W celu zobrazowania, jak istotny jest dobór zarówno materiałów dociepleniowych oraz wznoszeniowych przy budowie energooszczędnego domu, posłużymy się obliczeniami przeprowadzonymi przez ekspertów Port PC, którzy zaprezentowali, jak zmieniają się roczne koszty ogrzewania w zależności od tego, z jakich materiałów budowlanych i dociepleniowych został wykonany dom. 

W przypadku jednorodzinnego budynku mieszkalnego o powierzchni ok. 100 m2, który nie jest prawidłowo zaizolowany i wykonany ze słabej jakości materiałow budowlanych, sam roczny koszt ogrzewania piecem węglowym o średniej sprawności 65 proc. wyniesie ponad 8700 zł w 2022 r. Na ogrzewanie węglem podobnego domu, ale wykonanego i docieplonego w energooszczędnym standardzie energetycznym zgodnie z Warunkami Technicznymi na 2021 r., wydamy ok. 2820 zł rocznie, zatem w 2022 r. można oszczędzić ponad 5880 zł rocznie na ogrzewaniu domu, wybierając odpowiednie materiały wznoszeniowe i termoizolacyjne. A pamiętajmy, że koszty ogrzewania domu będą rosły z roku na rok. Jak taki efekt można osiągnąć, dobierając odpowiednie materiały wznoszeniowe?

Dobór materiałów wznoszeniowych ma znaczenie

Najwięcej ciepła ucieka przez przegrody zewnętrzne budynków. To właśnie dobranie materiałów wznoszeniowych o właściwych parametrach technicznych jest kluczowe przy budowie energooszczędnych domów. Do budowy ścian zewnętrznych stosuje się zazwyczaj takie materiały, jak: beton komórkowy, silikaty, pustaki ceramiczne. Każdy z nich wyróżnia się innymi parametrami czy właściwościami. Wykorzystuje się je do budowy ścian jedno-, dwu- oraz trójwarstwowych. Niezależnie od doboru rodzaju materiału ściany każdego budynku, w tym i grubość, powinny być tak zaprojektowane, aby spełniać wymagania prawne zawarte w rozporządzeniu WT 2021. A zmiany prawne, które weszły w życie na początku 2021 r., regulują, że dla zewnętrznych ścian współczynnik U nie może wynosić więcej niż 0,20 [W/(m2⋅K)]. Wbrew pozorom nie jest to wynik łatwy do osiągnięcia, gdy sięgniemy po tańsze, ale tradycyjne rozwiązania konstrukcyjne. W takim wypadku trzeba dodatkowo wykonać nawet kilkadziesiąt centymetrów ocieplenia, aby spełnić powyższe wymagania. Istotny jest więc tu dobór odpowiednich materiałów wznoszeniowych pod względem właściwości i parametrów technicznych.

– Weźmy przykład ściany o grubości 25 cm dla warstwy nośnej z ociepleniem w postaci styropianu EPS o λ = 0,040 W/m⋅K o grubości 15 cm, wykończonej od środka jednocentymetrowym tynkiem gipsowym i od zewnątrz półcentymetrowym tynkiem silikatowym ETICS. Jeśli zdecydowalibyśmy się ją wykonać z żelbetu, wirtualny „Asystent projektanta” wyliczy nam współczynnik U na poziomie 0,247. Przy użyciu pustaków ceramicznych zmniejszymy go do wartości U = 0,205. W jednym i drugim przypadku nie spełnimy minimalnych wymagań. Ściana z betonu komórkowego pozwoli nam na osiągnięcie wymaganych wartości. Jeśli zdecydowalibyśmy się np. na H+H Gold+ bloczki 4,0-50 i ścianę grubości 24 cm, to nasza przegroda osiągnie współczynnik równy 0,173 [W/(m2⋅K)] – podkreśla Robert Janiak, menedżer produktu firmy H+H Polska.

Jednak co zrobić, jeżeli masz dom jest już wybudowany?

Docieplenie zwiększy energooszczędność domu

Prawidłowe ustalenie kolejności prac termoizolacyjnych i termomodernizacyjnych pozwoli nam zmniejszyć i to nawet pięciokrotnie zapotrzebowanie na energię niezbędną do ogrzania domu. W pierwszej kolejności prace należy zacząć od ocieplenia ścian i dachu, a dopiero później zastanowić się nad wymianą źródła ciepła na bardziej energooszczędne.

– Żeby inwestycja w odnawialne źródła energii przyniosła właścicielom domów oszczędności, powinni się upewnić, czy budynek nie generuje strat energetycznych, np. z powodu zbyt cienkiego ocieplenia i licznych mostków termicznych – wyjaśnia Adam Buszko, ekspert firmy Paroc Polska. – Jeżeli tak jest, ciepło będzie uciekać, pomimo wkładu w zieloną energię. Jakich strat należy się spodziewać? – Przyjmuje się, że przez sam dach możemy tracić 25-30 proc. energii wykorzystywanej do ogrzewania – dodaje ekspert Paroc Polska.

Przykładowo, nieocieplony dom o powierzchni ok. 90-100 mkw wykazuje zapotrzebowanie na energię końcową do ogrzania (EkCO) na poziomie ok. 100 kWh/m2/rok. Po przeprowadzeniu gruntownej termomodernizacji domu, polegającej na ociepleniu ścian i dachu zgodnie z wymaganiami zawartymi w Warunkach Technicznych z 2021 r., wskaźnik ten zmniejszył się 5-krotnie do poziomu ok. 20 kWh/m2/rok. Właściwe wykonanie termomodernizacji polegające na ociepleniu ścian i dachu oraz stolarki okiennej zgodnie z wymaganiami zawartymi w Warunkach Technicznych z 2021 r. umożliwia nawet trzykrotne zmniejszenie mocy urządzeń grzewczych, np. pompy ciepła oraz zapotrzebowania na energię elektryczną, którą trzeba zużyć do ogrzania domu.

Zdaniem eksperta Dariusz Pruszkowski, doradca techniczny w firmie Styropmin Materiał termoizolacyjny z energooszczędnym parametrem

Odpowiednie ocieplenie domu od fundamentów, przez ściany i podłogi, aż po dach pozwoli zmniejszyć rachunki za ogrzewanie nawet o 30 proc.! W dokumentacji przygotowanej przez projektanta powinna znaleźć się informacja o wymaganych parametrach styropianu w danym elemencie konstrukcji domu, jak i o ilości potrzebnej do ocieplenia. Na rynku najpopularniejszy jest biały, standardowy styropian, ale coraz więcej inwestorów decyduje się także na grafitowy ze względu na lepsze parametry termoizolacyjne. Czym różnią się od siebie? Styropian grafitowy, tzw. pasywny, ma ciemniejszy kolor niż standardowy, a zawdzięcza go dodatkowi grafitu. Ma także lepsze parametry związane z deklarowanym współczynnikiem przewodzenia ciepła, określanym jako lambda. Jest niższy niż w przypadku standardowego styropianu. A im niższy współczynnik, tym więcej ciepła zostaje wewnątrz domu – co przekłada się na ostateczną efektywność warstwy ocieplenia. Drugim ważnym współczynnikiem jest współczynnik przenikania ciepła (U). Jest jednym z kluczowych parametrów przy projektowaniu i budowie każdego budynku. Określa stopień izolacyjności przegród. Im jest niższy, tym przegroda jest lepszym izolatorem, czyli więcej ciepła zatrzymuje, a co za tym idzie – zmniejszają się koszty energii. Co ważne, nie tylko parametry produktu, ale także deklarowane przez producenta zastosowanie jest istotne. 

Zdaniem eksperta Mirosław Rzeszutko, menedżer produktu w firmie Wienerberger 

Energooszczędny dom bez docieplenia

Nowoczesne technologie umożliwiają obecne wybudowanie energooszczędnej ściany jednowarstwowej, bez stosowania dodatkowej, zewnętrznej warstwy ocieplenia. Zminimalizowanie strat energii zapewniają np. ściany wybudowane z pustaków ceramicznych Porotherm typu T, wypełnione wewnątrz izolacją termiczną z naturalnej wełny mineralnej. Są to najcieplejsze z pustaków dostępnych w ofercie Wienerberger, pozwalające osiągnąć współczynnik przenikania ciepła ściany na poziomie U = 0,17 W/(m2K), czyli znacznie lepszym niż wymagania. Zamknięcie materiału izolacyjnego w pustaku ceramicznym pozwoliło osiągnąć trwałość ścian jednowarstwowych przy zachowaniu doskonałych parametrów cieplnych, jak dla ścian docieplanych. O wysokiej izolacyjności termicznej ściany decyduje nie tylko sam materiał, ale równie system murowania. Dzięki zastosowaniu najnowocześniejszej obecnie suchej zaprawy, Porotherm Dryfix, która umożliwia murowanie na bardzo cienką spoinę, mur jest termicznie jednolity (inaczej niż w przypadku zwykłej mokrej zaprawy cementowo-wapiennej, której warstwy same w sobie stanowią mostki termiczne). Ściana wzniesiona w ten sposób jest gotowa znacznie szybciej niż murowana w tradycyjnej technologii, a po 24 godzinach jest całkiem sucha i osiąga pełną wytrzymałość. Po tym czasie ściana uzyskuje tzw. wilgotność ustabilizowaną, czyli taką, jaka utrzymuje się w ścianie podczas użytkowania budynku. Aby ograniczyć straty ciepła, a więc i koszty, należy zwrócić uwagę na mostki termiczne. Zastosowanie gotowych, przemyślanych rozwiązań systemowych pozwala ograniczyć ryzyko ich powstawania, co w konsekwencji zwróci się w postaci niższych rachunków za ogrzewanie.