PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mniszek lekarski: właściwości lecznicze i zastosowanie w kuchni

Mniszek lekarski: właściwości lecznicze i zastosowanie w kuchni
W ostatnich latach można zauważyć wzrost zainteresowania mniszkiem pospolitym, fot. Shutterstock

Wiosną łąki i przydomowe trawniki pięknieją za sprawą mniszka pospolitego zwanego także mniszkiem lekarskim. Ten powszechny żółty kwiat często mijamy bezrefleksyjnie lub w naszych ogrodach traktujemy jako uporczywy chwast. Tymczasem w mniszku drzemie wielka siła. Jest ziołem wszechstronnym ‒ każdą jego część, a więc: korzeń, liście i kwiaty można wykorzystać w profilaktyce, kuchni i kosmetyce.



W ostatnich latach można zauważyć wzrost zainteresowania mniszkiem pospolitym. Swego czasu w ziołolecznictwie surowiec pozyskiwany był jedynie ze stanu naturalnego, obecnie zaś coraz częściej uprawiany jest w Niemczech i Francji jako wartościowa roślina lecznicza i kosmetyczna.

Cenne są w tej roślinie wszystkie części: zarówno liście, korzeń jak i kwiatostany. W maju możemy wyruszyć po zbiory młodych liści, od kwietnia do sierpnia po kwiaty, od sierpnia do września po korzenie. Mlecze są tak pospolite, że chyba każdy z nas wie, jak wyglądają i szczegółowy opis tego zioła jest zbędny, ale warto podkreślić, że mniszek jest rośliną wieloletnią, dorastającą do około 20 cm, to ważna informacja, by odróżnić go od innych podobnych doń roślin.

Spomiędzy mniszkowej rozety ostro zakończonych liści wyrasta długa, zwykle bezlistna dęta łodyga, na której końcu umiejscowiony jest żółty kwiatostan typu koszyczek. Mniszki kwitną zwykle w maju i później powtarzają kwitnienie w sierpniu lub we wrześniu. Mniszek pospolity należy do rodziny astrowatych i podobny jest do innych roślin z podrodziny Cichorioideae np. do: mleczu polnego, mleczu zwyczajny, prosienicznika, pępawy lub jastrzębca. Poniżej w galerii można porównać kolejno: pępawę dwuletnią (Crepis biennis L.), mlecz polny, prosienicznika szorstkiego (Hypochaeris radicata L.) i na końcu mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale). Mniszek od wskazanych krewnych jest zdecydowanie niższy (np. mlecz dorasta do 60-150 cm), jego kwiatostany są bujniej upierzone, a łodyga szersza. Prócz żółtych kwiatostanów rośliny łączy także gorzkawy smak – wszystkie one, na wypadek naszej pomyłki, są jadalne.

Właściwości lecznicze mniszka lekarskiego

Korzeń mniszka zawiera dużo garbników, inuliny, fitosteroli, soli mineralnych, w tym głównie potasu. Ma właściwości żółciotwórcze i żółciopędne, wpływa bakteriobójczo na organizm, przez co wyciąg z korzenia działa przeczyszczająco i moczopędnie. Łagodzi schorzenia wątroby i woreczka żółciowego. Pomaga podczas zaburzeń trawienia ‒ stosuje się go w zaburzeniach przepływu żółci, przy braku apetytu i niestrawności.

Natomiast w liściach mniszka są flawonoidy, flenolokwasy, karotenoidy, oczywiście także potas oraz magnez, krzem, witamina C, PP, A i witaminy z grupy B. Sok mleczny, zawiera związki goryczowe, które nadają mu charakterystycznego smaku i zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, ułatwiając trawienie, a także w zastosowaniu zewnętrznym hamują powstawanie brodawek i kurzajek. Dodatkowo, jak wynika z badań, w kwiatach mniszka występują polisacharydy, które korzystnie wpływają na układ odpornościowy. Działanie immunomodulujące można porównać do właściwości żelu aloesowego lub jeżówki purpurowej. Kwiaty wykazują działanie podobne do pozostałych części zioła, przy czym wykazują silniejsze działanie moczopędne i przeciwzapalne. 

Podsumujmy, mniszek pospolity:

  • usprawnia i odbudowuje wątrobę,
  • ułatwia trawienie,
  • pomaga w kamicy żółciowej
  • podnosi odporność,
  • obniża ilość cukru we krwi,
  • łagodzi kaszel i łagodzi infekcje układu oddechowego, zwłaszcza dla dzieci.
  • doskonałe na przewlekłe nieżyty jamy ustnej, gardła i oskrzeli.

Uwaga: W przypadku osób z problemami z niedrożnością dróg żółciowych lub pęcherzyka żółciowego oraz kamicą żółciową należy zachować wyjątkową ostrożność i nie przyjmować preparatów lub potraw zawierających mniszek. Ponadto mniszek nie jest polecany osobom wrażliwym na substancje goryczowe, ponieważ zioło może powodować dolegliwości żołądkowe i zgagę.

Zapomniany syrop mniszkowy

Smak mniszka lekarskiego dla wielu z nas jest nieznany. Roślina ta kojarzy nam się głownie jako chwast lub dmuchawce, które jako dzieci z upodobaniem wydmuchiwaliśmy. Zwyczaj sporządzania przetworów z mniszka jest jednak wciąż żywy na Pomorzu, przetrwał jako tzw. majowy miodek, czyli gęsty syrop w smaku i barwie przypominający miód. W 2007 roku syrop z mniszka pospolitego został wpisany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na listę produktów tradycyjnych województwa pomorskiego. Syropu można używać go jako lekarstwa w czasie przeziębienia, zastąpić nim miód, osładzając herbatę, wypieki i lub kromkę chleba. Dawniej przypisywano mu właściwości lecznicze, oczyszczające i wzmacniające organizm, zwłaszcza przy problemach wątrobowych. Z ufnością można zaufać ludowej mądrości i stosować syrop w problemach trawiennych, sercowych, skurczach przewodu pokarmowego oraz przy chorobach wątroby. Sprawdzi się również w przypadku wyczerpania psychofizycznego i chorób reumatycznych.

Przepis na majowy miodek

Na zbiór płatków wyruszamy w słoneczny suchy dzień, najlepiej przed południem, ponieważ później kwiaty się zamykają. Potrzebne nam będą 2 szklanki płatków z mniszka, a to oznacza, że powinniśmy zebrać koszyk kwiatów. W innych przepisach spotkałam się z przygotowywaniem syropu z całych koszyczków. Wybór należy do was, choć uważam, że lepszy smak uzyskuje się z samych płatków, ponieważ pozostała część koszyczka zawiera gorzki sok mleczny. Jednak, jeśli zależy nam na właściwościach poprawiających trawienie i działających żółciopędnie, skorzystajmy z całych koszyczków.

Składniki potrzebne to: 

  • 2 szklanki płatków z mniszka
  • 2 szklanki wody
  • 2 szklanki cukru

Z zebranych kwiatów wyskubujemy same płatki, wkładamy je do garnka z cukrem, zalewamy wodą. Całość gotujemy 20 minut. W trakcie gotowania syrop zyskuje żółto-zielonkawy kolor, który wraz z cennymi substancjami przechodzi z płatków. Odcedzamy kwiaty. Gotujemy syrop raz jeszcze aż osiągnie odpowiednią gęstą konsystencję i przelewamy go do słoików. Miodek majowy lepiej trzymać poza lodówką, ale w miejscu zacienionym.

Wino mniszkowe

A oto drugi przepis na wykorzystanie kwiatów mniszka. Tym razem możemy przygotować ciekawe w smaku i zdrowe wino.

Potrzebne nam będą:

  • 8-10 szklanek samych płatków mniszka lekarskiego
  • 1,3 kg cukr około
  • 130 g rodzynek
  • 1,5 pomarańczy bez skórki
  • paczka drożdży winnych
  • pożywka - pół łyżeczki
  • pół łyżeczki kwasku cytrynowego

Płatki mniszka, rodzynki i pokrojoną pomarańczę zalać 1,5 l wrzątku na 3 doby. Odcedzony napar przelać do gąsiora. W między czasie przygotować syrop z 1,3 kg cukru i 0,5 l wody. Dodać dodatkowo litr wody. Odstawiamy, żeby ochłodziło się do temperatury pokojowej. Następnie dodajemy jeszcze łyżeczkę pożywki i drożdży winiarskich. Całość przelewamy do gąsiora, gdzie wino zacznie powoli fermentować. Po tygodniu, gdy nasze wino już sie zezłoci, należy przelać je do buletek wypełnionych po równo rodzynkami. Przed przelaniem jednak należy je odcedzić od pomarańczy i płatków mniszka. Najlepiej uzyć do tego gazy lub sitka z drobnymi oczkami. Gdy wino znajdzie sie w butelkach odstawiamy je na dłuższy czas, by dojrzało. Będzie nam potrzebna, ponieważ proces fermentacji potrwa od 6 do 12 miesięcy.

Z prostych przepisów, nie zabierających nam czasu, wystarczy, że z kilku kwiatów mniszka oderwiemy płatki kwiatowe, zalejemy je wrzątkiem i pozostawimy na 10 minut. Taki napar można wzbogacić imbirem, cytryną i osłodzić miodem - będzie działał wzmacniająco i przeciwprzeziębieniowo. Taki napar można pić niż trzy razy dziennie. Ma właściwości moczopędne,  oczyszczające, regulujące cukier i wzmacniające. 

Napar z mniszka, fot. farmer.pl
Napar z mniszka, fot. farmer.pl


Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (3)

  • Julita 2021-06-08 10:58:50
    ja od siebie mogę dorzucić jeszcze, że siemię lniane z babką płesznik i babką jajowatą super działa na problemy trawienne! ;)
  • Stanisław skwiercz 2021-05-13 17:38:22
    Na świecie od 1996r . dawną medycynę odbudowują ,, NOWE DZIEDZINY NAUKI ,, MEDYCNA MIAŁA NISKI POZIOM WIEDZY ,OD ŚREDNIOWIECZA SIĘ NIE ROZWIJAŁA ,,,,,,,,,uprzednie metody uchylili i leczą wg mojej wiedzy ,,,,,,wszystkiego nie opracowali ,,,,,MUSZĄ SIĘ UCZYĆ ,,,,,,
  • Stanisław skwiercz 2021-05-13 17:33:20
    W GMINACH ZBIERAĆ WIEDZĘ I NIE ROZDAWAĆ ,,,,,1 GMNA W KAZDYM POWIECIE BEDZIE MIAŁA KLINIKI ,LECZNIA BIOLOGICZNEGO , później każda gmina może tworzyć KLINIKI ,,,,,,,DIETA + ZIOŁA + RUCH = NA RAZIE BIAŁA PLAMA ,,,,NIE WDROŻYŁY POOWIATY ,,,,finansują AKDEMIE MEDYCZNE ŚWIATA ,,,,,,,,SZOK,, najpierw bezwłady centralne ,rekreacja 23 dni ,,to zaszczytna praca,,,,,,,,

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.228.52.223
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.