Włóknisto-cementowe płyty nazywane potocznie eternitem, stosowane były w Polsce w latach 60. i 70. jako pokrycie dachowe. W składzie takich falistych okładzin znajdowało się nawet 13% niebezpiecznego dla zdrowia azbestu, który z czasem zaczął uwalniać się do środowiska. Szkodliwość eternitu wynika więc ze szkodliwości azbestu, znajdującego się w jego składzie.

Rozpad płyt azbestowo-cementowych, w zależności od zastosowanej technologii, następuje po 20-50 latach.

Eternit na dachu narażony jest bowiem na wymywanie spoiw cementowych przez deszcze, w konsekwencji czego azbestowe włókna zostają odsłonięte i rozszczepione. Pękające i kruszejące płyty eternitowe stanowią więc niebezpieczeństwo dla zdrowia, a nawet życia mieszkańców. 

Dlaczego azbest jest tak szkodliwy dla naszego zdrowia?

Azbest to ogólna nazwa na minerały krzemianowe występujące w przyrodzie w postaci włókien. Z uwagi na dużą odporność tychże struktur, ich ogniotrwałość, izolacyjność termiczną oraz słabe przewodnictwo prądu, były one powszechnie wykorzystywane w budownictwie (w Polsce aż do 1997 roku).

Zakaz stosowania, produkcji i wprowadzania do obrotu produktów azbestowych (zawierających w swoim składzie powyżej 0,1% azbestu) wynikał z odkryć dotyczących szkodliwości tej grupy minerałów. Ten surowiec okazał się przyczyną ciężkich schorzeń – chorób opłucnej, nowotworów oraz pylicy azbestowej.

Problemy zdrowotne wynikające z kontaktu z azbestem są konsekwencją przenikania drobnych włókien do dolnych dróg oddechowych, wbijania się w struktury narządów wewnętrznych i ciągłego drażnienia komórek układu oddechowego.

Przepisy dotyczące usuwanie azbestu wraz z pokryciami eternitowymi

Do kiedy wymiana eternitu będzie konieczna? Z uwagi na wysoką szkodliwość azbestu znajdującego się w składzie eternitu, w 2009 w Polsce wprowadzono Program Oczyszczania kraju z azbestu.

Zakończenie projektu planowane jest na 2032 rok. Weryfikacją i oceną przebiegu tej inicjatywy zajmuje się Najwyższa Izba Kontroli. 

Dotychczasowe kontrole przeprowadzono na podstawie art.2 ust.1 ustawy z 23.12.1994 o Najwyższej Izbie Kontroli oraz art. 2 ust. 2 o NIK.

Zmiana przepisów dotyczących użytkowania i usuwania azbestu
Zmiana w rozporządzeniu dotyczącym wykorzystywania i usuwania produktów azbestowych miała miejsce 18 września 2010 roku. Modyfikacje dotychczasowych wymagań dotyczyły:

  • sposobu przeprowadzania okresowych kontroli i ich raportowania;
  • sposobów identyfikacji azbestu w materiałach;
  • procedur narzucanych na wykonawcę prac;
  • rodzajów dopuszczalnych składowisk odpadów azbestowych.

Podstawą prawną do egzekwowania przepisów jest Ustawa o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest z dnia 19 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 3/2004 r., poz. 20, ze zm.), Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 5 sierpnia 2010 r. (Dz. U. Nr 162/2010 r., poz. 1089) oraz Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 2 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 71/2004 r., poz. 649).

Należy pamiętać, że usuwaniem azbestu nie można zajmować się samodzielnie. Konieczne jest skorzystanie z usług specjalistycznej firmy. Największe ryzyko dostania się włókien azbestowych do układu oddechowego istnieje bowiem podczas obróbki, kruszenia i pracy z produktami azbestowo-cementowymi.

Z uwagi na wysoką szkodliwość eternitu, po demontażu płyt, gruz powinien być przetrzymywany w przeznaczonych do tego miejscach – składowiskach odpadów niebezpiecznych. Jeszcze bardziej rekomendowanym rozwiązaniem, bo niepozostawiającym problemu kolejnym pokoleniom, jest wybór zakładów unieszkodliwiających azbest.

Kara za eternit, czyli konsekwencje niezastosowania się do przepisów

Kary związane z eternitem mogą pojawić się na każdym etapie niedostosowania się do przepisów. 

Grzywnę w wysokości 1000 zł można otrzymać już wtedy, gdy nie złożymy formularza z informacjami o wyrobach zawierających azbest (w przypadku, jeżeli gmina samodzielnie nie prowadzi inwentaryzacji). 

Konsekwencje finansowe i prawne grożą nam również w momencie samodzielnego wykonania prac budowlanych czy transportowania oraz składowania azbestu (grzywna do 5000 zł/prace społeczne/areszt).

Z karą finansową lub pozbawieniem wolności powinny liczyć się także osoby lub firmy produkujące, obracające oraz stosujące azbest i wyroby z jego zawartością. Tam kwoty mogą przekroczyć nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych za dzień.

Czym zastąpić pokrycie z eternitu?

Azbest na dachu zastąpić warto pokryciem równie trwałym i nieobciążającym konstrukcji domu, ale bezpiecznym dla człowieka oraz środowiska.

Pamiętajmy bowiem, że eternit jest surowcem stosunkowo lekkim, w związku z tym więźba dachowa nim pokryta nie musiała mieć dużej wytrzymałości. W przypadku słabej konstrukcji domu i/lub więźby, ciężkie ceramiczne dachówki mogą się nie sprawdzić. Zamiast nich polecane są natomiast lekkie pokrycia wykonane z blachy. 

Płaskie pokrycia dachowe wiodą absolutny prym w trendach architektonicznych ostatnich sezonów. Firma Regamet, która od ponad trzydziestu lat oferuje nabywcom innowacyjne rozwiązania dachowe, pokryciem Karen potwierdza, że w swojej strategii podąża za obecnymi trendami, stawiając na najwyższą jakość, aby zapewnić inwestorom zawsze dokładnie to, czego poszukują.

- Kilkuletni proces tworzenia Karen we współpracy z producentem maszyn, w których będzie ona wytwarzana, zaowocował stworzeniem blachodachówki absolutnie nowatorskiej i szczelnej. Warto również dodać, że jej wariant czteromodułowy jest na rynku tego typu produktów unikalny – zapewnia z kolei Bartłomiej Ukowski, dyrektor handlowy Regamet.