Jakość powietrza w Polsce zaliczana jest do najgorszych w całej Unii Europejskiej. Doświadczają tego mieszkańcy miast, którzy szczególnie w okresie jesienno-zimowym odczuwają skutki smogu. A jak sytuacja ma się do terenów wiejskich, które zamieszkuje blisko 15,3 mln osób?

Według opracowania przygotowanego na zlecenie Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej przez Institute for Security, Energy and Climate Studies, Polska jest jedynym państwem UE, gdzie wykazywany jest trend wzrostowy udziału tzw. pyłu zawieszonego PM10, jednego ze składników smogu, właśnie na terenach wiejskich. Pomimo tego – jak wynika z kwietniowego badania Centrum Badania Opinii Społecznej – aż 40 proc. mieszkańców terenów wiejskich twierdzi, że w ich okolicy w ogóle nie ma problemów ze smogiem.

– W ramach tegorocznej konferencji zwróciliśmy uwagę na problem smogu, który w takim samym, a może nawet większym stopniu dotyka mieszkańców małych miast i gmin, jak ich sąsiadów z dużych aglomeracji. Przede wszystkim, na terenach wiejskich blisko 90 proc. gospodarstw domowych jest ogrzewanych przy wykorzystaniu paliwa stałego, podczas gdy w mieście to tylko niecałe 28 proc. Resztę stanowi bowiem ciepło z sieci ciepłowniczej – ok. 60%, oraz gazu ziemnego – 11,5 proc. Ponadto na obszarach wiejskich większość budynków jest wyposażona w węglowe piece zasypowe o przestarzałej technologii, generujące dziesięciokrotnie więcej pyłów, niż piece najnowszej generacji. A smog to przede wszystkim konsekwencja tzw. niskiej emisji, która wynika głównie ze spalania opału w piecach, kominkach i podobnych paleniskach. Jeżeli do tego dodamy, że na wsiach wykorzystywany jest niskiej jakości opał, w tym niestety śmieci i tworzywa sztuczne, to mamy czytelną diagnozę przyczyn smogu na terenach wiejskich – mówi Krzysztof Podhajski, prezes zarządu Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej, organizatora konferencji.

O tym, jaka jest skala problemu smogu na polskiej wsi, oraz jakie działania należy podjąć, aby poprawić jakość powietrza na terenach wiejskich, dyskutowali uczestnicy panelu pn. „Program Czyste Powietrze, oraz inne narzędzia wykorzystywane w walce ze smogiem na terenach wiejskich”, w pierwszym dniu konferencji. Wzięli w nim udział: Jerzy Plewa – dyrektor generalny w Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich w Komisji Europejskiej (DG AGRI), Aneta Willems – dyrektor wydziału emisji przemysłowych i bezpieczeństwa w Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska w Komisji Europejskiej (DG ENV), Piotr Serafin – p.o. dyr. gen. Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, Paweł Ciećko – p.o. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, Anna Król – wiceprezes zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

„Kierunki rozwoju polityki energetycznej na obszarach wiejskich w Unii Europejskiej i w Polsce w kontekście poprawy jakości powietrza” to temat panelu dyskusyjnego otwierającego drugi dzień konferencji. Wzięli w nim udział: Phil Hogan – komisarz ds. rolnictwa UE, minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski, minister środowiska Henryk Kowalczyk, Jerzy Buzek – przewodniczący Komisji ds. Przemysłu, Badań Naukowych i Energii PE, oraz Tadeusz Skobel, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii.

O tym, jakie działania sprawdzają się w walce o czyste powietrze, dyskutowali uczestnicy panelu pn. „Wykorzystanie dobrych praktyk i innowacyjnych rozwiązań w walce ze smogiem”, z udziałem: Josefa Hartmanna – Burmistrza Gminy Lichtenau w Niemczech, Michała Wiśniewskiego, z-cy dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, Piotra Czopka, naczelnika wydziału energetyki rozproszonej w Departamencie Energii Odnawialnej i Rozproszonej w Ministerstwie Energii, Henryka Majchrzaka, przewodniczącego Rady Nadzorczej Polskiej Grupy Biogazowej S.A., oraz Jacka Dacha, kierownika pracowni ekotechnologii Wydziału Rolnictwa i Bioinżynierii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Uczestnicy konferencji oceniali założenia rządowej i unijnej strategii w walce o czyste powietrze i możliwości realnego wpływu na zwiększenie zainteresowania mieszkańców terenów wiejskich zmianą sposobu pozyskiwania ciepła, np. w kierunku wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii. Dyskutowano o kierunkach i możliwościach rozwoju energetyki rozproszonej, m.in. w kontekście wsparcia w ramach programów unijnych i krajowych. Poruszono również zagadnienia dotyczące problemów i barier, jakie mogą napotkać beneficjenci funkcjonujących programów wsparcia, zainteresowani proekologicznymi inwestycjami.

„Energia, Środowisko, Rolnictwo” cykl międzynarodowych konferencji poświęcony problematyce bezpieczeństwa energetycznego, środowiska i rolnictwa – fundamentom zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich w Polsce. Ich celem jest wypracowanie rozwiązań służących zmniejszeniu ubóstwa energetycznego na terenach wiejskich, podnoszeniu stanu świadomości ekologicznej, aktywizacji lokalnych społeczności oraz ożywieniu gospodarczemu na polskiej wsi.

Konferencja organizowana jest we współpracy z Agro Promotion SA oraz Fundacją Na Rzecz Rozwoju Wsi „Polska Wieś 2000” im. M. Rataja, pod patronatem honorowym ministra środowiska Henryka Kowalczyka. Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Działania EFRWP skupiają się na wsparciu inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, rozwoju lokalnych przedsiębiorstw oraz działaniach edukacyjnych i społecznych skierowanych do osób zamieszkujących obszary wiejskie.