Zatwierdzenie polskiego Krajowego Planu Odbudowy przez KE jest konieczne do uruchomienia wypłat z unijnego Funduszu Odbudowy.

W przypadku większości unijnych krajów program ten uzyskał aprobatę UE już dawno, a pierwsze transze unijnego wsparcia już popłynęły do wielu unijnych stolic (łącznie akceptację KPO uzyskało 18 państw).

Na zielone światło czekają cały czas Węgry i Polska - kraje, w których zdaniem KE, dochodzi do naruszenia wolności mediów oraz niezależności sądów.

- Komisja Europejska wstrzymuje akceptację polskiego Krajowego Planu Odbudowy i w konsekwencji wypłatę środków z unijnego Funduszu Odbudowy m.in. ze względu na kwestionowanie przez rząd w Warszawie prymatu prawa UE i skierowanie tej sprawy do TK - przyznał komisarz UE ds. gospodarczych Paolo Gentiloni, cytowany przez Reutera.

Kwestionowanie prawa UE nie popłaca

Jak przypomina serwis Euractiv.pl, 29 marca premier Mateusz Morawiecki skierował sprawę zgodności prawa UE z konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny pod kierownictwem Julii Przyłębskiej, co do którego politycznej niezależności Bruksela ma wątpliwości. We wtorek (31 sierpnia) TK po raz kolejny odroczył rozpatrzenie tej kwestii – tym razem do 22 września.

W czerwcu o wycofanie wniosku z TK zaapelowała Komisja Europejska argumentując, że „kwestionuje on fundamentalne zasady prawa UE, a szczególnie prymat prawa UE”. Ostrzegła przy tym, że wyrok kwestionujący pierwszeństwo prawo wspólnotowe spotka się z ostrą reakcją.

Głównym powodem, dla którego Komisja zwleka z zatwierdzeniem KPO Polski i Węgier są wątpliwości co do niezawisłości sądownictwa w tych krajach oraz wolności mediów. Podważanie prymatu unijnego prawa jest jednak kwestią, która dodatkowo wpływa na decyzję KE o wstrzymywaniu akceptacji planu i wypłat z Funduszu Odbudowy, powiedział Gentiloni komisji budżetowej Parlamentu Europejskiego.

Wiceprzewodniczący wykonawczy UE i komisarz ds. handlu Valdis Dombrovskis, również obecny na posiedzeniu komisji, oświadczył, że Polska i Węgry nie otrzymają środków z Funduszu Odbudowy, dopóki nie spełnią wymagań przedstawionych przez KE.

Jak wylicza Reuters, Polska miałaby otrzymać 54 mld euro, z czego 34 stanowiłyby tanie kredyty.

Miało być wsparcie dla mieszkańców wsi

Sektor rolno-spożywczy ma w polskim KPO wyodrębnioną pulę na rozwój i wzmocnienie odporności na kryzysy w kwocie blisko 2,2 mld euro (6% całkowitego budżetu KPO). Co daje ponad dwukrotną wartość budżetu z jakiego rolnictwo i regiony wiejskie mogły korzystać w ramach programu SAPARD i prawie tyle (96,3%) co wydatki ze środków WPR w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 (2008).

Resort rolnictwa zaplanował, że poza środkami na rozwój i wzmocnienie odporności sektora rolno-spożywczego z budżetu KPO będą wspierane inwestycje mieszkańców wsi w zakresie termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz inwestycje samorządów gmin wiejskich i miejsko-wiejskich m.in. w modernizację i budowę infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, cyfryzację wymianę źródeł ciepła i termomodernizację budynków szkół, bibliotek i domów kultury, wdrożenie reformy planowania i zagospodarowania przestrzennego, poprawę dostępu do opieki nad dziećmi do lat 3.

Zgodnie z założeniami MRiRW, na wsi ze środków w ramach KPO miałyby być też realizowane inwestycje w sieci o dużej przepustowości na obszarach, gdzie występują ograniczenia w dostępie do Internetu.

Środki KPO - jeśli je dostaniemy - zostaną przeznaczone również na dostarczenie taboru zeroemisyjnego dla połączeń autobusowych na obszarach ze słabą dostępnością transportową oraz rozwój i modernizacja infrastruktury podmiotów leczniczych na poziomie powiatowym. - Na te inwestycje zaplanowano w KPO środki w wysokości blisko 7,4 mld euro (20,5% całkowitego budżetu KPO) - podaje resort rolnictwa.

Jak zaznacza w komunikacie, zapewnienie dostępu do wysokiej jakości usług zdrowotnych dla każdego mieszkańca Polski niezależnie od jego miejsca zamieszkania to szczególnie ważny priorytet inwestycyjny na najbliższe lata, dlatego w KPO oprócz środków na rozwój usług zdrowia na poziomie powiatowym przewidziano dodatkowe 4,392 mld euro (ponad 12,21% całkowitego budżetu KPO) w ramach komponentu D „Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia”.

- Środki na te inwestycje stanowią blisko 39% całkowitego budżetu Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności - wynika z komunikatu resortu rolnictwa.

opr. na podst. MRiRW, Reuter, Euractiv.pl, Money.pl