W połowie sierpnia br. do konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia ministra rolnictwa dotyczący wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych. Pieniądze na tego typu dotacje mają pochodzić z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Jak zaznaczono w uzasadnieniu projektowanych przepisów, usunięcie wyrobów zawierających azbest z budynków służących do produkcji rolniczej i zastąpienie ich nowym pokryciem dachowym przyniesie korzyści społeczne, ekonomiczne i ekologiczne polegające na zmniejszeniu emisji włókien azbestu, uzyskaniu poprawy ochrony zdrowia mieszkańców obszarów wiejskich oraz poprawie wyglądu zewnętrznego budynków w gospodarstwie.

Szacuje się, że z tego typu pomocy może skorzystać około 80 tys. gospodarstw rolnych. Są to wyliczenia własne MRiRW oparte na założeniu wymiany ok. 100 m2 pokrycia dachowego z azbestu w gospodarstwie.

Dla kogo dotacja na wymianę dachu z eternitu?

Zgodnie z projektem rozporządzenia ministra rolnictwa, pomoc będzie można przeznaczyć na wymianę dachu zawierającego azbest i zastąpienie go nowym na budynkach służących do produkcji rolniczej na powierzchni nie większej niż 500 m kw.  - Limit ten został wprowadzony w celu objęcia wsparciem jak największej liczby różnych beneficjentów - uzasadniają projektodawcy.

O taką pomoc będzie mógł wystąpić rolnik, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników lub któremu przyznano dopłaty bezpośrednie co najmniej w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o pomoc. Rolnik ponadto musi być właścicielem lub współwłaścicielem budynku, na którym będzie wymieniane pokrycie dachowe, i mieć nadany numer identyfikacyjny.

Wymiana dachu nie może być rozpoczęta przed dniem złożenia wniosku o pomoc i ma dotyczyć pokrycia dachowego na całym budynku. Do tego prace związane z wymianą nie mogą trwać dłużej niż 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy i nie później niż do końca 2025 roku.

- Jest to czas wystarczający na realizację przedsięwzięcia biorąc pod uwagę uwarunkowania pogodowe, które często determinują możliwość wymiany pokrycia dachu na całym budynku - wynika z uzasadnienia projektu.

Określono także, że wsparcia będzie się udzielać na przedsięwzięcia obejmujące wymianę pokrycia dachu na całym budynku. Oznacza to, że niedopuszczalne jest, aby tylko na części dachu wymieniono pokrycie dachu wykonane z wykorzystaniem wyrobów zawierających azbest, podczas gdy na pozostałej części nadal znajdowałby się eternit. Jednocześnie - jak wspomniano - dofinansowanie w ramach tego przedsięwzięcia obejmuje maksymalnie 500 m kw. pokrycia dachu. Tym samym, w sytuacji gdy budynek ma więcej niż 500 m kw. pokrycia dachu z azbestu, pozostała powierzchnia pokrycia dachu musi zostać wymieniona ze środków własnych beneficjenta.

Wsparcie ma być udzielane przez ARiMR zgodnie z regulaminem wyboru przedsięwzięć i nie może przekroczyć 40% standardowej stawki jednostkowej określonej w tym regulaminie. Jak zaznaczono, standardowa stawka jednostkowa określa średni koszt w złotych wymiany pokryć dachowych z materiałów szkodliwych w gospodarstwach rolnych.

Pomoc ma być wypłacana po zrealizowaniu przedsięwzięcia. Na realizację przedsięwzięcia może być przyznana i wypłacona zaliczka w wysokości 50% wartości wsparcia, jeżeli wnioskodawca wystąpił o przyznanie tej zaliczki we wniosku o objęcie wsparciem.

Jak zaznaczono, zabezpieczeniem należytego wykonania przez ostatecznego odbiorcę wsparcia zobowiązań określonych w umowie o objęcie przedsięwzięcia wsparciem jest weksel niezupełny (in blanco) wraz z deklaracją wekslową sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję.

To nie będzie podwójna dotacja

Wsparcie zostało zaprojektowane jako uzupełnienie istniejącego obecnie, realizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, programu utylizacji odpadów zawierających azbest pn. „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”, wynikającego z założeń Ogólnopolskiego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032. Celem obu jest unieszkodliwienie jak największej ilości wyrobów zawierających azbest. Aby uniknąć podwójnego finansowania tego samego przedsięwzięcia, projektowane wsparcie nie obejmuje demontażu i utylizacji zdjętego azbestu w związku z tym, iż wsparcie na ten cel przewidziane jest w ww. Programie realizowanym przez NFOŚiGW.

Jednocześnie w celu zapewnienia odpowiedniego zagospodarowania zdemontowanych pokryć dachu wykonanych z wykorzystaniem wyrobów zawierających azbest, w regulaminie wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem zostanie określone, że wsparcia udziela się, jeżeli wnioskodawca zgłosi do urzędu gminy ilość odpadów zawierających azbest, powstałych w wyniku realizacji przedsięwzięcia, celem ich odbioru i utylizacji. 

Budżet przewidziany na wsparcie wymiany pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności to 325,35 mln PLN wg kursu 4,4819 zł/EUR.

Jak wyliczono w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia ministra rolnictwa, z uwagi na to, że wnioski o wsparcie przewidziano co roku w latach 2022-2025, a przedsięwzięcie może być realizowane nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem z ostatecznym odbiorcą wsparcia, planowane kwoty wsparcia ogółem ze środków KPO na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych mogą wynosić: 2022 r. – 13,01 mln zł, 2023 r. – 104,11 mln zł, 2024 r. – 117,13 mln zł, 2025 r. – 91,10 mln zł.