PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Sucho coraz suszej

Częstotliwość występowania letnich suszy wyraźnie wzrosła w ostatnich latach. Tegoroczną widać było nawet na zdjęciach satelitarnych. Dotkniętych nią zostało 70 proc. gmin i 60 proc. gruntów ornych. Czy jest to skutek efektu cieplarnianego i zapowiedź daleko idących zmian klimatycznych w Polsce?



W ocenie bardzo wielu klimatologów licząca 6,5 mld ludzka populacja rozchwiała klimat panujący na naszej planecie. Przejawem tego jest wzrost średniej temperatury powietrza. Przez ostatnie 100 lat podniosła się ona o 0,74OC. Sam efekt cieplarniany – zdolność atmosfery do zatrzymywania promieniowania m.in. cieplnego – to naturalne zjawisko, które korzystnie wpływa na warunki życia na Ziemi. Dzięki temu na jej powierzchni i w dolnych warstwach atmosfery jest cieplej, niż gdyby atmosfera nie istniała. Gdyby nie efekt cieplarniany, średnia temperatura na naszej planecie wynosiłaby około -20 zamiast +15OC. Działalność człowieka może jednak wzmacniać ten efekt i powodować niekorzystne zmiany w klimacie.

RAPORT IPCC

Susza.1.jpg

Autor: M. Mazurski

Wynikiem troski opinii międzynarodowej o stan klimatu było powołanie w 1988 r. przez ONZ Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC). Przedmiotem jego działalności jest ocena zagrożeń związanych z globalnym ociepleniem, spowodowanym przemysłową aktywnością człowieka. IPCC cyklicznie publikuje raporty na temat globalnych zmian klimatycznych. Najnowszy zawiera m.in. następujące wnioski:
- ocieplanie klimatu jest faktem;
- notowane wzrosty średniej temperatury na świecie są powiązane ze wzrostem stężenia gazów cieplarnianych będących wynikiem działalności człowieka;
- prawdopodobieństwo, że ocieplenie jest spowodowane tylko naturalnymi procesami, wynosi mniej niż 5 proc.;
- średnia temperatura na świecie do końca wieku może wzrosnąć o 1,6 – 6,4OC, co spowoduje:
i podniesienie poziomu mórz od 18 do 59 cm,
i zwiększenie częstotliwości występowania fali upałów i ulewnych deszczy (prawdopodobieństwo szacowane jest na ponad 90 proc.),
- zwiększenie liczby powodzi i susz (prawdopodobieństwo sięga ponad 66 proc.);
- globalne stężenie w atmosferze dwutlenku węgla, metanu i tlenku azotu wzrasta na skutek przemysłowej działalności człowieka od 1750 r. i obecnie jest wyższe niż kiedykolwiek na przestrzeni ostatnich 650 tys. lat.

OPINIA EKOLOGÓW
Obecne zmiany klimatyczne są znacznie większe niż wszystko, co obserwowano w ostatnim tysiącleciu – wynika z raportu organizacji ekologicznej World Wild Found (WWF – Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody). Na przestrzeni ostatnich 100 lat klimat północnej Europy stał się o 10–40 proc. bardziej wilgotny, natomiast południowej Europy o 20 proc. bardziej suchy. Źródłem tych zmian są przede wszystkim łagodniejsze zimy, coraz częściej występujące okresy wyjątkowych upałów, a także zdecydowanie więcej intensywnych opadów. Według autorów raportu WWF podniesienie średniej temperatury o zaledwie jeden stopień Celsjusza przesuwa granice ekosystemów o 300 kilometrów w kierunku bieguna. Oznacza to, że niektóre gatunki tracą teren swojego naturalnego występowania i wymierają, podczas gdy inne zajmują zupełnie nowe dla siebie obszary. Na skutek ocieplenia w Europie Zachodniej wiele roślin kwitnie obecnie o cały miesiąc wcześniej, niż zanotowano to kiedykolwiek w ciagu ostatnich 200 lat.

Przy obecnych działaniach (a właściwie ich braku) niemożliwe staje się zapobieganie niknącej bioróżnorodności. Innymi słowy, jeśli nie podejmiemy zdecydowanych kroków w celu zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery (bo to one odpowiadają w największym stopniu za globalne ocieplenie), nie zdołamy powstrzymać procesu przyspieszonego wymierania gatunków. Co zatem należy zrobić? Ograniczyć wzrost temperatury – uważają autorzy raportu WWF, prof. Rik Leemans i Arnold van Vliet z holenderskiego Uniwersytetu Wageningen.

DESZCZOWNIE SĄ NIEZBĘDNE
Raport profesora Macieja Sadowskiego z Instytutu Ochrony Środowiska i raport rządowy w sprawie zmian klimatu (już trzeci) donoszą, że w Polsce należy się spodziewać poważnych konsekwencji ocieplenia klimatu. Rolnictwo czekają duże zmiany. Według przygotowanego scenariusza, średnia temperatura roczna wzrośnie do końca XXI wieku o 5OC. Ilość opadów w okresie jesienno-zimowym wzrośnie o 20 proc., a w letnim spadnie o 15 proc. Spowoduje to drastyczny spadek plonów takich roślin, jak buraki cukrowe i ziemniaki przy równoczesnym wzroście plonów o 30–40 proc. gatunków ciepłolubnych, jak: kukurydza, słonecznik, soja. W najtrudniejszej sytuacji znajdzie się Wielkopolska, co już zapowiadają wysychające jeziora: Powidz, Gopło, Suszewskie.

Sezon wegetacyjny w Wielkopolsce wydłużył się o mniej więcej 10 dni, a może wkrótce będzie to cały miesiąc. To oznacza, że np. już 75 proc. pól w Polsce pod względem agro-klimatycznym będzie się nadawać do uprawy kukurydzy, a przecież 25 lat temu mało komu ona w pełni dojrzewała. Wiadomo też, że mszyca czeremchowa zakażająca zboża jare rdzą zbożową nie wraca na swojego żywiciela pierwotnego, tylko dalej zakaża, tym razem zboża ozime, co dawniej się nie zdarzało – stwierdza prof. Janusz Olejnik, który kieruje Katedrą Agrometeorologii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Takie i podobne ustalenia naukowe rolnicy powinni brać pod uwagę.Z powodu powtarzających się susz problemy będzie mieć nie tylko ten region. Doskonale widzą to polscy sadownicy. Aż 30 proc. polskich sadów ma już systemy nawadniające, a w świeżo tworzonych – co drugi. Instalują je też coraz częściej plantatorzy warzyw, właściciele szkółek drzew owocowych i ozdobnych, a nawet pastwisk.

SUSZA CO DWA LATA
Jak wynika z danych Państwowego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ostatnich dwudziestu pięciu latach częstotliwośćwystępowania susz w Polsce (podobnie, jak i innych ekstremalnych zjawiskmeteorologicznych), zwiększyła się. W tym czasie największe susze obejmujące większeczęścikraju (co najmniej 75 proc. jego powierzchni) odnotowano w latach: 1982, 1983,1984, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994, 2000, 2002, 2003, 2005 i 2006. Za najbardziej katastrofalne w tym okresie uznaje sięsuszew latach:1982, 1992,1994 i 2006. Do częstych susz trzeba zacząć się poważnie przygotowywać. Zaniechanie tego grozi poważnymi konsekwencjami społecznymi. Klęski suszowe powodują bowiem konieczność wypłacania rolnikom rekompensat. Tylko w części pochodzą one za składek ubezpieczeniowych zbieranych na ten cel. Społeczność miejska jeszcze akceptuje te działania, ale jak długo będzie się na to zgadzać?

APEL DO MINISTRA
Istnieje pilna potrzeba zbudowania skutecznego mechanizmu finansowo-organizacyjnego, który pozwoliłby na okresowe zatrzymywanie odpływu wody z systemów melioracyjnych. Pomimo że jest to podstawowy kanon nowocześnie rozumianych melioracji, zagadnienie to bywa ignorowane. Skutkiem jest ogromny, bezproduktywny odpływ wody z sieci melioracyjnych. Wody, której dramatycznie brakuje – i brakować będzie coraz więcej – w czasie powtarzających się susz letnich.W obliczu znanych resortowi rolnictwa raportów, powinien on wystąpić z inicjatywą rządowej pomocy finansowej w budowie tanich, lekkich, stałych zastawek (progów) na rowach melioracyjnych. Budżet państwa nie zostałby obciążony dodatkowymi kosztami. Można na ten cel skorzystać ze środków unijnych. Działanie to powinno być częścią Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Należy także stworzyć system małej retencji obejmujący małe i średnie cieki wodne. Pozwoliłoby to zatrzymywać maksymalne ilości wody z jesienno-zimowych opadów. Niestety, inwestycje nieprodukcyjne, w tym również budowa urządzeń małej retencji, nie zostały uwzględnione w obecnej wersji PROW na lata 2007–2013. Organizacje pozarządowe apelują o zmianę sytuacji, czy ich głos zostanie dosłyszany przez ministra rolnictwa Marka Sawickiego?

CZY ZAPŁACIMY KARY ?
Nie są to jedyne koszty, jakie możemy już wkrótce ponieść na skutek wystąpienia efektu cieplarnianego. Jako członek Unii Europejskiej nasza gospodarka będzie musiała spełnić ostre limity emisji dwutlenku węgla na lata 2008–2012 r. Są one konsekwencją podpisania przez Unię protokołu z Kyoto – międzynarodowej umowy, której sygnatariusze zobowiązali się do redukcji emisji gazów cieplarnianych (o 5,2 proc. do 2012 r.). W efekcie elektrownie i elektrociepłownie czekają kosztowne inwestycje, które oczywiście sfinansują klienci, płącąc wyższe rachunki za energię. A na koniec może się okazać, że emisja zanieczyszczeń zamiast spaść – wzrośnie, gdyż na skutek skoku cen do łask powrócą tradycyjne metody ogrzewania, czyli małe przydomowe kotłownie opalane węglem. A te nie spełniają żadnych norm.•
wojciech.konieczny@ plantpress.pl

Sucha statystyka
Susze w Polsce:
h 1951–1981 (30 lat) – lat posusznych było 6, susza co 5 lat,
h 1982–2006 (24 lata) – lat posusznych było13, susza co 2 lata.
Tę prawidłowość potwierdza tegoroczna susza. Można więc przypuszczać, że przyszły rok będzie nieco bardziej wilgotny. W najbliższych dziesięcioleciach czekają nas częste okresy susz i upałów przeplatane powodziami.

Kłopoty z glutenem
Niemieccy naukowcy udowodnili, że wysoka zawartość dwutlenku węgla w atmosferze powoduje, że ziarno zbóż w Europie zawiera coraz mniej glutenu – białka w mące, który nadaje ciastu lepkość – donosi „New Scientist”. Badacze przewidują, że do 2050 r. poziom dwutlenku węgla w atmosferze spowoduje, że w związku z brakiem glutenu ciasto będzie wyrastać o 20 proc. mniej niż obecnie. Dwutlenek węgla utrudnia przyswajanie azotu przez rośliny, czego następstwem jest niedobór białka. Dla osób uwielbiających ciabattę i puszyste pieczywo będzie to prawdziwy dramat. Negatywne działanie dwutlenku węgla na zboże będzie prawdopodobnie miało wymiar globalny i dotknie również inne rodzaje ziarna i podstawowe produkty żywnościowe. Podwyższony poziom dwutlenku węgla jest jedną z przyczyn zmniejszającej się produkcji ryżu.

Krowy powodem ocieplenia
Za jedną piątą światowej emisji gazów cieplarnianych odpowiadają hodowcy zwierząt. Krowy są odpowiedzialne za 30 proc. emisji gazów cieplarnianych w Argentynie. Wynik był kompletnym zaskoczeniem dla badaczy. Każda z krów wydalała 800–1000 litrów metanu dziennie. Ten związek chemiczny jest 23-krotnie bardziej niebezpieczny dla atmosfery niż dwutlenek węgla. W wypadku Argentyny, która wypasa 55 milionów krów, ma to istotny wpływ na efekt cieplarniany.

Źródło: Farmer 16/2008

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.209.80.87
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.