Aktualnie w resorcie rolnictwa opracowywany jest Krajowy Plan Strategiczny na lata 2021-2027. Będzie zawierał m.in. zapis o nowej płatności bezpośredniej (I filar WPR), określanej mianem ekoschematów.

Ekoschematy będą płatnością roczną za realizację zobowiązań/praktyk korzystnych dla środowiska i klimatu, które wykraczają ponad wymogi podstawowe i są różne od innych zobowiązań określonych w Planie Strategicznym tj. m.in. zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych. Rolnicy będą mogli przystępować do nich na zasadzie dobrowolności, ale państwo członkowskie, w swoim planie strategicznym, musi zawrzeć propozycję takiej interwencji.

Jakie to mogą być praktyki?  Na przykład proponuje się by na gruntach ornych prowadzona była uprawa uproszczona, w formie uprawy konserwującej bezorkowej z mulczowaniem lub pasowa lub zerowa. Poleca się wysiew traw lub roślin bobowatych drobnonasiennych (w tym mieszanek traw z bobowatymi drobnonasiennymi oraz mieszanek bobowatych drobnonasiennych) w uprawę główną. Zaleca się minimalizowanie strat amoniaku poprzez rozlewanie gnojowicy na gruntach ornych metodami innymi niż rozbryzgowo, czyli np. poprzez iniekcję płytką z wykorzystaniem aplikatorów wyposażonych w redlice tarczowe, albo aplikacja do gleby z zastosowaniem wozów asenizacyjnych z płozami.  Przewiduje się w ramach ekoschematów praktykę opracowania i przestrzegania planu nawozowego do powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie, opartego na bilansie azotu oraz chemicznej analizie gleby określającej dawki składników pokarmowych (N, P, K) oraz potrzeb wapnowania.

W przypadku ekstensywnego wypasu na TUZ  proponuje się, aby obsada zwierząt trawożernych (bydło, kozy, owce, konie) wynosiła co najmniej 0,3 DJP/ha TUZ  i maksymalnie 2 DJP/ha TUZ. Dla zachowania zimowych pożytków dla ptaków zaleca się wysiew we wsiewce, wraz ze zbożem jarym, przynajmniej dwóch gatunków roślin stanowiących źródło pokarmu i miejsce schronienia dla ptaków w okresie jesienno-zimowym, w tym m.in. takich gatunków jak len, komosa ryżowej, rzepak, jarmuż w określonej ilości, ale też pozostawienie zboża wraz ze wsiewkami na polu na okres jesienno-zimowy do luty/marzec następnego roku.
Można też zdecydować się na organizację tzw. luk skowronkowych - poprzez utworzenie i utrzymanie luk w uprawie zboża ozimego, o powierzchni co najmniej 20 – 25 m2, poprzez wyłączenie i podniesienie siewnika (przewiduje się utworzenie co najmniej jednej luki, na każde rozpoczęte 0,5 ha uprawy).  Szczegółowy wykaz propozycji ekoschematów zamieszczamy poniżej.

W nowym okresie Wspólnej Polityki Rolnej zmianie ulegnie sposób programowania płatności bezpośrednich, tzn. państwo członkowskie będzie musiało oszacować liczbę hektarów, w odniesieniu do których poszczególne płatności mają być realizowane i na tej podstawie zaplanować ich stawki jednostkowe. Dlatego też  - jak przewidują eksperci - planowanie ekoschematów może rodzić pewne trudności. Przede wszystkim, trzeba będzie przewidzieć, jakie będzie zainteresowanie rolników ekoschematami (tj. ilu rolników do nich przystąpi) oraz na jakiej powierzchni będą one realizowane (liczba hektarów). Ponadto w związku z tym, że rozliczanie płatności w ramach ekoschematów będzie odbywać się w ujęciu rocznym, stwarza to ryzyko niewykorzystania środków przez państwo członkowskie w ramach ekoschematów w przypadku przeszacowania lub znacznego zaniżenia stawek płatności w przypadku niedoszacowania powierzchni, na której będą realizowane ekoschematy. Taki sposób planowania płatności bezpośrednich jest odmienny od obecnego systemu, w którym stawki płatności wynikają z liczby jednostek (np. hektarów) kwalifikujących się do danej płatności. Jednocześnie nie ma ryzyka utraty środków przez państwo członkowskie, ponieważ cała koperta finansowa jest rozdysponowywana na te jednostki.

W celu zebrania jak najszerszych informacji na temat potencjalnego zainteresowania rolników realizacją zaproponowanych praktyk w ramach ekoschematów, resort rolnictwa przygotował  specjalną, elektroniczną ankietę.

 

Jest ona w pełni anonimowa i składa się z dwóch zasadniczych części: pytań pozwalających scharakteryzować respondenta (województwo, wielkość gospodarstwa, rodzaj posiadanych użytków rolnych i prowadzonej produkcji) oraz pytań pozwalających respondentowi odnieść się do proponowanych w ramach ekoschematów praktyk. Uzyskane odpowiedzi będą prezentowane tylko w formie danych zbiorczych, np. procentowych.

Informacje zebrane z ankiet zostaną wykorzystane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pracach dotyczących szacowania liczby hektarów, na których poszczególne praktyki miałaby być realizowane, co jednocześnie ma następnie duże znaczenie w planowaniu stawek jednostkowych w ramach ekoschematów.

Z ankiety można skorzystać m.in. poprzez stronę www Centrum Doradztwa Rolniczego.