Z powodu licznych wątpliwości dotyczących możliwości zwolnienia rolnika z obowiązku opłaty podatku PCC przy zakupie samochodu osobowego od osoby fizycznej zwróciliśmy się z prośbą o komentarz tego przypadku prawnego bezpośrednio do Rzecznika Krajowej Informacji Skarbowej.

Niejasna i trudna kwalifikacja umowy sprzedaży

- Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają m.in. umowy sprzedaży rzeczy - zauważa Aleksandra Grygierczyk, rzecznik prasowy i Kierująca Wieloosobowym Stanowiskiem Komunikacji i Promocji (KWP) w Krajowej Informacji Skarbowej. - Jednocześnie nie podlegają temu podatkowi umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, np. maszyn rolniczych, samochodów osobowych:

  • w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług,
  • jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności.

Dla oceny, czy powstaje obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, niezbędna jest zatem kwalifikacja umowy sprzedaży na gruncie podatku od towarów i usług - podkreśla Rzecznik KIS.

Jest to bardzo istotna informacja, gdyż według tej przesłanki o obowiązku lub zwolnienia z zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych  i nie przesądza tylko fakt, że tylko jedna ze stron jest rolnikiem indywidualnym.

Jak podaje z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, zwanej dalej „ustawą o PCC”, nie podlegają PCC czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana VAT lub zwolniona z VAT, z wyjątkiem niektórych umów wymienionych w tym przepisie.

Istotne jest w każdym przypadku umowy sprzedaży jest określenie, czy przedmiot sprzedaży jest (lub nie jest) objęty podatkiem oraz czy strona jest np. zwolniona od podatku (od towaru i usług) ale tylko i wyłącznie z tytułu dokonania danej czynności np. czyli zakupu określonych przedmiotów.

Jednak nie mamy na razie jasnej informacji, kiedy dany przedmiot sprzedaży jest lub nie jest objęty podatkiem.

A  jak widać zwykła osoba nie jest w stanie dokonać prawidłowej kwalifikacji takiej umowy sprzedaży, nawet po zapoznaniu się z przepisami prawa podatkowego.

Jednego czego możemy być pewni to, że w przepisach dotyczących podatku od towarów i usług nie ma zapisu jakoby posiadanie statusu rolnika indywidualnego jest jednoznacznie ze zwolnieniem z płacenia podatku w zakresie każdego towaru lub usługi dostępnej na rynku.

Rolnik indywidualny jest zwolniony z płacenia podatku VAT tylko w ograniczonym zakresie do wytwarzanych produktów i świadczonych usług rolniczych. Jak określają przepisy zawarte w art. 43 ust. 1 pkt. 3 Ustawy o VAT -zwolniona z podatku VAT jest zarówno dostawa produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, jak i świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego.

 - Podatek od towarów i usług oznacza podatek od towarów i usług w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług lub podatek od wartości dodanej pobierany na podstawie przepisów obowiązujących w państwach członkowskich. Zatem w przypadku, gdy umowa sprzedaży wskazanych rzeczy tj. maszyn rolniczych, samochodów osobowych będzie objęta zakresem przedmiotowym ustawy o podatku od towarów i usług i jednocześnie jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług, albo zwolniona od tego podatku, skutkować to będzie wyłączeniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Wówczas kupujący nie będzie miał obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych - podkreśla Rzecznik Krajowej Informacji Skarbowej i dodaje: Natomiast przepisy podatku od czynności cywilnoprawnych nie przewidują wprost zwolnienia podmiotowego dla rolnika jako strony czynności cywilnoprawnych. W rozstrzygnięciu wątpliwości w tym zakresie pomocna może się okazać odpowiedź na Interpelację poselską z dnia 13 października 2017 r. nr 16209.

Jak widać z powyższego wyjaśnienia oraz udzielonej odpowiedź brakuje nam klarownej informacji lub zasad, na podstawie której ustalimy czy umowa sprzedaży samochodu osobowego, której stroną jest rolnik kwalifikuje go do zwolnienia od obowiązku opłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Więcej wskazówek w tym zakresie uzyskamy analizując interpelację poselską z dnia 13 października 2017 r. nr 16209, w której także posłowie nie mogli określić kiedy zakup maszyn rolniczych przez rolnika indywidualnego zwalnia go od obowiązku płacenia podatku PCC

Rolnik indywidualny na pewno zwolniony z podatku PCC przy zakupie maszyn rolniczych

 Po zapoznaniu się z interpelacją poselską z dnia 13 października 2017 r. nr 16209, wskazaną przez Rzecznik KIS mamy bardziej klarowne przesłanki określające kiedy rolnik jest zwolniony z obowiązku zapłaty podatku od PCC

"Dla oceny, czy powstał obowiązek zapłaty PCC, rolnik kupujący maszynę, niezbędna jest zatem uprzednia kwalifikacja konkretnej transakcji na gruncie VAT, tj. statusu podatkowego sprzedawcy (tj. czy jest on podatnikiem VAT, a jeśli tak, to czy podatnikiem czynnym/zwolnionym), do jakich celów sprzedawany majątek był używany (czy był wykorzystywany np. do działalności gospodarczej opodatkowanej)."

Przy określeniu powstania obowiązku podatkowego od czynności cywilnoprawnych jest więc ustalenie czy sprzedający jest podatnikiem VAT czynnym lub zwolnionym z tego podatku oraz co istotne czy zakupywana ruchomość była używana do prowadzenia działalności w tym wypadku rolniczej.

Najważniejsza informacja dla nas jest taka że przy ustalaniu czy powstał obowiązek podatkowy, zgonie z powyższą interpretacją nie ma znaczenia status kupującego tylko sprzedawcy.

Jak czytamy dalej w interpelacji:

"Jeżeli sprzedaży używanych maszyn i ciągników rolniczych dokonuje podatnik VAT (niekorzystający ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ustawy o VAT) należy stwierdzić, że dostawa takich towarów będzie podlegała, co do zasady, opodatkowaniu 23% stawką VAT na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, a w konsekwencji nie wystąpi PCC. Jednocześnie należy zauważyć, że dostawa przedmiotowych towarów może być objęta zwolnieniem z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, jeżeli towary były wykorzystywane przez sprzedawcę (podatnika VAT) wyłącznie do działalności zwolnionej od VAT, np. tylko do działalności prowadzonej przez rolnika ryczałtowego. Zwolnienie będzie miało zastosowanie pod warunkiem, że z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W takim przypadku umowa sprzedaży także nie podlega PCC.  Dodatkowo wskazać należy na możliwość zastosowania szczególnej procedury VAT marża dla towarów używanych (po spełnieniu warunków określonych w art. 120 ustawy o VAT)."

Co ważniejsze:

"Jeżeli natomiast sprzedaży dokonuje podmiot niedziałający w charakterze podatnika VAT, taka czynność pozostaje poza zakresem ustawy o VAT i wówczas podlega PCC."

Jest to bardzo istotna informacja, która mówi nam że zakup maszyn rolniczych (przyczep, traktorów) od np. rolnika indywidualnego, który wykorzystywał wcześniej zakupione maszyny do prowadzenia działalności rolniczej nie wywołuje obowiązku uiszczenia opłaty od PCC. A jak jest w przypadku zakupu przez rolnika samochodu do osoby fizycznej?

Zakup samochodu osobowego od osoby fizycznej zawsze objęty PCC

Bazując na przesłankach zawartych w interpelacji poselskiej z dnia 13 października 2017 r. nr 16209, rolnik kupujący używany samochód osobowy od osoby fizycznej ma obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych gdyż:

  • przedmiot zakupu czyli samochód osobowy nie był używany w celu prowadzenia działalności  gospodarczej lub rolniczej przez osobę fizyczną;
  • właściciel, czyli osoba fizyczna nie jest strona zwolnioną z płacenia podatku np. rolnikiem lub nie jest płatnikiem VAT

Zgodnie z informacją udzielonej przez KIS, gdy zakupujemy (nawet jako rolnik ryczałtowy) samochód osobowy od osoby fizycznej to jesteśmy zobowiązani do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zupełnie inna sytuacja jest gdy kupujemy samochód osobowy od drugiego rolnika.

Otrzymaliśmy odpowiedź z KIS potwierdzającą , że w powyższym przypadku zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych może nastąpić jeżeli dokonujemy (jako rolnik ryczałtowy) zakupu samochodu od osoby lub podmiotu, która jest zwolniona z podatku VAT od towarów i usług także rolniczych (rolnik ryczałtowy, rolnik lub przedsiębiorca rozliczający się na zasadzie czynnego VAT-u).

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skontaktować się poprzez infolinię z ekspertami z Krajowej Informacji Skarbowej.

Zakupuje lub sprzedajesz maszyny rolnicze. Zapraszamy do Giełdy Rolnej!