Życie stawia pytania, nad którymi trzeba się dłużej zastanowić. Nasz czytelnik z takim nietypowym problemem udał się do powiatowego ARiMR-u. Nie uzyskał odpowiedzi – zdesperowany urzędnik odesłał go ponoć do samego ministra. Ale nam udało się skrócić tę drogę i mamy odpowiedź z Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR.

Zatem po kolei.

- Chciałbym uzyskać informację na temat trwałych użytków zielonych (TUZ), które znajdują się poza obszarami Natura 2000 i zostały zadeklarowane we wniosku złożonym w 2015 roku – mówi czytelnik. - Dostałem informację, że raz zadeklarowany trwały użytek zielony musi być utrzymywany przez co najmniej 5 kolejnych lat. W związku z powyższym mam pytania:

1. Czy rolnik, który zadeklarował trwały użytek zielony ma obowiązek jego utrzymywania mimo tego, że w kolejnych latach nie będzie on składał wniosku o dopłaty bezpośrednie?

2. Czy zrezygnowanie z dopłat bezpośrednich w kolejnych latach daje rolnikowi prawo do zaorania wszystkich zadeklarowanych TUZ-ów bez ponoszenia odpowiedzialności karnej?

3. Czy ARiMR może zażądać od rolnika przywrócenia zaoranego TUZ-u mimo tego, że nie złoży on wniosku o dopłaty w kolejnym roku?

 4. Czy po sprzedaży gruntu z zadeklarowanym TUZ-em nowy właściciel będzie także zobowiązany do kontynuacji utrzymywania trwałego użytku zielonego?

ARiMR najpierw przypomniała zasady dotyczące utrzymania TUZ:

„Na mocy przepisów rozporządzenia UE nr 1307/2013 na wszystkich kwalifikujących się hektarach rolnicy uprawnieni do jednolitej płatności obszarowej są zobowiązani przestrzegać praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (tzw. praktyki zazielenienia). Jedną z trzech praktyk zazielenienia jest utrzymywanie istniejących trwałych użytków zielonych (TUZ).     

W ramach tej praktyki istnieją dwa wymogi:

ð        zakaz przekształcania i zaorywania tzw. cennych przyrodniczo trwałych użytków zielonych; wyznaczone trwałe użytki zielone cenne przyrodniczo zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r.  w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 348)  - dotyczy każdego rolnika;

ð        zapewnienie na poziomie krajowym, aby stosunek trwałych użytków zielonych (innych niż cenne TUZ) do całkowitej  powierzchni użytków rolnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, nie zmniejszył się o więcej niż 5 %  w porównaniu do współczynnika referencyjnego wyznaczonego w roku 2015.

 Zgodnie z definicją zawartą w art. 4  ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 347/608 z 20.12.2013) trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe – oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw i innych roślin pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej (  ) Zatem jak z powyższego wynika trwały użytek zielony „spełnia”  kryteria określone w  ww. definicji jeżeli obszar ten nie był objęty płodozmianem przez pięć lat wstecz, a nie jak wskazano w pytaniu, „musi być utrzymywany przez co najmniej 5 kolejnych lat”.

 Jednocześnie, jak wskazano powyżej, informujemy, że jeżeli rolnik posiada trwałe użytki zielone (inne niż wyznaczone cenne przyrodniczo) wówczas obowiązuje go zakaz ich przekształcenia, ale tylko wtedy, gdy stosunek trwałych użytków zielonych do wszystkich użytków rolnych dla całego kraju zmniejszy się o więcej niż 5% w odniesieniu do wskaźnika referencyjnego.”

Wreszcie mamy odpowiedź na pytanie pierwsze naszego czytelnika:

„Rolnik, który zadeklarował trwały użytek zielony w 2015 r., nie będzie miał obowiązku jego utrzymywania, jeżeli w kolejnych latach nie będzie składał wniosku o jednolita płatność obszarową nie deklarując tym samym działek do płatności” – informuje ARiMR.

 Tym samym na drugie pytanie odpowiadać nie trzeba było.

 A czy ARiMR może zażądać od rolnika przywrócenia zaoranego TUZ-u mimo tego, że nie złoży on wniosku o dopłaty w kolejnym roku?

„W przypadku, gdy rolnik nie składa wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej  nie ma obowiązku realizacji praktyki zazielenienia a zatem  gdy  stosunek obszarów TUZ do całkowitej powierzchni użytków rolnych w skali kraju zmniejszy się o więcej niż 5% nie będzie zobowiązany do przywrócenia tej powierzchni do użytkowania jako TUZ, nie będą również nakładane kary administracyjne” – wyjaśnia ARiMR.

Pozostało jeszcze jedno pytanie: czy po sprzedaży gruntu z zadeklarowanym TUZ-em nowy właściciel będzie także zobowiązany do kontynuacji utrzymywania trwałego użytku zielonego?"

Tu znów ARiMR zaczyna od długiego objaśnienia zasad ogólnych:

„Stosownie do art. 45. ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013  wskaźnik  referencyjny trwałych użytków zielonych to stosunek:

§  powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych przez rolników w roku 2012 i w roku 2015 (które nie były deklarowane jako trwałe użytki zielone w roku 2012) do

§  całkowitej powierzchni użytków rolnych zadeklarowanych przez rolników podlegających praktykom zazielenienia w 2015 roku.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308), w przypadku zmniejszenia współczynnika referencyjnego TUZ o ponad 5 % przekształcanie trwałych użytków zielonych jest niedopuszczalne a rolnicy są obowiązani do przywrócenia lub ustanowienia trwałych użytków zielonych nie później niż do dnia 31 maja roku następującego po roku złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi  ogłasza do dnia 30 listopada każdego roku, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” procent o jaki zmalał albo zwiększył się stosunek TUZ do powierzchni użytków rolnych w odniesieniu do współczynnika referencyjnego określonego w roku 2015.

Obowiązkiem przywrócenia lub ustanowienia trwałych użytków zielonych (zgodnie z art. 45 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 639/2014) objęci są rolnicy, którzy:

ð         w danym roku (w którym zmniejszył się współczynnik) przekształcili  trwałe użytki zielone,

ð        rolnicy, którzy we wnioskach o przyznanie płatności, w ciągu dwóch poprzednich lat kalendarzowych lub w roku 2015 w ciągu trzech poprzednich lat kalendarzowych – deklarowali grunty rolne, które powstały w wyniku przekształcenia TUZ w grunty do wykorzystywania w innych celach.”

I wreszcie się okazało:

„Odnosząc się natomiast do pytania czy po sprzedaży gruntu z zadeklarowanym TUZ-em nowy właściciel będzie także zobowiązany do kontynuacji utrzymywania trwałego użytku zielonego, stwierdzić należy, że jeżeli nabywca przekształci obszar trwałych użytków zielonych w inne użytkowanie, wówczas będzie on zobowiązany do ponownego przekształcenia tego obszaru w trwałe użytki zielone, jeżeli zmniejszy się współczynnik trwałych użytków zielonych.”