kluczowy element, wskazując jednocześnie, że najlepiej rozmawia się z młodszym pokoleniem, bardziej otwartym na innowacje.

- Wynika to również z większej świadomości, że muszą mierzyć się dynamiczną zmianą warunków w których prowadzi się produkcję roślinną czy hodowlę. Wskazano, że zaangażowanie farmerów w proces rozwoju projektów AgriPV jest kluczowe dla ich powodzenia. Pytanie w jaki sposób najlepiej ich przekonać pozostało otwarte - zauważa Roman Karbowy, przewodniczy grupy roboczej ds. agrofotowoltaiki z Polskiego Stowarzyszenia Fotowoltaicznego.

Bez wątpienia pozostaje podkreślić, że zmiany w całym rolnictwie są niezbędne jako odpowiedź na malejące plony ze względu na zmiany klimatyczne.

Podczas jednej z prezentacji na temat efektywnego zarządzania zacienieniem i maksymalizacji produkcji rolnej,  wskazano, że w wyniku zmian klimatu w ostatnich latach zauważalny jest spadek o około do 20% mimo stosowania tych samych rozwiązań w uprawach - zauważa Roman Karbowy z PSF. - Oczywiście, można próbować niwelować ten spadek poprzez bardziej intensywne wykorzystanie dostępnych areałów ale przecież nie da się tego robić bez końca. Trzeba szukać rozwiązań, które zbliżają nas do bardziej organicznych upraw czy hodowli, wspierając je poprzez nowoczesne rozwiązania technologiczne (AI, cyfryzacja, sterowanie nawadnianiem itp.). W to świetnie mogą wpisać się rozwiązania AgriPV, pozwalające łatwiej utrzymać korzystny mikroklimat dla upraw. Jak więc do tego doprowadzić? 

Ponownie zajął głos Pierre-Guy Therond z EDF – "Skupmy się na wysoko wartościowych uprawach, na mniejszych powierzchniach, zamiast gonić za ideą, że będziemy zabudowywać wielkie obszary upraw np. kukurydzy. Pozwólmy technologii dojrzeć tam, gdzie jej efekty będą najlepsze – to pozwoli na rozwinięcie się całego przemysłu, w efekcie przynosząc spadek cen takich rozwiązań".

Jak agrofotowoltaika jest wdrażana  systemie prawnym krajów UE

Ciekawym elementem dyskusji było poznanie różnych rozwiązań prawnych stosowanych w krajach UE dla właściwego wdrożenia rozwiązań AgriPV. Za przykład niech posłużą Włochy.

Federica Gallina z Cero Generation wskazała elementy, które pozwalają na zachowanie i kontynuowanie produkcji rolnej przy jednoczesnym zastosowaniu rozwiązań fotowoltaicznych. Wprowadzono tam konkretne wskazania:

  • 70% powierzchni instalacji AgriPV musi pozostać przeznaczona pod uprawy;
  • maksymalnie 40% powierzchni upraw może zostać zacienione;
  • zachowanie produkcji przy zastosowaniu przelicznika efektywności upraw – ta sama wartość EUR z 1 hektara upraw przed zainstalowaniem instalacji AgriPV i po jej zastosowaniu;
  • wsparcie za pomocą aukcji, gdzie uzyskuje się kontrakt różnicowy na 20 lat – bardzo dobre rozwiązanie z punktu widzenia bankowalności (przez bankowalność projektu rozumie się jego akceptowalność dla banków) inwestycji.

Do uzyskania wsparcia ze środków publicznych wymagane jest szczegółowe monitorowanie wpływu instalacji na glebę, nawodnienie itp. .

Ciekawym rozwiązaniem było zaangażowanie właściciela gruntu i jednocześnie rolnika w właściwe użytkowanie instalacji przez bycie stroną kontraktu O&M, regulującego obowiązki i uprawnienia właściciela gruntu i właściciela instalacji w zakresie odpowiedniego utrzymania upraw ze strony farmera oraz odpowiedniego utrzymania i serwisu instalacji ze strony inwestora.

Na jakie bariery natrafia agrofotowoltaika w Unii Europejskiej?

W trakcie dyskusji na temat Przeszkód regulacyjnych i finansowych w projektach AgriPV ciekawym głosem były doświadczenia z Republiki Czeskiej. Jiri Bim, przewodniczący grupy ds. Agrowoltaiki Czeskiego Stowarzyszenia Fotowoltaiki, wskazał na drogę, którą trzeba było przejść aby zbliżyć się do przygotowania projektu ustawy wdrażającej rozwiązania AgriPV.

- Najważniejszym elementem była edukacja i chęć wysłuchania przez przedstawicieli rządu czeskiego, co to tak naprawdę jest AgriPV i do czego ma służyć. Ten proces zajął ponad 1,5 roku. Obecnie prace nad projektem są na ukończeniu i wedle zapowiedzi można się spodziewać, że pod koniec tego roku projekt zostanie zaakceptowany przez rząd i trafi pod obrady czeskiego parlamentu - zauważa Roman Karbowy z PSF.

Pierre-Guy Therond wspomniał, że w październiku 2022 r. do francuskiego Senatu trafił pod obrady projekt ustawy wprowadzający rozwiązania agrowoltaiczne do systemu prawnego.

Agrofotowoltaika rozwija się w Europie, a my pozostajemy w tyle

Jak zauważa Roman Karbowy, program wydarzeń był niezwykle bogaty i ciężko streścić każde wystąpienie, czy każdą dyskusję.

- To co można było zauważyć jako tendencję to coraz większa ilość konkretnych wyników upraw testowych pod różnymi rozwiązaniami AgriPV. W ciągu najbliższych 2-3 lat powinniśmy uzyskać taki zasób informacji, który pozwoli na świadome i najbardziej racjonalne dobranie optymalnego rozwiązania dla upraw, hodowli oraz rozwiązań fotowoltaicznych - zauważa Roman Karbowy

Może to dobry moment, by nie pozostawać w tyle i przyspieszyć z takimi działaniami również w Polsce? Podążajmy za dobrymi praktykami innych krajów europejskich, dostosowując je do naszych polskich uwarunkowań. AgriPV to nie jest panaceum na wszystkie problemy energetyki i rolnictwa ale może stanowić istotne wsparcie, szczególnie dla przedsiębiorców rolnych o stałych i jasno określonych uprawach i hodowli - podsumowuje Roman Karbowy z PSF.