• Polskie domy są w fatalnym stanie energetycznym. Ponad 30% nie posiada żadnego ocieplenia ścian zewnętrznych.
  • Zdaniem ekspertów PAS, gdyby kilka lat temu rząd zaczął na poważnie traktować efektywność energetyczną, to dziś zużycie węgla w gospodarstwach domowych nie wynosiłoby 9-11 milionów ton rocznie lecz mniej niż 5 milionów.
  • Ceny w Czystym Powietrzu (tzw. koszty kwalifikowane) nie były aktualizowane od początku funkcjonowania programu tj. od 2018 r. Oznacza to, że obecnie za dotację z Czystego Powietrza zrobimy nawet dwa razy mniej niż w 2018 r.
  • Polski Alarm Smogowy przygotował listę koniecznych zmian w programie Czyste Powietrze oraz dokonał oceny tego co zostało zaproponowane w ramach programu Czyste Powietrze Plus.

Od długiego czasu eksperci zajmujący się programem Czyste Powietrze oraz Polski Alarm Smogowy wskazują na konieczność pilnych zmian w tym programie.

Powinny one zachęcić beneficjentów programu do większego inwestowania w ocieplenie domów, które zmniejszy zużycie paliw (węgla, gazu, biomasy) oraz skutecznie ochroni gospodarstwa domowe przed skutkami kryzysu energetycznego.

Polskie domy są w fatalnym stanie energetycznym

Według szacunków Polskiego Alarmu Smogowego program Czyste Powietrze może doprowadzić do zmniejszenia zużycia węgla w gospodarstwach domowych nawet o połowę.

– Gdyby kilka lat temu rząd zaczął na poważnie traktować efektywność energetyczną, to dziś zużycie węgla w gospodarstwach domowych nie wynosiłoby 9-11 milionów ton rocznie lecz mniej niż 5 milionów. Nie musielibyśmy teraz desperacko szukać po świecie brakujących kilku milionów ton węgla ­– mówi Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego.

Jak wskazują badania Instytutu Ekonomii Środowiska, polskie domy są w fatalnym stanie energetycznym. Ponad 30% nie posiada żadnego ocieplenia ścian zewnętrznych. – Polskie domy to wampiry energetyczne. Ciepło zamiast ogrzewać domowników ucieka przez nieszczelne ściany i okna. Dlatego oczekujemy od rządu podjęcia pilnych działań, które pozwolą uwolnić gigantyczny potencjał jaki tkwi w efektywności energetycznej, a tym samym chronić budżety gospodarstw domowych przed wzrostem cen – mówi Guła.

Czyste Powietrze Plus nie uwzględnia wysokich cen materiałów dociepleniowych

Niestety, długo oczekiwana reforma Programu Czyste Powietrze, która wchodzi w życie z dniem jutrzejszym, wprowadza jedynie kosmetyczne zmiany w programie i nie zwiększa w wystarczający sposób wsparcia do ocieplenia domów.

Główną zmianą jest zwiększenie maksymalnej dotacji o 10 tys. złotych dla gospodarstw domowych o najniższych dochodach. Nie dotyczy ona zatem aż 70% beneficjentów programu.

Ceny materiałow budowlanych w Czystym Powietrzu (tzw. koszty kwalifikowane) nie były aktualizowane od początku funkcjonowania programu tj. od 2018 r.

Oznacza to, że obecnie za dotację z Czystego Powietrza zrobimy nawet dwa razy mniej (np. ocieplimy dwukrotnie mniejszą powierzchnię ścian zewnętrznych) niż w 2018 r.

Jak podaje PAS, przez ostatnie 3 lata dotację z Czyste Powietrze zostały w dużej części zjedzone przez rosnącą inflację. Według badań Instytutu Ekonomii Środowiska między sierpniem 2020 r. a styczniem 2022 r. ceny styropianu grafitowego wrosły o 105%. W samym tylko 2021 r. średnia cena docieplenia domu styropianem o grubości 15 cm wrosła o 34%, czyli z 149 zł/m2 do 199 zł/m2..

Zaproponowane zmiany to zbyt mało, żeby uwolnić niewykorzystany potencjał efektywności energetycznej i realnie pomóc gospodarstwom domowym w znaczącym obniżeniu rachunków za ogrzewanie.

Zmiany w Czyste Powietrze nie uwzględniają realnych progów dochodowych Polaków

Program Czyste Powietrze nieuwzględniań realnych progów dochodowych właścicieli domów, na podstawie których kwalifikuje się wysokość przyznanej dotacji na np. docieplenie domu.

Jak podają eksperci PAS dwucyfrowa inflacja spowodowała że realne dochody Polaków się obniżyły. Do podwyższonego poziomu dotacji w programie Czyste Powietrze Plus kwalifikują się osoby, które zarabiają miesięcznie mniej niż: 1564 zł w gospodarstwie wieloosobowym i 2189 zł w gospodarstwie jednoosobowym.

Do najwyższego poziomu dotacji zakwalifikuje się niewielka część beneficjentów bo zarabiające średnio miesięcznie mniej niż 900 zł (gosp. wieloosobowe) i mniej 1260 zł w gospodarstwie jednoosobowym.

Od 1 lipca br. płaca minimalna wyniosła 3010 zł brutto, a więc pracownik otrzyma netto na rękę 2363,56 zł. 

Właściciele gospodarstw domowych, którzy otrzymują minimalną płacę w żaden sposób nie zakwalifikują się do najwyższego i podwyższonego poziomu dotacji. Mało kto więc będzie mógł skorzystać z podwyższonego poziomu dofinansowania sięgającego do 47 tys. zł i z maksymalnego sięgającego do 79 tys. zł.

Co powinno realnie zmienić się w programie Czyste Powietrze na plus?

Polski Alarm Smogowy przygotował listę koniecznych zmian w programie Czyste Powietrze oraz dokonał oceny tego co zostało zaproponowane w ramach programu Czyste Powietrze Plus.

– Mam wrażenie, że Czyste Powietrze Plus to bardziej zabieg marketingowy, niż realna pomoc dla gospodarstw domowych. Problemy, które zostały zidentyfikowane przez ekspertów wiele miesięcy temu, tj. spadek realnej wartości dotacji na skutek szalejącej inflacji czy zubożenie społeczeństwa, wciąż pozostają lekceważone przez Ministerstwo Klimatu – mówi Guła.

Wśród reform proponowanych przez PAS znajdziemy: urealnienie cen urządzeń grzewczych i materiałów dociepleniowych (a więc podniesienie realnych dotacji do tych produktów), zwiększenie dotacji do działań zmniejszających zużycie energii cieplnej domów czy uproszczenie procedur rozliczeniowych, które obecnie trwają nawet miesiącami.

Polski Alarm Smogowy wystosował dziś do Premiera list z apelem o pilne reformy w programie Czyste Powietrze. W liście do premiera Morawieckiego, Polski Alarm Smogowy ponowił też apel o powołanie pełnomocnika ds. efektywności energetycznej i czystego powietrza.

– Od czasu odejścia pełnomocnika rządu ds. czystego powietrza, z przykrością obserwujemy rosnący chaos w działaniach oraz brak koordynacji działań rządu na polu efektywności energetycznej i czystego powietrza, dlatego też apelujemy do Pana Premiera o pilne powołanie pełnomocnika ds. efektywności energetycznej i czystego powietrza – napisano w apelu.