W marcu KRIR zwrócił się do ministerstwa rolnictwa i rozwoju wsi z pismem, w którym wskazał, że cena pszenicy za pierwsze półrocze 2021 r. wzrosła do rekordowej wartości 93,04 zł/dt, co przy zawartych wcześniej umowach dzierżawy (np. przy cenie ok. 65 zł) powoduje wzrost czynszów dzierżawnych w niespotykanej dotychczas skali.

- Obserwując bieżące ceny pszenicy kształtujące się na poziomie ok. 1300zł/t, przy ustalaniu kolejnej raty czynszu dzierżawnego spowoduje wzrost przelicznika do poziomu 130zł/dt, a tym samym możliwość wzrostu kosztu dzierżawy o ponad 100% względem roku 2020 r. - alarmuje samorząd rolniczy.

I dodaje: - Jest to zjawisko ekstremalne, biorąc pod uwagę, że kwoty dopłat do gruntów i upraw nie uległy w żaden znaczący sposób zwiększeniu, za to znacznie wzrosty koszty działalności rolniczej (ceny nawozów, paliw). Często dotyczy to młodych rolników, gdzie burzy założenia przyjęte w biznesplanach a często może doprowadzić do upadku gospodarstwa.

Jak podkreśla w piśmie Witold Szmulewicz, prezes KRIR, sprawa dotyczy wielu rolników, którzy zawierali umowy dzierżaw z KOWR w dobrej wierze, nie spodziewając się galopującej inflacji i tak drastycznych wzrostów cen, nawozów, paliw, maszyn rolniczych oraz kosztu dzierżawy.

- Biorąc pod uwagę powyższe, samorząd rolniczy wnioskuje do Pana Premiera o wprowadzenie możliwości aneksowania umów dzierżaw przez KOWR lub wypracowanie innego sposobu wyznaczania stawki czynszu na wzór stawki podatku rolnego, w oparciu o średnią cenę pszenicy z 11 kwartałów poprzedzających kwartał zapłaty czynszu - zaznacza prezes Szmulewicz.

Co odpowiedział resort rolnictwa?

- Mając na uwadze potencjalne problemy dzierżawców z wywiązywaniem się z zobowiązań finansowych wobec KOWR, spowodowanych znacznym wzrostem średniej ceny skupu pszenicy, KOWR (...) może odroczyć określony w umowie termin zapłaty należności, rozłożyć ją na raty albo umorzyć w części lub w całości, jeżeli przemawiają za tym ważne względy gospodarcze, społeczne lub losowe - czytamy w odpowiedzi udzielonej przez resort rolnictwa.

Zgodnie z przepisami, KOWR może odroczyć termin zapłaty należności lub rozłożyć ją na raty w przypadku gwałtownego załamania się rynku zbytu lub gwałtownego spadku cen produktów wytwarzanych w gospodarstwie lub przedsiębiorstwie dłużnika albo w przypadku wystąpienia innych nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych lub wystąpienia zdarzeń losowych, jeżeli ich skutkiem jest pogorszenie się sytuacji płatniczej w stopniu uniemożliwiającym terminową zapłatę należności KOWR, a których dłużnik nie mógł przewidzieć w ramach racjonalnie prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak przypomina ministerstwo, należność może być też umorzona w całości lub w części wtedy, gdy prowadzone przez KOWR postępowanie wyjaśniające wykaże, że na skutek okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu w stopniu znacznie przewyższającym obniżenie wysokości czynszu dokonane na podstawie art. 700 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), a zapłata należności byłaby związana z nadmiernymi trudnościami w odtworzeniu produkcji rolnej.

Wniosek o odroczenie, rozłożenie na raty lub umorzenie należności podmiot zainteresowany skorzystaniem z tych możliwości (a zatem również dzierżawca), składa do oddziału terenowego KOWR właściwego ze względu na położenie nieruchomości będącej przedmiotem umowy, z której wynikają te należności.

- Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają zatem KOWR reagowanie na przedstawione przez Pana Prezesa sytuacje. Do „zmiany” wysokości czynszu dzierżawnego nie jest konieczna w każdym przypadku zmiana samej umowy dzierżawy, a złożenie przez dzierżawcę odpowiedniego wniosku do właściwego oddziału terenowego KOWR, który po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania, wskaże zainteresowanemu podmiotowi, czy jest możliwe zastosowanie jednej z form wsparcia, o których mowa wyżej - podkreśla w odpowiedzi udzielonej KRIR resort rolnictwa.

Kwestia wysokości wysokości czynszów dzierżawnych jest stale monitorowana

Ministerstwo zapewniło też, że we współpracy z KOWR, prowadzi stały monitoring funkcjonowania przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, przepisów wykonawczych do tej ustawy oraz regulacji wewnętrznych obowiązujących w KOWR, w ramach którego wszystkie zgłaszane przez zainteresowane podmioty, w tym w szczególności przez rolników oraz reprezentujące ich organizacje rolnicze, kwestie (a zatem również dotyczące m.in. wysokości czynszów dzierżawnych wynikających z umów dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa), są szczegółowo analizowane.

- Jeżeli zatem zaistnieje konieczność dokonania zmian przepisów prawnych regulujących ww. obszar, podjęte zostaną odpowiednie działania w tym zakresie - zaznaczono.

Dyrektor Generalny KOWR został zobowiązany przez resort rolnictwa do bieżącej analizy wyżej omówionej sytuacji, podejmowania adekwatnych działań oraz sygnalizowanie ewentualnych potrzeb zmian w przepisach prawa, które mogłyby zminimalizować negatywne skutki dla rolników.