Opracowując Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027, resort rolnictwa dokonał tzw. analizy SWOT, dla dziewięciu celów szczegółowych. Cel 7 określono jako: Przyciąganie młodych rolników i ułatwianie rozwoju działalności gospodarczej. Zbadano tym samym mocne i słabe strony młodych gospodarzy.

„Plusy dodatnie”

Jeśli chodzi o „plusy dodatnie”, to analiza wykazała, że Polska dysponuje relatywnie dużym zasobem gruntów rolnych. Łączna powierzchnia użytków rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej w 2018 r. wynosiła 14,5 mln ha. Są to niewątpliwie korzystne dane dla produkcji rolnej. Odnosząc się natomiast do młodych rolników stwierdzono, że aż 24,4 proc. z nich odgrywa znaczącą rolę jako kierownicy gospodarstw indywidualnych. Poza tym, według danych z ARiMR młodzi rolnicy w wieku 40 lat i mniej w 2019 r. posiadali 31,1 proc. ogółu gruntów rolnych w Polsce.

W omawianej analizie SWOT zwrócono również uwagę na jeszcze jedną kwestię. A mianowicie tę, że napływ nowych osób do sektora rolnego bywa utrudniony, głównie ze względu na rodzinną formę gospodarstw, oraz rosnącą wartość rynkową ziemi. Dlatego też podkreślono, że kontynuacja działalności rolniczej przez następców będzie dotyczyć gospodarstw zorientowanych na rynek i posiadających bogate zaplecze produkcyjne.

Premia dla młodych rolników w tym roku, czy może dopiero z nowej WPR? Warto się zastanowić! Więcej:

Dochody młodych rolników charakteryzują się dużą zmiennością w czasie – zauważono w analizie. Pomimo tego – dodano jako argument stanowiący mocną stronę w omawianej analizie SWOT - następców, czyli młodych rolników do sektora rolnego przyciąga przede wszystkim zewnętrzne wsparcie finansowe, które stanowi uzupełnienie dochodów rolniczych. Chodzi w tym przypadku o dopłaty bezpośrednie, płatności dla młodych rolników. Popularnością cieszą się także inne źródła finansowania skupiające się wokół inwestycji, a finansowane są w ramach np. PROW, lub kredytów rolniczych.

„Plusy ujemne”

Jeśli chodzi natomiast o słabe strony, w analizie SWOT resort rolnictwa zwraca uwagę przede wszystkim na problem dotyczący zakupu ziemi lub dzierżawy gruntu. Na jego występowanie zwracało uwagę nieco ponad 40 proc. polskich młodych rolników. Według badań źródłem problemów są wysokie ceny gruntów oraz niechęć starszych rolników do przejścia na emeryturę.

Z analizy SWOT wynika również, że słabe strony przyciągnięcia młodych rolników mogą wynikać z ograniczonego dostępu do kapitału. Jest to ważny czynnik, który odnosi się do funkcjonowania i innowacyjnej działalności gospodarstwa. Według badania KE w 2017 r. - na które powołuje się resort rolnictwa w analizie - jedynie 12 proc. przebadanych gospodarstw korzystało z pożyczek i innych instrumentów finansowych, na co wpływało przede wszystkim wysokie ryzyko towarzyszące planom inwestycyjnym.

Rozwiń swoje gospodarstwo dzięki kredytowi dla rolników!

Młodzi rolnicy mogą spotkać się z licznymi przeszkodami, które ograniczają im możliwość ubiegania się o kredyt. Są nimi brak historii kredytowej i aktywów, które zabezpieczą pożyczkę. Sama spłata kredytu może być utrudniona przez niską rentowność. Wśród wnioskowanych inwestycji zdecydowana większość miała na celu zakup/modernizację sprzętu lub charakter pożyczki na cele obrotowe, w niewielu przypadkach były to pożyczki na zakup ziemi(z uwagi na jej ograniczoną podaż) – podkreślono w analizie SWOT.

Kolejną słabą stroną w przypadku przyciągnięcia młodych rolników jest niekorzystna tendencja w strukturze wieku osób zajmujących się prowadzeniem gospodarstwa. W ostatniej dekadzie udział młodych rolników kierujących gospodarstwem zmalał. Natomiast zaobserwowano wzrost w przypadku udziału rolników powyżej 55 roku życia.

Wpływ na słabe strony ma również rodzinny charakter gospodarstw, przez który rzadziej korzysta się z najemnej siły roboczej.

A jak wypadamy na tle UE?

Na tegorocznym Salon de l’Agriculture we Francji odbyła się debata, poruszająca temat dostępności gruntów rolnych na poziomie europejskim, w kontekście roli Wspólnej Polityki Rolnej w aktywowaniu młodych rolników. Według przekazanych w jej trakcie informacji, ostatni spis rolny we Francji wykazał starzenie się ludności rolniczej w tym kraju: w 2020 roku 58% gospodarzy gospodarstw rolnych miało ponad 50 lat, a odsetek młodych rolników poniżej 40 roku życia wynosił tylko 20%.

Starzenie się ludności rolniczej na poziomie europejskim wygląda jeszcze bardziej niepokojąco: tylko 11% rolników ma mniej niż 40 lat, a co trzeci rolnik ma więcej niż 65 lat.

Czy WPR promuje odnowę pokoleniową w rolnictwie? – pytano w czasie debaty. - Odpowiedź brzmi: tak i nie - uważa Sophie Hélaine, kierownik działu w DG Agri Komisji Europejskiej. Tak, ponieważ pomoc celowa dla młodych rolników umożliwia ekonomiczne wsparcie gospodarstw, zwłaszcza w pierwszych latach aktywności. - Ale ta pomoc nie wystarcza, jeśli chodzi o dostęp do ziemi i kapitału - dodaje.

Również na poziomie UE młodzi rolnicy mają mniejsze szanse na uzyskanie finansowania niż starsze pokolenia. Dostęp do gruntów pozostaje główną przeszkodą, biorąc pod uwagę, że tylko 8% gruntów jest rocznie sprzedawanych. - Rodzina pozostaje głównym źródłem dostępu do ziemi – zauważa Sophie Hélaine. - Środki pomocowe oferowane przez UE nie są wystarczające, jeśli chodzi o dostęp do ziemi dla osób spoza rodziny – podkreśliła również.

Polityka regulacyjna

Pocieszające jest, że w ramach reformy WPR zwiększono alokację na dopłaty bezpośrednie dla młodych rolników z 2% do 3% całkowitego jej budżetu. Komisja zwróciła się do każdego kraju o uszczegółowienie strategii wymiany pokoleń w ramach Krajowych Planów Strategicznego. Jednak wzorce dotyczące użytkowania gruntów rolnych różnią się znacznie w poszczególnych krajach. Tak więc, w przeciwieństwie do bardzo liberalnego kraju, takiego jak Dania, Francja jest – jak zauważyła w czasie debaty Sophie Hélaine - pionierem w wielu aspektach aktywacji. W jej ocenie, świadczy o tym rosnąca liczba zgłaszających się na aktywności pozarolnicze.
W podsumowaniu omawianej debaty tegorocznego Salon de l’Agriculture zaznaczono też, że środki WPR na rzecz odnowy pokoleń w sektorze rolnym są bardzo skuteczne tam, gdzie uzupełniają je polityki krajowe, regionalne i lokalne.

A jak wygląda wsparcie dla młodych rolników w Polsce?

O tym, że 31 marca br. ruszy nabór wniosków o wsparcie dla młodych rolników anonsowaliśmy m.in. tu:

Od wczoraj - tj. od 29 marca - można ubiegać się o wsparcie finansowe na modernizację gospodarstw rolnych w dwóch obszarach: rozwój produkcji prosiąt oraz nawadnianie w gospodarstwie.

O to wsparcie mogą ubiegać się m.in. młodzi rolnicy, którzy gospodarują na powierzchni od 1 do 300 ha, bądź zajmują się jednym z działów specjalnych produkcji rolnej. Młody rolnik, którego działalność trwa poniżej 12 miesięcy nie musi wykazywać żadnego przychodu podczas ubiegania się o to wsparcie, ale wielkość ekonomiczna gospodarstwa musi wynosić od 13 tys. do 250 tys. euro. Jeżeli rolnik nie spełnia tego kryterium, może wnioskować o wsparcia razem z innym gospodarzem, który to kryterium spełnia, ale warunek jest taki, że po zrealizowaniu inwestycji każdy z nich osobno tą minimalną wielkość 13 tys. euro musi spełnić.

Limit wsparcia, o jaki można się ubiegać w obszarze rozwoju produkcji prosiąt, to 900 tys. zł. Lecz w przypadku inwestycji nie związanych z budową budynków inwentarskich i ich wyposażeniem, maksymalna wysokość pomocy wynosi 200 tys. zł. Wsparcie jest przyznawane co do zasady w postaci refundacji części kosztów kwalifikowanych. W przypadku, gdy ubiega się o nie młody rolnik lub gdy robi to wspólnie kilku gospodarzy, poziom dofinansowania jest wyższy i sięga 60%. Pieniądze można przeznaczyć na budynki gospodarcze oraz ich wyposażenie, na sprzęt oraz infrastrukturę towarzyszącą. Środki można przeznaczyć też na koszty dodatkowe, np. związane z opracowaniem projektu lub z nadzorem autorskim.

Inaczej sytuacja ma się w kwestii wsparcia dla nawadniania gruntów rolnych. W tym segmencie kryterium 300 ha również jest zachowane, ale rolnicy nie mogą ubiegać się o nie grupowo, tylko indywidualnie. Jest to utrudnienie dla młodych rolników, a dodatkowe kryterium dochodowości w roku ubiegłym na poziomie 5 tys. zł praktycznie eliminuje osoby dopiero zaczynające przygodę z rolnictwem. Maksymalną kwotą wsparcia w tym obszarze jest 100.000 zł, a poziom dofinansowania dla młodego rolnika sięga 60% wartości inwestycji.

Są też inne drogi wsparcia młodego rolnika

Ci, którzy uważają, że wsparcie ARiMR to jednak nadal zbyt mało, lub się na nie – niestety - z różnych względów nie kwalifikują, mogą wspomóc się innymi środkami pomocowymi, dającymi większy komfort gospodarowania. Jak choćby limitem w rachunku bieżącym lub kredytem obrotowym z oferty Credit Agricole, dedykowanym właśnie młodym rolnikom.

Bank, w ramach dedykowanego właśnie młodym rolnikom konta Agricole, oferuje limit w rachunku bieżącym lub kredyt obrotowy do 150 tys. zł bez zabezpieczenia lub 200 tys. zł zabezpieczone przez FGR. Środki te, jako uzupełnienie premii z ARiMR (po spełnieniu warunków młodego rolnika) można przeznaczyć na bieżące finansowanie działalności, zakup maszyn i urządzeń, zakup nawozów, inwentarza, np. jałówek lub trzody chlewnej, zakup nawozów. Środki te nie muszą być w całości wykorzystane, i jako że stanowią formę górnej granicy limitu do wykorzystania na rachunku, mogą być używane przez młodego rolnika w długim okresie, a oprocentowanie stosowane jest tylko do wykorzystanego poziomu w danym okresie. Tego typu oferta daje więc młodemu rolnikowi większą swobodę działania, a jej atutem jest brak konieczności wykorzystania dostępnych środków w całości na początku działalności.

Wszystkie te produkty dostępne są w ramach - dedykowanego rolnikom i młodym rolnikom do codziennej bankowości - konta Agricole. Dodatkowo, w jego ramach, rolnik może korzystać z rachunków VAT i płatności split payment i z usługi paczek przelewów na warunkach cenowych dla klientów detalicznych (np. wpłaty i wypłaty gotówkowe oraz przelewy ELIXIR, w tym split payment nie są obarczone prowizjami). Do Konta Agricole Bank dodaje kartę płatniczą oraz dostępy do CA24 eBank i CA24 Mobile. Konto w przypadku rolników korzystających z finansowania działalności w banku jest darmowe. Od stycznia 2021 r. rolnicy indywidualni mogą otworzyć takie konto całkowicie zdalnie przez specjalną aplikację na telefon. Jest ono aktywne od razu po podpisaniu dokumentów na telefonie.