Wprowadzenie cappingu od 2013 r. miało za zadanie sprawiedliwsze rozdysponowanie wsparcia (tak by zredukować największe różnice w poziomach wsparcia dochodu dla rolników w UE) oraz zmniejszenie płatności powyżej pewnej kwoty dla największych gospodarstw – tak wówczas argumentowano zmiany w unijnym podejściu do Wspólnej Polityki Rolnej.

Przyjęta dowolność w projektowaniu przez kraje Wspólnoty Krajowych Planów Strategicznych ale i sytuacja związana wcześniej z pandemią Covid-19 i aktualnie z wojną w Ukrainie, spowodowały, że Polska odstąpiła w ostatniej wersji KPS od redukcji wypłaty dopłat dla największych gospodarstw.

Temat ten podniósł poseł Jarosław Sachajko w interpelacji skierowanej do MRiRW, pisząc: W ostatnich dniach zgłaszają się do mnie rolnicy bardzo zaskoczeni decyzją o rezygnacji ze stosowania cappingu w Polsce. Według raportu KE 80 proc. środków trafia do 20 proc. największych gospodarstw, co powoduje, że warunki konkurencji pomiędzy dużymi i średnimi gospodarstwami są skrajnie zaburzone, doprowadzając do ich bankructwa, co powoduje, iż wsie się wyludniają i coraz mniej młodych ludzi chce podejmować działalność rolniczą. Liczni eksperci wskazują na to, że naliczanie płatności bezpośrednich od wielkości areału służy najbardziej rolnikom działającym na przemysłową skalę. Stąd pomysł stosowania cappingu, czyli ograniczania od pewnej kwoty (100 tys. euro rocznie) zaprzestania płatności ze środków publicznych, a zaoszczędzona kwota zostanie przeznaczona na wzmocnienie małych i średnich gospodarstw, które pełnią poza funkcją produkcyjną również inne funkcje. W nowym budżecie na rolnictwo KE pozostawiło dużą swobodę w kształtowaniu wsparcia dla rolnictwa – zaznacza Sachajko w swoim piśmie.

MRiRW powołuje się na kosztowną obsług cappingu

Aktualnie w zatwierdzonym KPS przeczytamy, że: Polska nie widzi zasadności wprowadzania cappingu i degresywności. W warunkach polskich jest to instrument o bardzo małej skuteczności, a obsługa tego instrumentu byłaby bardzo kosztowna (z analiz wynika, że przy uwzględnieniu poniesionych kosztów pracy instrumentem tym objętych byłoby ok. 100 beneficjentów a kwota uzyskana z tego tytułu oscylowałaby w granicach 2,5 mln EUR rocznie). Polska realizuje cele redystrybucyjne przy pomocy bardziej skutecznych narzędzi, w tym w szczególności płatności redystrybucyjnej. Niestosowanie cappingu oraz degresywności dla największych gospodarstw pozwala jednocześnie docenić rolę, jaką pełnią one na krajowym rynku, co ma szczególne znaczenie w związku z obecną sytuacją w Ukrainie.

Jak zmieniło się podejście do cappingu?

Zmiana pomiędzy trzecią a czwartą wersją polskiego Krajowego Planu Strategicznego jest znacząca. We wcześniejszej wersji planu wskazywano na konieczność odcięcia wypłaty dopłat bezpośrednich, jeżeli gospodarstwo przekroczyłoby próg 100 tys. euro.

Argumentacja i poziomy pomniejszania wypłaty dopłat bezpośrednich były wówczas tak przedstawiane przez ministerstwo rolnictwa:

Redukcja (capping) płatności w odniesieniu do podstawowego wsparcia dochodu (płatności BISS). Celem tego mechanizmu jest zapobieganie przyznawaniu nieproporcjonalnie wysokich kwot płatności stosunkowo małej liczbie największych gospodarstw, które osiągają dodatkowe korzyści ze skali prowadzonej działalności.

W związku z powyższym płatność podstawowa będzie redukowana w następujący sposób:

  • kwota z przedziału 60 tys. EUR – 100 tys. EUR będzie redukowana o maksymalny dopuszczony przepisami poziom 85%,
  • kwota przekraczająca 100 tys. EUR nie będzie wypłacana.
  • Podstawa kwoty redukowanej będzie pomniejszana o ponoszone koszty pracy.

Płatność redystrybucyjna również dla większych gospodarstw

W Planie Strategicznym ma być realizowane wsparcie od 1 ha do 30 ha, dla gospodarstw posiadających maksymalnie 300 ha.

Tu również zaszła znacząca zmiana, bo we wcześniejszej wersji proponowano skierowanie wsparcia do maksymalnie 30 ha gospodarstwom o powierzchni od 1 ha do 50 ha.

Tłumacząc to sprawiedliwszym rozdziałem środków wspólnotowych poprzez niwelowanie różnic w dochodach małych i średnich gospodarstw względem jednostek większych.