Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) wprowadziła rozwiązania wspierające właścicieli instalacji fotowoltaicznych, a które umożliwiają magazynowanie nadwyżek energii elektrycznej, aby je następnie odebrać i zużyć w okresie jesienno-zimowym i wczesną wiosną. 

Mowa tu oczywiście o systemie opustów inaczej nazywanym net meteringiem, który jest znaczącym wsparciem dla osób chcących zainwestować w instalacje fotowoltaiczną. Powstaje pytanie kto jest uprawniony do korzystania z systemu opustów?

Kto może korzystać z systemy opustów?

Zgodnie z ustawą o odnawialnych źródłach energii, system opustów jest skierowany głownie do prosumentów nie prowadzących działalności gospodarczej. Ustawodawca dopuszcza także że z systemu net meteringu mogą korzystać także przedsiębiorcy i rolnicy, którzy prowadzą działalność rolniczą, ale wyprodukowaną tak energię przeznaczają na własny użytek. Co to w praktyce oznacza? 

Jeżeli jesteś rolnikiem  i instalujesz panele fotowoltaiczne żeby je wykorzystać np, do zasilenia systemu oświetleniowego i wentylacyjnego w chlewni lub chłodni (a nie w celu sprzedaży energii elektrycznej) to możesz korzystać z systemu opustów. Ogromne znaczenie ma też moc zainstalowana naszej mikroinstalacji fotowoltaicznej.

Jak działa system opustów?

Zgodnie z ustawą o OZE tylko  mikroinstalacja o łącznej zainstalowanej mocy nie większej niż 50 kW,  przyłączonej do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV lub o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW może być objęta systemem opustów. 

Właściciel instalacji fotowoltaicznej po podpisaniu kompleksowej umowy z zakładem energetycznym o świadczenie usług dystrybucji i sprzedaży energii może rozpocząć korzystanie z systemu opustów.

Polega to na tym, że całą wyprodukowaną energię mogą zużyć (co jest najkorzystniejsze ale praktycznie nie do zrealizowania) albo oddać jej część (nadmiar) do sieci energetycznej, gdzie jest "magazynowana". 

Gdy zaistnieje sytuacja, w której instalacja fotowoltaiczna produkuje zbyt mało energii elektrycznej aby zaspokoić potrzeby użytkowe właściciela instalacji, wtedy sięga on po zgromadzony nadmiar energii elektrycznej i ściąga ją z sieci, ale na określonych zasadach.

Zgodnie z art. 4. ust 1 ustawy o OZE, sprzedawca, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, dokonuje rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej wobec ilości energii elektrycznej pobranej z tej sieci w celu jej zużycia na potrzeby własne przez prosumenta energii odnawialnej wytwarzającego energię elektryczną w mikroinstalacji o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej:

  •  większej niż 10 kW – w stosunku ilościowym 1 do 0,7;
  • nie większej niż 10 kW – w stosunku ilościowym 1 do 0,8.

Co to w praktyce oznacza?

Po roku sprzedawca energii zobowiązany jest wykonać rozliczenie energii oddanej  do sieci oraz pobranej. Za każdą 1 kWh energii elektrycznej wyprodukowanej i oddanej do sieci energetycznej, możemy odebrać 0,8 kWh (dla instalacji do 10 kWp) oraz odpowiednio 0,7 kWh (dla instalacji od 10 kWp do 50 kWp). Różnica w ilości energii wprowadzonej i odebranej to koszt magazynowania energii przez energetykę, którym oczywiście my jesteśmy obciążeni. 

Jeśli więc chcemy skorzystać z wyprodukowanej przez nas energii elektrycznej, którą wcześniej odprowadziliśmy do sieci w ramach bilansowania opustu to stracimy odpowiednio 20% wyprodukowanej przez nas energii (w instalacjach PV o mocy do 10 kW) lub 30% (w instalacjach o mocy od 10 kW do 50 kW).

W Polsce systemem opustów objęte są zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa, także rolnicy prowadzący działalność rolniczą z zastrzeżeniem, że w obu przypadkach moc instalacji nie może przekroczyć 50 kWp, a energia produkowana jest na "własne" potrzeby  (a nie na sprzedaż).

Jak długo można korzystać z systemu opustów?

Zgodnie z obowiązującym prawem okres funkcjonowania  systemu rozliczenia opustowego wynosi do 15 lat. Liczony jest on od podpisania kompleksowej umowy i formalnego przyłączenia instalacji fotowoltaicznej do sieci energetycznej. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, system opustów ma być utrzymany do 30 czerwca 2039 roku.

Istotne też jest czy w przyszłości ustawodawca nie zmieni stawek  bilansowania opustu, na niekorzyść prosumentów. Przewidujemy że wtedy , operatorzy sprzedający energię elektryczną rozwiną własne system opustów, na korzystniejszych warunkach niż zaproponuje ustawodawca. Już pojawiają się takie usługi na rynku.

Pozostaje też jeszcze możliwość gromadzenia wyprodukowanej energii elektrycznej w systemie off-grid.

Gromadzenie energii we własnym magazynie

Oczywiście jeżeli nie chcemy oddawać energii w ramach systemu opustów, gdyż uważamy, że koszty związane z magazynowaniem energii w sieci energetycznej są zbyt duże lub niesprawiedliwe możemy magazynować ją we własnym zakresie.

Ale oznacza to większe koszty inwestycyjne, gdyż wiąże się z zakupem prywatnego magazynu energii oraz inwertera akumulatorowego kompatybilnego akumulatorem, który będzie gromadził nadprodukcję energii. Koszty mogą sięgnąć ok. 30 tys. zł (ok. 27 tys. akumulator + 5-6 tys. inwerter akumulatorowy), a nawet i więcej. Wszystko zależy od projektowanej mocy zainstalowanej oraz zapotrzebowania (zużycie) na energię elektryczną w gospodarstwie domowym lub rolnym.