W „Planie pracy NIK na 2021 r.” uwzględniono 103 kontrole. Największa z nich to jak zawsze kontrola wykonania budżetu państwa. Będzie ona prowadzona w 98 częściach budżetowych i 20 wybranych jednostkach – zapowiedziano.

W tematach kontroli przyjętych do Planu pracy NIK na 2021 rok najwięcej tematów obejmuje: sprawy gospodarcze – 25 tematów kontroli (24,3%); działalność ogólnopaństwowa – 24 tematy kontroli (23,3%), ochrona środowiska – 13 tematów kontroli (12,6%) oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny – 10 tematów kontroli (9,7%).

W tym roku NIK nastawia się głównie na kontrole związane z pandemią i zapobieganiem jej skutkom.

Przedstawiając plan kontroli na 2021 rok podkreślono, że skutki pandemii będziemy długo odczuwać, dlatego NIK w 2021 roku zwróci szczególną uwagę na problemy związane z wirusem SARS-CoV-2 i przeprowadzi m.in. kontrole funkcjonowania szpitali, szkół i administracji publicznej w warunkach pandemii. Sprawdzi także skuteczność tarczy antykryzysowej oraz zastosowania ulg i zwolnień podatkowych, a także sprawność funkcjonowania systemów i instytucji finansowych.

Podkreślono, że intencją NIK jest nie tylko przedstawienie stanu realizacji przez instytucje publiczne zadań związanych ze zwalczaniem skutków pandemii, ale także wskazanie możliwości wypracowania takich rozwiązań, które w przyszłości pozwolą zabezpieczyć państwo i społeczeństwo przed destrukcyjnymi następstwami sytuacji kryzysowych, zagrażających stabilności finansowej i gospodarczej oraz szeroko rozumianemu bezpieczeństwu obywateli.

Bezpieczeństwo rozumiane jest szeroko: będzie skontrolowane m.in. w jednostkach samorządu terytorialnego czy funduszy szkoleniowych. Kontrolerzy zbadają, jak z organizacją pracy w formie zdalnej poradziła sobie administracja publiczna. W dziedzinie ochrony zdrowia sprawdzone zostaną zakupy i wykorzystanie wysokospecjalistycznej aparatury medycznej oraz skuteczność Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń – zapowiedziano, dodając, że znaczącym elementem systemu bezpieczeństwa państwa i obywateli jest wojsko. Dlatego jedna z kontroli będzie dotyczyć gotowości mobilizacyjnej i bojowej Sił Zbrojnych RP na wypadek zagrożeń zewnętrznych, a inna – policji i jej sposobów na przestrzeganie i przywracanie porządku.

Ważnym obszarem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli jest szeroko rozumiana ekologia. Jednym z istotnych czynników wpływających na stan naszego środowiska jest użycie węgla w energetyce. Rząd realizuje obecnie program „Czyste powietrze”. Jego głównym celem jest walka ze smogiem. Polega on na dopłatach do wymiany starych pieców oraz docieplenia domów jednorodzinnych. NIK przeprowadzi audyt systemu dofinansowań oraz sposobu jego obsługi.

Dwie kontrole będą poświęcone promocji Polski w świecie. Pierwsza ma sprawdzić, czy działania organów państwowych i innych instytucji finansowanych ze środków publicznych, służące promocji kraju były skuteczne i efektywne. Druga dotyczyć będzie promocji za granicą polskiej żywności – podano.

W wykazie kontroli jest też pozycja: Gospodarowanie majątkiem Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Jak podano, pytanie definiujące cel główny kontroli brzmi: Czy w ramach Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników efektywnie wykorzystywano posiadany majątek?

Przypomnijmy, że NIK zwracała uwagę w poprzedniej kontroli na nieprawidłowe przeznaczanie dotacji na wspieranie organizatorów tzw. wypoczynku dzieci i młodzieży, o czym wielokrotnie pisaliśmy na łamach Farmera.

Na liście kontroli jest też „Baza dydaktyczna szkół rolniczych w Polsce” - chodzi o sprawdzenie, czy baza szkół rolniczych pozwala na praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu.

Ciekawe mogą być wyniki kontroli „Pomoc rolnikom poszkodowanym w wyniku suszy” – NIK odpowie na pytanie, czy prawidłowo udzielono pomocy finansowej rolnikom poszkodowanym w wyniku suszy.

Sprawdzona będzie „Prawidłowość wsparcia finansowego wybranych operacji w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020”. Tu chodzi o sprawdzenie, czy pomoc finansowa na realizację wybranych operacji w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 była prawidłowa.

NIK zbada też „Zabezpieczenie wód powierzchniowych i podziemnych przed zanieczyszczeniem ściekami komunalnymi pochodzącymi z obszarów nieskanalizowanych”, kontrolując, czy gmina zapewniła ochronę wód powierzchniowych i podziemnych przed zanieczyszczeniem ściekami komunalnymi pochodzącymi z obszarów nieskanalizowanych, poprzez skuteczne ich usuwanie i oczyszczanie.

Sprawdzone będzie „Wykorzystanie biomasy w produkcji energii”, a pytanie definiujące cel główny kontroli to: Czy wiodący producenci energii rzetelnie informują o wykorzystaniu biomasy?

Delegatura w Łodzi zbada realizację przez powiaty województwa łódzkiego dochodów z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa.

Pytanie definiujące cel główny kontroli: Czy powiaty prawidłowo i skutecznie podejmowały działania w zakresie realizacji dochodów z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa?

Delegatura w Poznaniu sprawdzi, czy istniejący system ograniczenia marnowania żywności funkcjonuje skutecznie i prawidłowo.  Delegatura z Rzeszowa przeprowadzi kontrolę „Wykorzystanie środków publicznych na działalność izb rolniczych”. Pytanie definiujące cel główny kontroli: „Czy izby rolnicze prawidłowo wykorzystują majątek oraz środki finansowe na realizację zadań ustawowych oraz zleconych przez organy administracji rządowej i samorządowej?”

Delegatura we Wrocławiu poszuka odpowiedzi na pytanie, czy sprawozdania finansowe z realizacji projektów ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczach Odry i Wisły sporządzono zgodnie z prawem i rzetelnie, a środki wydatkowano zgodnie z założeniami tych projektów i zasadami należytego zarządzania finansami?

W Zielonej Górze sprawdzi się, czy w gminach wiejskich efektywnie gospodarowano zasobami wodnymi i nadzór nad legalnością obrotu drewnem w województwie lubuskim.

NIK przeprowadzi też szereg kontroli doraźnych. To te procedury, które pozwalają szybko sprawdzić dostrzeżone przez Izbę problemy. Kontrole te podejmowane są także w efekcie rozpatrywanych skarg i wniosków wpływających do NIK od parlamentarzystów, obywateli, instytucji i organizacji społecznych.