Podczas czwartkowej (2 kwietna) konferencji prasowej przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedziała zmobilizowanie wszelkich dostępnych środków środków na walkę z koronawirusem. - Wieloletni budżet UE powinien być nowym Planem Marshalla dla Wspólnoty - podkreśliła von der Leyen. - Chcielibyśmy tak ukształtować wieloletni budżet UE na lata 2021-2027, by był kluczową częścią odpowiedzi na kryzys wywołany pandemią - dodała przewodnicząca Komisji Europejskiej.

Dla przypomnienia: państwa Unii Europejskiej obecnie prowadzą – wstrzymane na czas pandemii koronawirusa – negocjacje dotyczące nowej perspektywy finansowej UE. Kością niezgody w sprawie kształtu unijnego budżetu na lata 2021-2027 pozostaje wysokość przewidywanych cięć (z uwagi na Brexit). 

Komisja poinformowała, że środki z funduszy strukturalnych, które zostaną przeznaczone na walkę z koronawirusem będą pochodziły z trzech instrumentów: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności. Komisja informuje, że są to środki dotychczas niewykorzystane przez państwa członkowskie, a zarządzanie nimi ma być od teraz jak najbardziej elastyczne, by w najlepszy możliwy sposób odpowiedziały na potrzeby i wyzwania poszczególnych państw w związku z epidemią.

Komisja zdecydowała przy tym o zniesienie wymogu współfinansowania projektów, który obowiązuje w przypadku funduszu strukturalnych. Wszystko po to, by – jak przekonuje Ursula von der Leyen – w najbardziej możliwy sposób uprościć wydawanie tych środków. Jednocześnie Komisja zamierza przeznaczyć dodatkowe 3 mld euro z budżetu UE na maski i sprzęt medyczny.

Co konkretnie zyskają rolnicy?

Komisja Europejska zgodziła się dziś, by w dobie epidemii koronawirusa, kraje członkowskie UE mogły bardziej elastycznie korzystać ze środków m.in. z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w tym tych, przewidzianych w PROW. Zgodziła się też na kilka uproszczeń w tych obszarach. 

Komisja proponuje: 

• elastyczność w korzystaniu z instrumentów finansowych: rolnicy i inni beneficjenci rozwoju obszarów wiejskich będą mogli korzystać z pożyczek lub gwarancji w wysokości do 200 000 EUR na korzystnych warunkach, takich jak bardzo niskie stopy procentowe lub korzystne harmonogramy płatności;
• realokacja środków: kraje UE będą mogły korzystać z pieniędzy niewykorzystanych w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich (PROW), zamiast odsyłać je z powrotem do budżetu UE, jednak środki te nadal będą musiały zostać wykorzystane w ramach odpowiedniego PROW;
• odroczenie przedłożenia rocznych sprawozdań z realizacji PROW;
• nie są wymagane zmiany umów o partnerstwie: kraje UE nie będą musiały zmieniać umów o partnerstwie w celu modyfikacji swoich PROW (zniesienie niektórych procedur administracyjnych).

Komisja zaproponowała także dalszą elastyczność i uproszczenie instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej:

• przedłużenie terminu składania wniosków o płatności w ramach WPR: termin zostanie przedłużony o miesiąc, z 15 maja do 15 czerwca 2020 r., dając rolnikom więcej czasu na wypełnienie wniosku zarówno o płatności bezpośrednie, jak i płatności na rozwój obszarów wiejskich;
• wyższe zaliczki na płatności: w celu zwiększenia przepływów pieniężnych rolników Komisja zwiększy zaliczki na płatności bezpośrednie (z 50% do 70%) i płatności na rozwój obszarów wiejskich (z 75% do 85%). Rolnicy zaczną otrzymywać te zaliczki od połowy października;
• ograniczenie fizycznych kontroli na miejscu i swobody w zakresie wymogów dotyczących terminów: kraje UE muszą przeprowadzać kontrole w celu zapewnienia spełnienia warunków kwalifikowalności. Jednak w obecnych wyjątkowych okolicznościach zasadnicze znaczenie ma zminimalizowanie fizycznego kontaktu między rolnikami a inspektorami przeprowadzającymi kontrole. Środek ten pomoże zmniejszyć obciążenia administracyjne i uniknąć niepotrzebnych opóźnień.

Wsparcie dla pracowników

Przewodnicząca Komisji zaproponowała także ustanowienie nowego instrumentu, opiewającego na 100 mld euro. Z tych środków państwa członkowskie mogłyby pokrywać pensje pracowników zagrożonych zwolnieniem. Instrument – jak podkreślono – ma być dobrowolny, a wsparcie przewidziano także dla pracowników sektorów rolnictwa oraz rybołówstwa. Komisja podkreśla, że wszystkie środki opierają się na obecnym budżecie UE.
Nową unijną inicjatywę określono mianem SURE. Jej celem będzie złagodzenie skutków kryzysu gospodarczego. Ursula von der Leyen przekonuje, że kluczowe w kolejnych miesiącach będzie utrzymanie zatrudnienia oraz umożliwienie działania przedsiębiorstw. W ramach instrumentu SURE każde państwo członkowskie będzie mogło zwrócić się o pożyczkę do Komisji z przeznaczeniem na pensje dla pracowników. SURE ma w zamiarze także wspierać programy pracy krótkoterminowej oraz inne inicjatywy prowadzące do ochrony miejsc zatrudnienia.

- Obecnie podejmowane są ostateczne kroki prawne w celu przyjęcia tych środków - poinformowano w komunikacie.