Unia Europejska nie spieszy się z wypłatą unijnego wkładu w program zwalczania ASF w Polsce. Przypomnijmy, że program ten jest zatwierdzany w UE i 75 proc. poniesionych kosztów powinno być zrefundowanych z unijnego budżetu. Pieniądze za 2016 rok – spodziewane już latem 2017 – wciąż nie wpłynęły.

MRiRW informuje, że nie wypłacono unijnego wkładu z uwagi na  niezakończony proces weryfikacyjny: „Przedmiotem audytu są m. in koszty  dezynfekcji i w tym zakresie zostały przekazane skany dokumentów. W związku z otrzymaniem kolejnej prośby Komisji Europejskiej (KE), tym  razem odnośnie zakupionego sprzętu specjalnego (maty dezynfekcyjne), w  ostatnim czasie zostały przesłane do KE odpowiednie skany faktur i  dowody opłat należności dotyczące powyższego.”

A jak długo może trwać taki audyt i dlaczego są „kolejne prośby KE”?

Jak informuje MRiRW, Komisja Europejska przed wypłatą państwu członkowskiemu dofinansowania, może przeprowadzić weryfikację kosztów. Ministerstwo tak opisuje sposób postępowania: „Przed rozpoczęciem procesu kontroli, państwo członkowskie otrzymuje drogą elektroniczną informację wskazującą program, który będzie objęty kontrolą oraz wstępny zakres audytu. Jednocześnie w informacji tej zwykle jest zawarta prośba o przekazanie szczegółów odnośnie wnioskowanej kwoty o unijne dofinansowanie (wniosek, który jest przesyłany do KE, zawiera jedynie podstawowe grupy kosztów). Następnie, po przeanalizowaniu złożonego roszczenia w podziale na kategorie kosztów, KE formalizuje szczegółowe zapytania.”

W przypadku programu dotyczącego afrykańskiego pomoru świń (ASF) kontrolą objęte były koszty dezynfekcji oraz koszty wykonania badań laboratoryjnych. A to - zgodnie z wyjaśnieniami ministerstwa - musi trwać.

„W związku z tym, poproszono Głównego Lekarza Weterynarii o dostarczenie faktur wraz z dowodami opłat należności w zakresie przeprowadzonych usług dezynfekcji oraz zakupu środków dezynfekcyjnych. W późniejszym terminie KE dodatkowo przekazała prośbę o skany dokumentów dot. zakupu sprzętu specjalnego (maty dezynfekcyjne)” – tłumaczy ministerstwo i nie niecierpliwi się: „Należy pamiętać, że wydatki realizowane są przez poszczególne jednostki terenowe  (16 jednostek Wojewódzkich Inspektoratów Weterynarii i 305 jednostek Powiatowych Inspektoratów Weterynarii), natomiast Główny Inspektorat Weterynarii nie posiada centralnego rejestru dokumentów. Odpowiednie dokumenty (faktury, przelewy itp.) z uwagi na ich bardzo dużą liczbę (setki dokumentów), pozyskiwane są z jednostek podległych w przypadku zaistnienia konkretnie wskazanej potrzeby”.

A jak długo można ciągnąć taki audyt i czy ten przeprowadzany jest zgodnie ze sztuką przeprowadzania audytów?

„Zgodnie z brzmieniem art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 652/2014 z dnia 15 maja 2014 r. „Komisja wypłaca wkład finansowy Unii w koszty kwalifikowalne po odpowiedniej weryfikacji sprawozdań, o których mowa w art. 14". Audyty takie przeprowadzane są w państwach członkowskich rokrocznie. Proces przeprowadzania tej kontroli stanowi standardową procedurę weryfikacji kosztów, porównywalną do audytów finansowych innych programów, które miały miejsce w tym roku. Natomiast czas trwania tych weryfikacji głównie zależy od złożoności programu oraz od liczby przesyłanych dokumentów (w przypadku programu ASF dokumentów tych jest niewspółmiernie więcej niż w innych programach)”.

Zatem UE długo i wnikliwie „bada” słuszność poniesionych wydatków, ale nie należy się spodziewać rekompensaty z tytułu opóźnienia wypłaty „z uwagi na brak podstaw prawnych do jej uzyskania” – jak podaje ministerstwo.

Czy UE nie obawia się znacznego utrudnienia w zwalczaniu ASF na terenie Polski, wynikającego z braku zapowiadanego zwrotu wydatków poniesionych w 2016 roku?

„Zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, w tym ASF finansowane jest wyłącznie z budżetu państwa (środki krajowe). Corocznie w ustawie budżetowej wydziela się określone środki, które są przekazywane do dyspozycji Wojewódzkich Lekarzy Weterynarii w celu realizacji zadań statutowych.

Zazwyczaj w kolejnym roku, po roku realizacji programu, w ramach dofinansowania kosztów zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, przekazywany jest do budżetu państwa unijny wkład. Bazując na doświadczeniach z lat ubiegłych, dotychczas nie było przypadku nieudzielenia Polsce unijnego dofinansowania”.

Co będzie ze zwrotem wydatków poniesionych w 2017 roku? Audyty się nałożą?

„Wniosek o unijne dofinansowanie kosztów poniesionych w roku 2017, zgodnie z zapisami decyzji grantowej, będzie złożony do 30 kwietnia 2018 roku. Oznacza to, że dopiero począwszy od tej daty państwa członkowskie mogą otrzymywać od Komisji Europejskiej zapytania dotyczące kosztów w 2017 roku. Odnośnie ewentualności nałożenia się audytów ASF informujemy, że dotychczas nie było przypadku nałożenia się audytów w trybie ex-ante w zakresie tego samego programu, ponieważ unijne dofinansowanie było wypłacane przed złożeniem kolejnego wniosku o płatność.”

Zatem pozostały nam już tylko trzy miesiące czekania na zwrot wydatków za 2016 rok…