Każdy rolnik może rozliczać się według zasad ogólnych VAT. Oczywiście pierwszą rzeczą jest policzenie, czy ten sposób jest dla gospodarstwa opłacalny. Trzeba bowiem pamiętać, że będziemy musieli odprowadzić VAT od sprzedanych towarów, ale zyskamy przy zakupie maszyn, urządzeń, części zamiennych, środków do produkcji rolnej, takich jak nawozy, nasiona paliwo czy choćby przy korzystaniu z usług weterynaryjnych.

Czy przejście na VAT się opłaca...? To temat na osobny artykuł, choć i tak w tym miejscu każdy sam będzie musiał odpowiedzieć sobie na to pytanie, bo to zależy od indywidualnego charakteru gospodarstwa: przychodów ze sprzedaży produktów i świadczonych usług i nakładów ponoszonych na produkcję.

Procedura przejścia z rolnika rozliczającego się w sposób ryczałtowy na zasady ogólne VAT nie jest skomplikowana. Pierwszym krokiem jest udanie się do oddziału Głównego Urzędu Statystycznego w celu nadania numeru REGON. Zaświadczenie o nadanym numerze jest niezbędne jako załącznik w dalszym etapie procedury - w urzędzie skarbowym.

Jednostki GUS są najczęściej zlokalizowane w starostwach powiatowych. Zaświadczenie wydaje odział regionalny GUS, jeśli więc w naszym starostwie nie ma oddziału regionalnego a jedynie delegatura oddziału, na zaświadczenie trzeba będzie poczekać około tygodnia. Zostanie przesłane do domu pocztą.

Do wniosku o nadanie numeru REGON trzeba dołączyć dokument potwierdzający posiadanie gospodarstwa rolnego o określonej wielkości, na przykład ostatnią decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego. We wniosku wpisujemy główny kierunek prowadzonej działalności rolnej według Polskiej Klasyfikacji Działalności. Można wpisać też kilka innych, mniej znaczących działalności. Popularnym kodem jest na przykład: 01.11.Z (Uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu). Klasyfikację kodów można znaleźć na wielu stronach internetowych, w tym na stronie GUS.

Kolejny krok, to złożenie dokumentów w urzędzie skarbowym. Potrzebne jest wypełnienie formularza VAT-R i NIP-7.

VAT-R to zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług. Dla osoby nie mającej do czynienia z tego rodzaju dokumentami, z pewnością przyda się pomoc, zwłaszcza w wypełnieniu rubryk „C", gdzie trzeba zaznaczyć krzyżykiem kratki dotyczące rodzaju podejmowanej działalności. Niestety US posługuje się tutaj nazwami artykułów z ustaw, nie ma opisu, który wyjaśniłby „zwykłemu Kowalskiemu" o co w tym chodzi. Pomóc może urzędnik w okienku z przyjmowaniem wniosków, lub możemy się posłużyć pomocą biura rachunkowego.

Co ważne, w formularzu VAT-R wybiera się metodę rozliczania z urzędem: co miesiąc lub co kwartał. Sposób kwartalny na pewno będzie wygodniejszy bo ograniczy wizyty w US, ale też dłuższy będzie termin ewentualnych zwrotów nadpłaconego podatku VAT.

W formularzu NIP-7 wypełnia się przede wszystkim dane kontaktowe, wymienia adresy do korespondencji i siedziby gospodarstwa. Podaje się również dane rachunku bankowego, na który będą dokonywane ewentualne zwrtoty.

Do formularza trzeba załączyć jeszcze imienne zaświadczenie z banku o posiadanym koncie. To zaświadczenie oraz o nadanym numerze REGON stanowią główne i często jedyne załączniki składane w US przy zgłoszeniu o zmianie sposobu rozliczania.

Płatnikiem VAT stajemy się z pierwszym dniem kolejnego miesiąca po złożeniu kompletu dokumentów w US (chyba że we wniosku zaznaczymy inaczej). Od tej pory trzeba pamiętać o składaniu wszelkiej dokumentacji poświadczającej dokonanie zakupów i sprzedaży.

Podstawowy termin rozliczenia VAT wynosi 60 dni od daty złożenia wniosku z deklaracją podatkową. Można jednak umotywować wniosek o rozliczenie w ciągu 25 dni. Warunkiem jest to, że faktury zakupu zostały opłacone do dnia złożenia deklaracji podatkowej.

Do rozliczania ryczałtowego można wrócić po trzech latach, pod warunkiem zawiadomienia o tym US. W przypadku środków trwałych ruchomych należy jednak zwrócić wtedy 1/5 kwoty podatku VAT odliczonego za każdy rok do upływu 5 lat, a nieruchomości - 1/10 VAT do 10 lat