Nowe zasady wprowadziła ustawa z 16 września 2011 r. (Dz. U. Nr 233 poz. 1382) o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie 3 grudnia 2011 r.

Preferencje przy zakupie gruntów przez rolników będą możliwe do końca tego roku. Rolnicy mogą korzystać z możliwości rozłożenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych płatności na raty lub z kredytów preferencyjnych z dopłatą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Oto jak zasady preferencyjnego nabywania gruntów przedstawia ANR.

Preferencje przy zakupie gruntów rolnych

Uszczegółowieniem wspomnianej ustawy jest rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 23 lutego ub. r., zgodnie z którym Agencja Nieruchomości Rolnych może rozkładać rolnikowi indywidualnemu spłatę należności za zakupioną nieruchomość w przetargu ograniczonym i nieograniczonym (lub wydzierżawioną w drodze przetargu) na roczne lub półroczne raty z preferencyjnym oprocentowaniem w wysokości 2 proc. rocznie, na okres do 15 lat, pod warunkiem, że jeszcze przed zawarciem umowy wpłaci on co najmniej 10 proc. ceny nieruchomości. Natomiast w przypadku nabywania gruntów rolnych w ramach pierwszeństwa w nabyciu, dotyczy to głównie dzierżawców (ale również byłych właścicieli i ich spadkobierców), którzy nie są rolnikami indywidualnymi i nie zostali dzierżawcami w wyniku postępowania przetargowego, oprocentowanie wynosi 5,91 proc.

Możliwość stosowania preferencyjnego oprocentowania zapewnia ww. rolnikom Decyzja Rady UE z 20 listopada 2009 r. w sprawie przyznania przez władze Rzeczpospolitej Polskiej pomocy państwa na zakup nieruchomości rolnych w okresie od stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 4 z 8.1.2010, s.89).

Warto zwrócić uwagę, że obecnie obowiązuje bardziej uszczegółowiona definicja rolnika indywidualnego zapisana w znowelizowanej ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 2003 r. Nr 64 poz. 592 z późn. zm.) W świetle niedawno zmienionych przepisów za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

Preferencje przy zakupie gruntów nierolnych

Podmioty zainteresowane zakupem gruntów nierolnych – terenów inwestycyjnych - również mogą skorzystać z rozłożenia na raty ceny sprzedaży. Możliwość ta pojawia się wyłącznie przy sprzedaży w trybie przetargowym i dopiero w kolejnym przetargu, jeżeli poprzedzający nie został rozstrzygnięty. Wówczas cenę sprzedaży można rozłożyć tylko na roczne raty wyrażone w mierniku pieniężnym, przy czym wysokość pierwszej wpłaty nie może być niższa niż 50 proc., a okres spłaty całej należności nie dłuższy niż 5 lat. Należność rozłożona na roczne raty w mierniku pieniężnym podlega oprocentowaniu na zasadach obowiązujących w Agencji – obecnie jest to 5,91 proc.

Preferencje przy zakupie nieruchomości zabytkowych

Obecnie Agencja stosuje 50 proc. obniżkę uzyskanej ceny sprzedaży dworków i pałaców. Aby z niej skorzystać, nabywcy muszą we współpracy z konserwatorem zabytków przedsięwziąć kroki ku renowacji nieruchomości. Nabywca zobowiązany jest do przedłożenia właściwemu oddziałowi terenowemu Agencji w terminie ustalonym w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, nie dłuższym niż 5 lat od dnia zawarcia umowy sprzedaży, dokumentów potwierdzonych przez konserwatora, określających zakres rzeczowy i wartość nakładów, które nabywca poniósł, realizując wskazania konserwatorskie w odniesieniu do nabytej nieruchomości zabytkowej. Jeśli nabywca nie dokona na zakupionej nieruchomości zabytkowej nakładów w wysokości co najmniej uzyskanego obniżenia ceny jej sprzedaży, jest zobowiązany w ciągu 30 dni od dnia upływu tego terminu zapłacić na rzecz Agencji określoną w umowie kwotę, o którą została obniżona cena sprzedaży, powiększoną o przysługujące Agencji odsetki ustawowe, liczone od pierwszego dnia po upływie terminu zapłaty.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, obniżenie ceny sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków stanowi pomoc de minimis, będącą formą pomocy publicznej w wysokości nie przekraczającej 200 tys. euro.