Rolnicy ubezpieczają się niechętnie – choć niechęć ta jednak z roku na rok maleje, nie bez kłopotów dla budżetu państwa. Jak się szacuje, obowiązkowe ubezpieczenie gruntów, do których wypłacane są dopłaty bezpośrednie, wykupowane jest zaledwie do około 20 proc. areału. 

Z obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich wynika natomiast obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia co najmniej 50 proc. powierzchni upraw rolnych. Ma to zrobić każdy rolnik, który uzyskał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, tj. upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, grad, suszę, ujemne skutki przezimowania oraz przymrozki wiosenne. Jak informuje MRiRW, rolnik, który nie spełni obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, tj. ubezpieczenia co najmniej 50 proc. powierzchni upraw, obowiązany jest do wniesienia opłaty za niespełnienie tego obowiązku. Wysokość opłaty obowiązującej w każdym roku kalendarzowym, stanowi równowartość w złotych 2 euro od 1 ha, ustaloną przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski według tabeli kursów nr 1 w roku kontroli.

Karanie nie jest jednak sposobem dobrym na przekonanie rolników do pożytków płynących z zawarcia umowy ubezpieczenia. Rolnicy od lat wskazują na potrzebę zmiany przepisów, tak aby zawierane umowy były dla nich korzystniejsze.

W tym kierunku – choć nie zapowiedziano jakichś zasadniczych zmian - zmierzały prace nad nowelizacją obowiązującej ustawy. Rząd przyjął ją we wrześniu 2014 roku – i słuch o niej zaginął. Zapytaliśmy w ministerstwie o los tej potrzebnej rolnikom nowelizacji. I – jak wyjaśnia Ministerstwo Rolnictwa – projekt nie trafił do kosza. Uzyskał notyfikację KE i ma się nim zająć Sejm.

„W związku z pytaniami w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich uprzejmie informuję, że z uwagi na nowy okres programowania wniosek dotyczący pomocy państwa polegającej na stosowaniu dopłat do składek ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, która będzie udzielana do 2020 roku, uzyskał notyfikację Komisji Europejskiej. W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił o przekazanie do dalszych prac w Sejmie RP, przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 9 września 2014 r., zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Zaproponowane w nowelizacji ww. ustawy zmiany dotyczą: 

1)            podwyższenia do 65 proc. poziomu dopłat do składek ubezpieczeniowych,

2)            dostosowania do przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608) definicji działalności rolniczej oraz definicji rolnika,

3)            zapewnienia producentom owoców i warzyw dostępu do ubezpieczeń z dopłatami z budżetu państwa do składek w przypadku stosowania przez zakłady ubezpieczeń stawek taryfowych w wysokościach wyższych niż 6 proc. sumy ubezpieczenia upraw, a tym samym zwiększenie ochrony ubezpieczeniowej tych upraw rolnych;

4)            skrócenia z 30 do 14 dni terminu, od którego następuje odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń po zawarciu umowy obowiązkowego ubezpieczenia upraw rolnych od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź i suszę;

5)            umożliwienia zawierania umów ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich z grupą zakładów ubezpieczeń współpracujących na podstawie porozumienia koasekuracyjnego.”

Dodajmy jeszcze, że obecnie umowy z dopłatą ze środków budżetu państwa do składek ubezpieczenia upraw rolnych lub zwierząt gospodarskich zawierają:

- Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w Warszawie,

- Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych „TUW” z siedzibą w Warszawie,

- Concordia Polska Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych z siedzibą w Poznaniu.

Od kilku lat postuluje się podniesienie wysokości dopłat z budżetu i zagwarantowanie w budżecie potrzebnych na ten cel środków.