Rolnicy mają różne możliwości pozyskania środków na rozpoczęcie lub rozwój działalności gospodarczej. Każda z form wsparcia skierowana jest do określonej grupy osób, które muszą spełniać kryteria danego programu. Ale może właśnie dzięki takiemu dużemu wyborowi, każdy, kto chce spełnić swoje marzenie o własnej firmie, ma szansę znaleźć odpowiedni program. Bez wątpienia warto skorzystać z pomocy doradców i specjalistów, którzy bezpłatnie udzielają informacji na temat dostępnych programów i radzą, jaki wybrać, biorąc pod uwagę potrzeby i możliwości danego przedsiębiorstwa. Rolnicy i mieszkańcy wsi mogą liczyć na pomoc ośrodków doradztwa rolniczego.

Tylko dla rolników

O środki na pozarolniczą działalność gospodarczą z Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 mogą się ubiegać rolnicy, domownicy i małżonkowie rolników. Przeznaczone są one na podejmowanie lub rozwijanie działalności m.in. w zakresie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, usług dla ludności, sprzedaży hurtowej i detalicznej, robót budowlanych i wielu innych, zgodnie z wykazem działalności Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Wsparcie na ten cel przewidziano w działaniu „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej”. Z pomocy może korzystać osoba fizyczna zamieszkująca w miejscowości do 5 tys. mieszkańców, nieprzerwanie ubezpieczona w KRUS na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, co najmniej przez 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Pomoc ma formę zwrotu części kosztów kwalifikowanych operacji (do 50 proc.), a maksymalna nie może przekroczyć 100 tys. zł.

Może być firma

Osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zainteresowane utworzeniem lub rozwijaniem mikroprzedsiębiorstwa zatrudniającego poniżej 10 osób, mogą również ubiegać się o pomoc dostępną w innym działaniu PROW „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw”. W tym wypadku wysokość pomocy przyznanej na realizację inwestycji zależy od liczby tworzonych miejsc pracy w przeliczeniu na etaty średnioroczne i wynosi maksymalnie 300 tys. zł. Poziom dofinansowania wynosi maksymalnie 50 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji. Niestety, osoby, które w poprzednich dwóch lat korzystały ze wsparcia w ramach działania „Promocja przedsiębiorczości”, nie mogą z tego skorzystać.

Kapitał ludzki

Działania PROW polegają na refundacji części poniesionych kosztów, co ogranicza liczbę osób korzystających ze wsparcia ze względu na konieczność zainwestowania środków i poniesienia wydatków przed otrzymaniem płatności. Gdy nie ma się więc własnych funduszy, warto rozejrzeć się za środkami, które można otrzymać w formie bezzwrotnej dotacji.

Taką pomoc oferują bezrobotnym powiatowe urzędy pracy. Rolnik może być zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, jeśli posiada gospodarstwo o powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 2 ha przeliczeniowe i spełnia pozostałe kryteria osoby bezrobotnej. Jednorazowe środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej można otrzymać tylko raz. Warunkiem jest też niekorzystanie przez 5 lat poprzedzających złożenie wniosku ze środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej i nieprowadzenie działalności gospodarczej przez 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie środków. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku bezrobotny otrzymuje dotację w wysokości 5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia i zobowiązuje się prowadzić działalność co najmniej przez 12 miesięcy.

Niepełnosprawne osoby bezrobotne lub poszukujące pracy, zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy, mogą liczyć na jednorazową dotację na podjęcie działalności z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do wysokości 15-krotnego przeciętnego wynagrodzenia (obecnie byłoby to około 47 tys. zł). Wnioskodawca zobowiązuje się prowadzić działalność przez co najmniej 24 miesięcy.

W latach 2004–2006 osoby odchodzące z rolnictwa były traktowane priorytetowo. Jeśli zamierzały rozpocząć działalność gospodarczą, uzyskiwały za pośrednictwem urzędów pracy, agencji zatrudnienia, instytucji szkoleniowych, organizacji pozarządowych i innych podmiotów pomoc z innych funduszy strukturalnych UE. Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą w formie mikroprzedsiębiorstwa otrzymywały wsparcie doradcze, szkoleniowe i pomoc finansową na projekty do 5 tys. euro w postaci jednorazowych środków na pierwsze wydatki i rozwój działalności (do 50 proc. kosztów kwalifikowanych), a także wsparcia pomostowego. Wsparcie pomostowe to comiesięczna dotacja na opłacenie składek na ubezpieczenie udzielana przedsiębiorcy na 6–12 miesięcy.

Na lata 2007–2013 również zaplanowano działania skierowane do osób zamierzających rozpocząć lub rozwijać własną działalność. Szczegóły można znaleźć w programach operacyjnych i regionalnych programach operacyjnych dla poszczególnych województw.
W Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki działaniem przeznaczonym dla osób zainteresowanych uruchomieniem działalności gospodarczej jest działanie 6.2 „Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia”. W ramach tego działania przewidziano wsparcie doradcze, środki finansowe na rozwój przedsiębiorczości (do wysokości 40 tys. zł lub 20 tys. na osobę w wypadku spółdzielni lub spółdzielni socjalnej) i wsparcie pomostowe. Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) finansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i środków krajowych. Europejski Fundusz Społeczny utworzono w celu przeciwdziałania bezrobociu i wspierania rozwoju zasobów ludzkich. Przygotowaniem do ubiegania się o wsparcie z Europejskiego Funduszu Społecznego zajmują się Regionalne Ośrodki EFS, które oferują szkolenia i bezpłatne doradztwo, a także Usługowe Punkty Informacyjne, w których na pytania wnioskodawców odpowiada konsultant. Dane teleadresowe Regionalnych Ośrodków Europejskiego Funduszu Społecznego znajdują się na stronie www.efs.gov.pl

Programy regionalne

Środki finansowe na rozwój przedsiębiorstw znajdują się też w szesnastu Regionalnych Programach Operacyjnych (RPO). Jednym z priorytetów programów regionalnych jest przedsiębiorczość. Istniejące przedsiębiorstwa, które nie spełniają warunków przyznania pomocy w ramach PROW, mogą liczyć na dotacje inwestycyjne w formie refundacji poniesionych kosztów nabycia lub wytworzenia środków trwałych (budowle, budynki, maszyny, urządzenia, narzędzia, wyposażenie biurowe, infrastruktura techniczna) i innych wydatków określonych w Uszczegółowieniu Programu. Informacje o RPO w poszczególnych województwach można znaleźć na stronach internetowych urzędów marszałkowskich, gdzie umieszczane są dokumenty programowe, spośród których najwięcej praktycznych informacji znajduje się w Uszczegółowieniu Programu, który zawiera dokładny opis priorytetów i stanowi kompendium wiedzy na temat typów i możliwości realizacji projektów w ramach RPO, listy potencjalnych beneficjentów i systemu wyboru projektów.

Instytucją, która odpowiada za wdrażanie polityki adresowanej do małych i średnich przedsiębiorstw, jest Regionalna Instytucja Finansująca. Można tam uzyskać informacje o dostępnych programach, dotacjach i warunkach uczestnictwa. RIF są regionalnymi partnerami Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), która jest rządową agencją zarządzającą funduszami pochodzącymi z budżetu państwa i Unii Europejskiej, przeznaczonymi na wspieranie przedsiębiorczości i rozwój zasobów ludzkich, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw. Więcej informacji na temat PARP oraz lista Regionalnych Instytucji Finansujących dostępne są na stronie internetowej www.parp.gov.pl. Z inicjatywy PARP powstała sieć regionalnych ośrodków Krajowego Systemu Usług dla MSP, które wspierają biznes, świadcząc nieodpłatnie usługi doradcze, szkoleniowe i informacyjne, a ich wykaz dostępny jest na stronie internetowej PARP.

Pożyczki i poręczenia

Sposobem na założenie lub rozwój firmy jest skorzystanie z pożyczki przeznaczonej na ten cel. Środki takie oferuje fundusz Mikro, Fundacja Programów Pomocowych dla Rolnictwa FAPA, Fundacja Wspomagania Wsi, większość banków i wiele instytucji, takich jak agencje rozwoju, stowarzyszenia i fundacje, które proponują także poręczenia kredytów. Informacje na temat lokalnych instytucji wspomagających przedsiębiorczość można otrzymać w powiatowych urzędach pracy.

Składki i podatki

Podejmując działalność gospodarczą, należy dokonać wpisu do gminnej ewidencji działalności gospodarczej i dopełnić pozostałych formalności. Rolnicy i domownicy, którzy podlegali ubezpieczeniu w KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, podlegają nadal temu ubezpieczeniu w czasie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeśli spełnione są dodatkowe warunki określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, m.in. kwota należnego podatku dochodowego od przychodów z działalności pozarolniczej nie przekroczy rocznej kwoty granicznej. Kwota jest corocznie waloryzowana i obecnie wynosi 2693 zł.

Osoby prowadzące działalność pozarolniczą, które nie spełniają powyższych kryteriów, muszą płacić składkę do ZUS. Zgodnie z nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby, które zakładają działalność, a w ciągu ostatnich 5 lat nie prowadziły pozarolniczej działalności gospodarczej i w ramach działalności nie wykonują tej samej pracy, którą wykonywały na rzecz byłego pracodawcy w poprzednim i bieżącym roku kalendarzowym, mogą przez pierwsze 2 lata odprowadzać do ZUS niższą składkę – wynosi ona 30 proc. minimalnego miesięcznego wynagrodzenia (od stycznia do maja 2008 r. składka wynosi 337,8 zł). Trzeba także opłacać co miesiąc składkę zdrowotną w wysokości 209,59 zł.

Agroturystyka bez rejestracji 

Rolnicy prowadzący gospodarstwo agroturystyczne, na którego utworzenie i rozwój można uzyskać środki z działania „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej”, nie mają obowiązku rejestrować działalności gospodarczej. Zwolnienie to dotyczy gospodarstw agroturystycznych do 5 pokoi, przyjmujących gości na wypoczynek w budynku mieszkalnym położonym na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym.

Źródło: "Farmer" 09/2008